Wprowadzenie

Znasz to uczucie. Z całą pewnością nie raz go doświadczyłeś. Kiedy to się dzieje, masz poczucie, że uczestniczysz w czymś magicznym. A nawet surrealistycznym. A kiedy tego nie ma, wydaje się, że brakuje czegoś istotnego.

Oczywiście odnoszę się do doświadczania stanu flow podczas pracy. Kiedy jesteś tak bardzo pochłonięty tym, co robisz, że wszystko inne po prostu znika. Cała Twoja uwaga jest skupiona na wykonywaniu zadania. Jesteś wtedy maksymalnie skoncentrowany. Doskonale określa to termin hiperfokus.

Większość osób uważa, że osiągnięcie stanu flow jest wynikiem szczęścia. Pojawia się wtedy, gdy akurat mają natchnienie. Zakładają, że jest to coś, nad czym nie mają kontroli.

Ale to nieprawda. Możemy kontrolować, praktycznie do woli, wiele czynników, które umożliwiają osiągnięcie stanu flow.

Ale o tym opowiem później.

Po raz pierwszy doświadczyłem stanu flow, gdy byłem dzieckiem. Trenowałem wówczas pływanie. Z wciąż niejasnych dla mnie powodów moi trenerzy zakwalifikowali mnie jako długodystansowca i wystawiali w takich konkurencjach jak 1500 metrów stylem dowolnym. Wiązało się to z wieloma godzinami treningów.

Stan flow rzadko się zdarza na krótkich dystansach (np. 50 metrów stylem dowolnym). Po prostu nie ma na to czasu. Nie zdążysz mrugnąć, a już jest po zawodach. Jednak w przypadku długodystansowych konkurencji dzieje się coś dziwnego. Gdzieś znikają niepokoje z cyklu: "Czy rywal depcze mi po piętach?", "Muszę idealnie wykonać ten nawrót". Zamiast tego pojawia się pewnego rodzaju spokój. Wchodzisz w taką fazę skupienia, w której każdy element Twojego działania przybiera najprostszą formę.

Pociągnięcie. Wymach nogi. Oddech.

Pomimo że jesteś wykończony, a Twoje mięśnie i płuca wręcz błagają o ulgę, te czynności wydają się łatwe. Masz wszystko pod pełną kontrolą, co daje Ci poczucie satysfakcji. A nawet przyjemności.

Od tamtego okresu mojego życia cały czas i wciąż lubię pracować w stanie flow. Doświadczałem go wielokrotnie, grając na gitarze, ćwicząc i improwizując z kolegami z zespołu (byłem członkiem takiego zespołu garażowego). Doświadczałem tego, gdy pracowałem w świecie amerykańskich korporacji, przeglądając arkusze kalkulacyjne. A obecnie często wchodzę w taką fazę skupienia, gdy piszę.

Rzecz w tym, że nauczyłem się, aby nie liczyć w tej kwestii na łut szczęścia. I nie czekać na jakieś specjalne natchnienie. Wymyśliłem sposób, aby wchodzić w stan flow, kiedy tylko mam na to ochotę.

A to prowadzi nas do celu, w którym niniejsza książka została napisana. Na jej stronach pokażę Ci, jak osiągnąć wspomniany stan flow. Zamiast zdawać się na łut szczęścia lub czekać na natchnienie albo pojawienie się muzy, nauczysz się, jak wejść w odpowiednią fazę skupienia za każdym razem, gdy będziesz mieć na to ochotę. A kiedy już to zrobisz, będziesz czerpać korzyści, które w tym momencie wydają Ci się absolutnie nieosiągalne.

Ale o tym też opowiem później.

Teraz przyjrzyjmy się temu, co znajdziesz na stronach książki Jak odnaleźć FLOW.

Damon Zahariades

Art of Productivity

Maj 2023

Co znajdziesz na stronach książki Jak odnaleźć FLOW?

Niniejsza książka ma jeden nadrzędny cel, a mianowicie nauczyć Cię, w jaki sposób osiągać stan flow, kiedy tylko tego zechcesz. Istnieją dwa sposoby na osiągnięcie tego celu. Jeden polega na zagłębieniu się w psychologię teorii przepływu (ang. flow). Obejmuje on zbadanie, w jaki sposób działa mózg, i opracowanie teorii, które wspierają wszelkie proponowane metody.

Drugi sposób skupia się przede wszystkim na praktycznych aspektach stanu flow. Obejmuje zbadanie tego, jak ten stan działa w prawdziwym życiu, i wypracowanie kroków potrzebnych do jego osiągnięcia.

