Rozdział 3Konta księgowe i zasady ich funkcjonowaniaKatarzyna Tkocz-Wolny, Aneta Wszelaki
Schemat 3.3 prezentuje sposób ujęcia operacji gospodarczej w wysokości 2 000 zł na kontach X oraz Y zgodnie z zasadą podwójnego zapisu i z wykorzystaniem korespondencji kont.
Schemat 3.3. Wykorzystanie w ewidencji księgowej zasady podwójnego zapisu i korespondencji kont
Źródło: opracowanie własne.
W praktyce przy ustnym przekazywaniu informacji o ujęciu operacji gospodarczych na kontach księgowych (przy korespondencji kont) używa się różnych określeń, co prezentuje tabela 3.3.
Tabela 3.3. Słowne odpowiedniki ujęcia operacji gospodarczych po odpowiednich stronach na kontach księgowych
Strona konta DEBET
Strona konta CREDIT
- Zapisać po stronie Dt konta
- Zapisać po stronie Ct konta
- Zarejestrować po stronie Dt konta
- Zarejestrować po stronie Ct konta
- Zaewidencjonować po stronie Dt konta
- Zaewidencjonować po stronie Ct konta
- Zaksięgować po stronie Dt konta
- Zaksięgować po stronie Ct konta
- Obciążyć konto
- Uznać konto
- Zapisać w ciężar konta
- Zapisać na dobro konta
Źródło: na podstawie pracy: Messner, 2001, s. 80.
Zapisane na danym koncie operacje gospodarcze podlegają okresowemu sumowaniu, tworząc obroty konta. Obrót konta to ogólna suma zapisów po jednej ze stron konta. W związku z tym, że konto ma dwie strony Dt i Ct, rozróżnia się obrót debetowy (obrót Dt) i obrót kredytowy (obrót Ct).
Po ustaleniu (podsumowaniu) obrotów konta oddzielenie dla stron Dt i Ct, powstałe sumy porównuje się, by w ten sposób obliczyć saldo konta księgowego. Różnica między obrotami konta nazywana jest zatem saldem konta lub saldem końcowym konta (stanem końcowym; bieżącym stanem konta), oznaczanym w skrócie Sk. Saldo konta to różnica między obrotem większym a obrotem mniejszym konta, przyjmująca nazwę większego obrotu (np. debetowe). W zależności od tego, które obroty są większe, saldo końcowe może być debetowe lub kredytowe. Jeśli obroty są sobie równe, to saldo wynosi zero. Prezentuje to tabela 3.4.
Tabela 3.4. Zależność między obrotami konta księgowego a jego saldem końcowym (Sk)
Różnica obrotów na koncie księgowym
Rodzaj salda (Sk) konta księgowego
Obroty strony Dt > obroty strony Ct
Debetowe
Obroty strony Ct > obroty strony Dt
Kredytowe
Obroty strony Dt = obrotom strony Ct
Saldo = 0
Źródło: na podstawie pracy: Micherda (red.), 2005, s. 145-146.
Wpisanie salda końcowego na koncie oznacza zamknięcie konta księgowego. W technice ręcznej saldo końcowe wpisywane jest po przeciwnej stronie konta niż wskazuje charakter salda, np. saldo końcowe Dt wpisane jest po stronie Ct konta (czyli tam, gdzie wystąpiły mniejsze obroty), aby zbilansować obroty konta. Przykład 3.1. prezentuje funkcjonowanie kont księgowych w rachunkowości.
Przykład 3.1
Funkcjonowanie kont bilansowych
Polecenie
Dokonać zamknięcia kont "Towary" oraz "Zobowiązania wobec dostawców", ustalając uprzednio stan obrotów oraz salda (znane są stany początkowe tych kont oraz ujęte są na nich wartości zaewidencjonowanych operacji gospodarczych).
Rozwiązanie
Należy rozpocząć od policzenia obrotów (zsumowania ich) na każdym koncie: oddzielnie dla stron Dt i Ct. Następnie należy wyliczyć stany końcowe kont (salda końcowe), przez porównanie dla każdego konta - obrotów stron Dt i Ct - czyli obliczyć ich różnicę. Saldo końcowe należy wpisać po tej stronie każdego konta, która wykazuje mniejsze obroty. Następnie należy sprawdzić, czy po wpisaniu stanu końcowego na każdym koncie, zgadzają się sumy kontrolne na obu kontach.
Rozdział 4Zasady i wymogi formalnoprawne prowadzenia ksiąg rachunkowychAleksandra Ferens, Magdalena Wójcik-Jurkiewicz
Wszelkie błędy stwierdzone w dowodach źródłowych zewnętrznych własnych i obcych mogą być poprawione wyłączenie poprzez dostarczenie kontrahentowi stosownego dokumentu (korekty) zawierającego właściwe sprostowanie wraz z odpowiednim uzasadnieniem, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Omówione sposoby poprawiania błędnych zapisów za pomocą storna zostaną przedstawione na przykładach liczbowych.
