Saga opowiadająca o przygodach młodego czarodzieja może stać się punktem wyjścia poważnych filozoficznych analiz. W ostatniej części 7-tomowej sagi autorstwa J. K. Rowling jej bohater, Harry Potter, młody czarodziej, postanawia umrzeć. Michael W. Austin, amerykański filozof, dostrzega w tej decyzji analogie z postawą samego Sokratesa. Obaj postanawiają umrzeć z bardzo ważnych powodów. Chcą oddać życie za swe przekonania. Wyjaśnia to Platon, uczeń Sokratesa. „Dla niego życie moralne jest konieczne, a zarazem wystarczające dla osiągnięcia prawdziwego szczęścia To oznaczą że abyśmy mogli być prawdziwie szczęśliwi, musimy żyć moralnie" - pisze Austin. Szkic zatytułowany „Dlaczego Harry i Sokrates postanawiają umrzeć" znalazł się w książce „Harry Potter i filozofia", zbiorze esejów poświęconych analizie różnorakich aspektów filozoficznych słynnej sagi. Bo -jak twierdzą redaktorzy tomu - „ J.K. Rowling, podobnie jak J.R.R. Tolkien, C. S. Lewis i inni wielcy autorzy książek dla dzieci, nie zawahała się w swojej opowieści poruszać złożonych zagadnień i stawiać trudnych pytań". Tym właśnie tropem poszli autorzy pomieszczonych w tym tomie szkiców, rozważający na podstawie dziejów Pottera problemy wolności i determinizmu, duchowej i cielesnej natury człowieka sensu życia i sensu śmierci. Przeciwnicy tej sagi, oskarżający ją m.in. o propagowanie okultyzmu, zapewne zaprotestują przeciw takiemu rozumieniu książek J.K. Rowling. Autorzy omawianego opracowania bronią się, pisząc: „Podobnie jak inni filozofowie zaangażowani w ruch łączący filozofię z kulturą masową, my również mamy nadzieję, że uda nam się wyprowadzić tę wspaniałą dziedzinę wiedzy poza porośnięte bluszczem mury uniwersytetów i uczynić jej metodologię, źródła i krytyczne spojrzenie dostępnym dla wszystkich". Na swój sposób powraca więc spór wywołany przed kilkunastoma laty powieścią „Świat Zofii" Josteina Gaarderą będącą w intencji autora formą popularyzacji filozofii, oskarżaną jednak o trywializację poruszanych w niej problemów. Zainteresowanie filozofią, było nie było - Królową Nauk, jest w dzisiejszym świecie znikome. Nie udają się próby przywrócenia jej do licealnych programów nauczania Może więc próba takiego odczytywania dzieł literatury popularnej nie jest pozbawiona sensu? Może jest w stanie skłonić któregoś z młodych czytelników do samodzielnego myślenia? Wróćmy do przywołanego już Platona „Historia Harryego obrazuje poglądy Platona. Harry absolutnie nie jest doskonały, ale przejawia wiele z cnót platońskich. Poszukuje mądrości w rozmowach z Dumbledorem i często wykazuje się niezwykłą odwagą, zwłaszcza gdy chcąc ratować swoich przyjaciół, staje twarzą w twarz ze śmiercią. Z zaangażowaniem walczy o sprawiedliwe traktowanie czarodziejów i mugoli i, jeśli to konieczne, dla wspólnego dobra jest gotów oddać własne życie" - pisze Austin. I dalej: „Według Platona dusza niemoralna jest duszą chorą, upośledzoną. Kiedy górę bierze dążenie do honoru, rozkoszy albo bogactwa musi się to skończyć wewnętrznym rozdarciem. Takie zło jest niszczycielską siłą, na przykład dla związków międzyludzkich. Doskonałym tego przykładem jest postać Voldemorta. Jego pragnienie władzy doprowadza do jego wewnętrznej klęski i izoluje go od innych". Czy takie rozumienie Platona czy dojście do Platona poprzez Harryego Pottera może być szkodliwe? Raczej nie. Oczywiście, o ile poglądy Platona się akceptuje. A jak wiadomo, z Platonem i jego koncepcjami bywało bardzo różnie...

Dziennik Polski; WŁODZIMIERZ JURASZ, 2011-08-04