100.00 zł
Reflow text when sidebars are open.
Świat zmieniał się zawsze, jednak współcześnie zmienia się zapewne szybciej niż kiedykolwiek. Żyjemy w erze przesilenia cywilizacyjnego, nadzwyczajnych turbulencji (uncertain times) w polityce, również w geopolityce, globalnej wojny o wpływy i zasoby, zawirowań klimatyczno-pogodowych i epidemicznych, w świecie "czarnych łabędzi", "czarnych meduz" i "szarych nosorożców", nieustających anomalii, niebezpiecznym, trudno przewidywalnym, w czasach podwyższonego ryzyka, w erze chaosu, teorii spiskowych, braku równowagi. Wielu badaczy, nie tylko ekonomistów, nieprzypadkowo w trzeciej dekadzie XXI wieku wskazuje na ponadprzeciętną zmienność, niepewność, złożoność, niejednoznaczność, a w innym ujęciu na kruchość, niepokój, nielinearność, niezrozumiałość. Termin "niepewność", dobrze znany ekonomistom od ponad 100 lat, od czasu pojawienia się znanej pracy Franka H. Knighta1, od kilku lat nieprzypadkowo został wzbogacony o przymiotnik "radykalna" (radical uncertainty, czasem w wersji fundamental uncertainty).
Lata 2020-2025 zapiszą się w historii świata, Europy, w tym Polski, jako czas kumulacji kilku kryzysów jednocześnie: kryzysu pandemicznego, wojennego, energetycznego, klimatycznego, demograficznego, migracyjnego, finansowego, inflacyjnego. Wyjątkowej rangi tego fenomenu, określanego mianem wielokryzysu, megakryzysu, polikryzysu, omnikryzysu czy multikryzysu, nie sposób przecenić. Nieprzypadkowo pojawiły się opinie, że świat znajduje się na krawędzi, w konsekwencji, w erze tzw. nowej normalności nic już nie będzie takie samo jak przedtem, nigdy nie wrócimy do dawnych czasów. Słynny amerykański inwestor i menedżer funduszu hedgingowego Raymond T. Dalio (ur. 1949), autor m.in. książki Principles for Dealing with the Changing World Order. Why Nations Succeed and Fail, zauważył niedawno, że żyjemy w erze gwałtownych zmian, a przyszłość staje się coraz bardziej nieprzewidywalna. Dalio wskazuje pięć głównych sił, które zmieniają globalny porządek. Po pierwsze, zadłużenie państw - rosnący poziom długu publicznego w stosunku do dochodów zwiastuje fundamentalne zmiany w porządku monetarnym. Po drugie, populizm - coraz wyraźniejsze podziały między lewicą a prawicą prowadzą do konfliktów w sprawach gospodarczych. Po trzecie, geopolityka - porządek międzynarodowy zmienia się w wyniku rywalizacji nowych potęg z dotychczasowymi liderami. Po czwarte, zmiany klimatyczne - katastrofy naturalne odgrywają coraz większą rolę w globalnych zmianach, często z większym skutkiem niż konflikty zbrojne. Po piąte, postęp technologiczny - wynalazki takie jak sztuczna inteligencja mają potencjał zrewolucjonizowania świata w sposób, którego jeszcze nie do końca rozumiemy. Dalio podkreśla, że obecnie przechodzimy przez okres przejściowy, w którym kształtuje się nowy porządek globalny. Zrozumienie głównych sił napędzających zmiany i odpowiednie dostosowanie się do nich może być kluczem do sukcesu w nadchodzących latach. Dalio ostrzega, że przełomowe technologie mogą być wykorzystywane zarówno do tworzenia nowych możliwości, jak i prowadzenia wojen. W nadchodzących latach relacje międzyludzkie będą odgrywać kluczową rolę w kształtowaniu przyszłości.
Inspiracją do powstania prezentowanej monografii wieloautorskiej było przeświadczenie, że w połowie trzeciej dekady XXI stulecia warto podjąć próbę zmierzenia się z kategorią "zmiana". Zmianom i zarządzaniu nimi poświęcono w literaturze już wiele miejsca, jednak uznaliśmy, że obecny czas szczególnie sprzyja naukowej refleksji na temat zmian w skali mega, makro, mezzo i mikro. Chodzi o udzielenie odpowiedzi na pytanie o relacje między tradycją a nowoczesnością: Czy nowe jest zawsze lepsze od starego? Przedmiotem analizy w poszczególnych rozdziałach są kwestie wchodzące głównie w skład dyscyplin ekonomia i finanse oraz nauki o zarządzaniu i jakości, ale i nauk o bezpieczeństwie, nauk prawnych, nauk socjologicznych oraz pedagogiki. Autorzy - w granicach możliwości - starali się zrealizować siedem zadań stawianych na ogół badaczom w dziedzinie nauk społecznych: opisywanie, pomiar, porównywanie w czasie i w przestrzeni, objaśnianie, ewaluacja, przewidywanie wraz z formułowaniem sygnałów wczesnego ostrzegania, ponadto prezentowanie propozycji i rekomendacji.
Pomysł napisania niniejszej książki narodził się w ramach zainicjowanego w roku 2024 na Wydziale Ekonomicznym w Szczecinie Interdyscyplinarnego Seminarium Naukowego, skupiającego naukowców z Chorzowa, Poznania, Szczecina i Warszawy związanych z Uniwersytetem WSB Merito. Jako redaktorzy pragniemy podziękować za wsparcie Prorektorowi Prof. Arnoldowi Bernaciakowi oraz Dziekanowi Dr. Rafałowi Koczkodajowi.
Za podjęcie się trudu zrecenzowania naszej monografii, za cenne uwagi i sugestie pragniemy serdecznie podziękować Prof. dr hab. Annie Szelągowskiej ze Szkoły Głównej Handlowej.
***
Naszą monografię dedykujemy symbolicznie Prof. Irenie Rutkowskiej (1924- 2012) i Prof. Józefowi Rutkowskiemu (1922-2002), uczonym należącym bez wątpienia do panteonu najwybitniejszych ekonomistów, którzy przez wiele dekad wywierali znaczący wpływ na rozwój szczecińskiego ośrodka nauk ekonomicznych.
Stanisław Flejterski
1 F. Knight, Risk, Uncertainty and Profit, Houghton Mifflin Co., Boston 1921.