Przykład 4.1
Metody poprawiania błędów księgowych
Założenia
Operacja gospodarcza1: "Otrzymano kredyt na rachunek bankowy na regulacje przewidywanych zobowiązań 250 000 zł", została mylnie zaksięgowana na kontach
W księgach rachunkowych dokonano błędnego zapisu, gdyż przelaną kwotę w ramach przyznanego kredytu odnotowano na koncie "Rozrachunki z dostawcami", zamiast na koncie "Rachunek bankowy".
Jednostka gospodarcza, w której wystąpił ten błąd, skorygowała go, stosując storno czerwone.
Treść operacji gospodarczych w zł:
1) otrzymano kredyt bankowy na rachunek bankowy na regulację przewidywanych zobowiązań (błędny zapis): 250 000,-
2) storno czerwone - wyksięgowanie błędnego zapisu: 250 000,-
3) zaewidencjonowano prawidłowo na koncie "Rachunek bankowy" przelaną kwotę z tytułu otrzymanego kredytu: 250 000,-
Operacja gospodarcza 2: "Wydano materiały (surowiec) z magazynu do produkcji 20 000 zł", została mylnie zaksięgowana na kontach:
W księgach rachunkowych dokonano błędnego zapisu, gdyż wartość materiałów wydanych z magazynu do produkcji odnotowano na koncie "Wartość sprzedanych materiałów", zamiast na koncie "Zużycie materiałów".
Jednostka gospodarcza, w której wystąpił ten błąd, skorygowała go stosując storno czarne oraz jednocześnie zapis techniczny.
Treść operacji gospodarczych w zł:
1) wydano materiały (surowiec) z magazynu do produkcji (błędny zapis): 20 000,-
2) storno czarne - wyksięgowanie błędnego zapisu: 20 000,-
3) zaewidencjonowano prawidłowo wydanie materiałów do produkcji: 20 000,-
4) zapis techniczny (dla zachowania czystości obrotów): - 20 000,-
Operacja 3: "Spłacono należności od odbiorców, wpłata gotówkową 1 000 zł" - mylnie zaksięgowano kwotę na kontach:
W księgach rachunkowych dokonano błędnego zapisu, gdyż klient zapłacił gotówką 1 000 zł, a nie jak zostało ujęte na kontach 10 000 zł.
Jednostka gospodarcza, w której wystąpił ten błąd, skorygowała go, stosując storno czerwone częściowe:
Rozdział 8Ustalanie wyniku finansowego oraz innych dokonań finansowych jednostkiKatarzyna Tkocz-Wolny, Aneta Wszelaki
Przykład 8.8
Ustalanie wyniku finansowego
Założenia
W spółce akcyjnej "Ogród" SA na koniec roku obrotowego wystąpiły przedstawione niżej obroty roczne na kontach wynikowych (w zł).
Kategoria wynikowa
Kwota (w zł)
Przychody ze sprzedaży produktów
32 000
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów
20 000
Przychody ze sprzedaży towarów
15 000
Przychody ze sprzedaży materiałów
2 000
Wartość sprzedanych towarów
10 000
Wartość sprzedanych materiałów
3 000
Koszty ogólnego zarządu
3 500
Koszty sprzedaży
1 400
Koszty rodzajowe
23 000
Rozliczenie kosztów
23 000
Pozostałe przychody operacyjne
400
Koszty finansowe
1 100
Pozostałe koszty operacyjne
600
Przychody finansowe
900
Podatek dochodowy
2 033
Polecenie
Oblicz wynik finansowy netto metodami statystyczną i księgową w wariancie porównawczym.
Rozwiązanie
W wariancie porównawczym niezbędne jest ustalenie zmiany stanu produktów. W powyższym przykładzie nie podano informacji pozwalających na ustalenie jej w sposób statystyczny. Należy zatem zmianę stanu produktów ustalić księgowo na koncie "Rozliczenie kosztów".
Strona Dt (Wn) konta "Rozliczenie kosztów rodzajowych" jest większa od strony Ct (Ma), co oznacza zmniejszenie stanu produktów o 1 900 zł.
Metoda statystyczna - wariant porównawczy
Działania
Kategoria wynikowa
Kwota (w zł)
+
Przychody ze sprzedaży produktów
32 000
-
Zmiana stanu produktów
1 900
+
Przychody ze sprzedaży towarów
15 000
+
Przychody ze sprzedaży materiałów
2 000
-
Koszty rodzajowe
23 000
-
Wartość sprzedanych towarów
10 000
-
Wartość sprzedanych materiałów
3 000
=
Wynik ze sprzedaży
11 100
+
Pozostałe przychody operacyjne
400
-
Pozostałe koszty operacyjne
600
=
Wynik z pozostałej działalności gospodarczej
10 900
+
Przychody finansowe
900
-
Koszty finansowe
1 100
=
Wynik brutto
10 700
-
Podatek dochodowy
2 033
=
Wynik netto
8 667