Jestem zdecydowanym zwolennikiem drugiego podejścia. Jeśli bardziej przemawia do Ciebie pierwszy sposób, to psycholog Mihály Csíkszentmihályi ("ojciec" psychologii przepływu) napisał na ten temat kilka niezwykle wyczerpujących książek.

Na pewno zauważysz, że Jak odnaleźć FLOW jest krótką książką. Jest taka z założenia. Każda część jest tak napisana, aby można było natychmiast zacząć ją wykorzystywać w praktyce albo wzmocnić części książki, które są do tego przeznaczone. Same przydatne treści, bez zbędnego przedłużania. To rodzaj podręcznika z zakresu samodoskonalenia, jaki lubię czytać i mam nadzieję, że Ty również.

Oto krótki wykaz tego, co znajdziesz na kolejnych stronach.

Część I

Omówię w niej kilka podstawowych elementów składających się na osiąganie, a następnie wykorzystywanie stanu flow. Aby w pełni docenić to, jak stan flow może zmienić nasze życie, najpierw musimy mieć pojęcie, czym on w ogóle jest.

W części I "Czym jest stan flow?" rozłożę to pojęcie, które wchodzi w zakres psychologii pozytywnej, na najprostsze elementy. Bez zbędnej i mdłej otoczki, którą zwykle się wokół niego wytwarza, zbadam jego istotę. Odkryję też korzyści płynące z pracy w stanie flow oraz wyjaśnię, jak można go wykorzystać w różnych aspektach naszego życia.

Część II

W tym miejscu rozpoczyna się praktyczna część całego szkolenia. Podobnie jak mechanik musi najpierw zrozumieć, w jaki sposób poszczególne komponenty pojazdu współpracują, aby wpłynąć na jego ostateczną wydajność, Ty również musisz najpierw pojąć, w jaki sposób wiele elementów stanu flow wpływa na jego ostateczny wynik.

W części II "Przygotowanie do osiągnięcia stanu flow" omówię skutki strachu oraz tego, w jaki sposób może on uniemożliwić Ci wejście w fazę skupienia. Przeanalizuję okoliczności, które działają jako wyzwalacze stanu flow, i omówię, jak można nimi zarządzać. Ponadto opiszę czynniki, które utrudniają osiągnięcie tego stanu, żeby można je było wyeliminować, zanim sprawią Ci jakiekolwiek problemy.

Część III

To część książki, w której opiszę, "jak to zrobić". Razem zabierzemy się energicznie do pracy i opracujemy system wchodzenia w stan pełnego skupienia i zaangażowania.

W części III "10 kroków do osiągnięcia stanu flow" poznasz niezawodną metodę wyzwalania w sobie stanu flow i czerpania z niego pełnymi garściami. Każdy krok jest zwięźle wytłumaczony i poparty prostym ćwiczeniem. Możesz robić notatki i wrócić do tej części książki, ilekroć zechcesz odświeżyć swoją wiedzę.

Część IV

Im więcej wiesz na temat bycia w stanie flow, tym skuteczniej będziesz w stanie go wykorzystać. Niczym szef kuchni, który w pełni docenia wszystkie składniki, jakimi dysponuje do przygotowania potrawy, tak samo my będziemy zwiększać naszą świadomość dotyczącą stanu flow w oparciu o doświadczenia z nim związane.

W części IV "Zwiększenie świadomości na temat stanu flow" omówię, w jaki sposób rozpoznać moment, w którym znajdujesz się w fazie kompletnego skupienia. A także opiszę, jak pozostawać w tym stanie zawsze wtedy, gdy masz na to ochotę. Na koniec odkryję przed Tobą ciemną stronę stanu flow, abyś był na nią w pełni przygotowany i mógł zapobiegać kłopotliwym (i często pomijanym) kwestiom.

Bonus

Trenowanie w celu osiągania stanu flow na żądanie jest podobne do szkolenia się w celu pomyślnego wykonania jakiegokolwiek innego zadania. Wykonywanie określonych czynności pomaga nam też doskonalić swój sposób myślenia. A to z kolei tworzy bardzo przydatną rutynę. Tak samo jak sportowiec dużo trenuje, aby osiągnąć pożądaną wytrzymałość i sprawność, tak Ty możesz trenować, aby móc osiągać stan flow. A kiedy przyjdzie na to czas, ten trening tylko usprawni cały proces.

W ostatniej części książki Jak odnaleźć FLOW znajdziesz 10 prostych ćwiczeń. Możesz je wykonywać, kiedy tylko będziesz mieć na to czas i ochotę. Podobnie jak w przypadku części III, także do tej możesz często wracać.

Cała naprzód

Mamy wiele do omówienia. Ale obiecuję, że zrobię to szybko i zwięźle, aby można było jak najprędzej zastosować te informacje w praktyce.

Pamiętaj, że celem tej książki jest nauczenie Cię wchodzenia w stan flow zawsze, kiedy tylko będziesz mieć na to ochotę. Dlatego priorytetem jest nauczenie się podejmowania właściwych zmierzających do tego działań.

Ostatnia uwaga, zanim zaczniemy: gorąco zachęcam Cię do wykonywania ćwiczeń, które znajdziesz na kartkach tej książki. Są proste i łatwe, a ich wykonanie zajmuje niewiele czasu (dla każdego ćwiczenia określony jest czas potrzebny na jego wykonanie, aby można było wszystko zaplanować zgodnie z własnym harmonogramem).

Te ćwiczenia nadal mi pomagają i czuję, że pomogą również Tobie.

Cała naprzód!

Część I. Czym jest stan flow?

Stan flow jest często błędnie rozumiany i sprowadzany do strategii zwiększania produktywności. Takie niepoprawne założenie uniemożliwia czerpanie wszystkich korzyści. Chociaż faktycznie praca w stanie flow może się przyczynić do większej wydajności i produktywności, jest to jedynie produkt uboczny tego procesu. To nie jest główny powód, dla którego warto rozwijać w sobie zdolność osiągania stanu flow.

Najważniejszy powód jest taki, że gdy osiągniemy stan flow, stajemy się bardziej zaangażowani we wszystko, co robimy. A kiedy jesteśmy bardziej zaangażowani, to czujemy się bardziej spełnieni. Usatysfakcjonowani. Szczęśliwsi.

Te pozytywne uczucia wzbogacają nasze codzienne doświadczenia w sposób, którego wielu z nas często nie dostrzega. Nasze życie nabiera większego znaczenia. Nasze decyzje i działania stają się bardziej celowe i konsekwentne. Mamy większe poczucie własności, usamodzielnienia i swojej osobistej sprawczości.

Koniec końców wszystko to może nas zainspirować do osiągania znaczących celów w naszym życiu i - co ważne - robienia tego z większą radością i zadowoleniem.

Istota stanu flow

Najprościej rzecz ujmując, stan flow to całkowite pochłonięcie umysłowe. Cała nasza uwaga jest skupiona i zaangażowana w to, co aktualnie robimy. Cokolwiek by to nie było, jest wykonywane z całkowitym oddaniem i najwyższą wydajnością.

Sportowcy opisują stan flow jako taki, w którym czują się spokojni i naładowani pozytywną energią, nawet jeśli ich ciała poddawane są działaniu olbrzymiego stresu. Studenci określają go jako moment, w którym stają się ogromnie świadomi przedmiotu, który studiują, i zatracają się w nim, przestając zwracać uwagę na otaczający ich świat. Artyści z kolei porównują go do rodzaju transu, w którym mogą tworzyć sztukę bez wysiłku i bez zahamowań.

Ale to wcale nie znaczy, że praca w stanie flow jest łatwa. Często uzyskujemy najlepsze wyniki, gdy przekraczamy granice naszych możliwości i tolerancji na dyskomfort.

Stan flow wymaga wyzwań

Pozytywne uczucia związane z pracą w stanie flow wynikają z satysfakcji, jaką daje pokonanie jakiegoś wyzwania. Jeśli zadanie jest za proste, to jego wykonanie nie daje nam żadnej satysfakcji, poza wykreśleniem go z listy rzeczy do zrobienia. Jeśli coś jest mało wymagające, są bardzo małe szanse, że nas pochłonie i zaangażuje.

Ludzie, którzy regularnie osiągają stan flow, twierdzą, że najbardziej zaangażowani czują się wtedy, gdy robią coś dla nich trudnego. Na przykład sportowcy pozostający w tym stanie zmuszają swoje ciała do podejmowania wysiłków niemalże do granic ich wytrzymałości. Studenci z kolei muszą czuć trud, gdy zmuszają swój umysł do zrozumienia i opanowania złożonych koncepcji. A artyści z trudem zmagają się ze swoimi wewnętrznymi krytykami. Walczą z nimi, próbując ich uciszyć.

To właśnie te trudne okoliczności sprawiają, że stan flow staje się osiągalny. Trudność towarzysząca temu, co robimy, zwiększa nasze zaabsorbowanie i wzmacnia skupienie do tego stopnia, że wszystko inne przestaje się liczyć. Ponadto gdy wywołamy w sobie stan flow, najpewniej poczujemy jeszcze większe zaangażowanie.

Złoty środek dla osiągnięcia stanu flow

Nie wystarczy tylko zmierzyć się z wyzwaniem. Należy również posiąść określone umiejętności potrzebne do tego, aby mu sprostać. Co więcej, te umiejętności powinny być adekwatne do wyzwania.