Wstęp

To już XXVI wy­da­nie "ABC small bu­si­ness'u". Od pierw­sze­go wy­da­nia w roku 1992 po­rad­nik urósł od 120 do po­nad 500 stron. Śred­nio przy­ra­stał więc o 22% rocz­nie. Moż­na za­ry­zy­ko­wać twier­dze­nie, że przez te lata nasz sys­tem po­dat­ko­wy w ta­kim wła­śnie tem­pie ule­gał skom­pli­ko­wa­niu. I to przy gło­szo­nych jed­no­cze­śnie de­kla­ra­cjach po­li­ty­ków, że tym ra­zem bę­dzie już pro­ściej, czy­tel­niej i przy­jaź­niej dla przed­się­bior­ców.

Do koń­ca roku 2013 wpro­wa­dzo­nych zo­sta­ło po­nad 140 więk­szych i mniej­szych no­we­li­za­cji usta­wy o po­dat­ku do­cho­do­wym od osób fi­zycz­nych z 1991 roku. Jest to wię­cej niż sześć zmian każ­de­go roku.

Swo­istym chi­cho­tem hi­sto­rii przed­się­bior­czo­ści moż­na na­zwać fakt, że:

- naj­bar­dziej li­be­ral­ną, prze­ło­mo­wą usta­wę o dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej wpro­wa­dził ostat­ni pre­mier PRL , wraz ze swo­im mi­ni­strem-przed­się­bior­cą,

- po­da­tek li­nio­wy dla przed­się­bior­ców prze­for­so­wał pre­mier z le­wi­cy i to tej zwią­za­nej z le­wi­co­wym be­to­nem,

- ob­niż­kę po­dat­ku do­cho­do­we­go dla osób fi­zycz­nych i drob­nych przed­się­bior­ców, spłasz­cze­nie ska­li po­dat­ko­wej i dwu­krot­ną pod­wyż­kę pierw­sze­go (i już tyl­ko jed­ne­go) pro­gu po­dat­ko­we­go, oraz ob­niż­kę skład­ki ren­to­wej za­fun­do­wał nam an­ty­li­be­ral­ny pre­mier z pra­wi­cy.

A ci, któ­rzy po­dob­no naj­le­piej są do tego przy­go­to­wa­ni, od cza­su ob­ję­ciu wła­dzy li­czą, li­czą i do­cho­dzą do wnio­sku, że w tym mo­men­cie nie stać nas na zbyt ra­dy­kal­ne zmia­ny sys­te­mu. W tym wła­śnie du­chu obec­na ko­ali­cja na prze­ło­mie lat 2008/2013 nie wpro­wa­dzi­ła żad­nych za­sad­ni­czych re­form, zmie­nia­jąc pra­wo głów­nie w kie­run­ku zwięk­sze­nia fi­ska­li­zmu.

W do­dat­ku kry­zys świa­to­wy świet­nie tłu­ma­czy rząd z bra­ku więk­szych re­form i z pod­no­sze­nia po­dat­ków, czy­li z dzia­łań cał­ko­wi­cie prze­ciw­staw­nych do gło­szo­ne­go wcze­śniej pro­gra­mu wy­bor­cze­go. Ro­zu­miem uwa­run­ko­wa­nia ze­wnętrz­ne, dla­te­go moja opi­nia jest wy­wa­żo­na.

Ale pro­szę pa­mię­tać Pa­nie Pre­mie­rze, że naj­więk­szym z grze­chów wo­bec lu­dzi, któ­rzy na Pana po­sta­wi­li, jest grzech za­nie­cha­nia. Tego wy­bor­cy mogą Panu nie wy­ba­czyć!!!

Zmia­ny ja­kie za­pro­po­no­wa­no nam na rok 2014 naj­le­piej cha­rak­te­ry­zu­ją pierw­sze sło­wa no­we­go art. 29a usta­wy va­tow­skiej

OPO­DAT­KO­WA­NIU POD­LE­GA WSZYST­KO...

Ge­ne­ral­nie zmia­nom wpro­wa­dzo­nym w tym roku to­wa­rzy­szy pod­sta­wo­we prze­sła­nie, że fi­skus opo­dat­ko­wu­je wszyst­ko co się da, naj­szyb­ciej jak się da, opóź­nia­jąc jak się da za­li­cze­nie wy­dat­ków w kosz­ty i ewen­tu­al­ne od­li­cze­nia i zwro­ty po­dat­ku na­li­czo­ne­go VAT. Wszyst­ko wg za­sa­dy ZA­PŁAĆ WCZE­ŚNIEJ - OD­LICZ PÓŹ­NIEJ.

Naj­bar­dziej przy­czy­ni­ło się do tego cał­ko­wi­te ode­rwa­nie ter­mi­nu po­wsta­nia obo­wiąz­ku po­dat­ko­we­go VAT od daty wy­sta­wie­nia fak­tu­ry.

Przy oka­zji wpro­wa­dza­nia zmian po­ja­wi­ło się też parę no­wych pu­ła­pek. Nie­któ­re nie­za­mie­rzo­ne, spo­wo­do­wa­ne pew­nie nie­uwa­gą le­gi­sla­to­rów, ale są i ta­kie wo­ła­ją­ce o po­mstę do nie­ba. Ar­ty­ku­ły 105a - 105c usta­wy va­tow­skiej to wy­jąt­ko­wo per­fid­na pu­łap­ka do­pusz­cza­ją­ca nie­ogra­ni­czo­ną wprost uzna­nio­wość dla fi­sku­sa w orze­ka­niu o od­po­wie­dzial­no­ści po­dat­ni­ka.

Bo co może zro­bić po­dat­nik, je­że­li urzęd­nik stwier­dzi, że nie do­cho­wał on na­le­ży­tej sta­ran­no­ści w "prze­świe­tla­niu" do­staw­cy pod ką­tem jego uczci­wo­ści po­dat­ko­wej. Że ta tań­sza o zło­tów­kę do­sta­wa dla­te­go była tań­sza, bo np. kra­dzio­na lub szmu­glo­wa­na i fi­skus VAT-u od niej nie do­sta­nie. A roz­bie­ga­ne oczy do­staw­cy były wy­star­cza­ją­cym do­wo­dem jego nie­uczci­wo­ści.

Do ko­rzyst­nej zmia­ny do­szło za spra­wą orze­cze­nia NSA w skła­dzie 7 sę­dziów i wy­da­nej za­raz po tym in­ter­pre­ta­cji ogól­nej MF. Na­resz­cie fi­skus zro­zu­miał, że po­czę­stu­nek, a na­wet wy­staw­ny obiad dla kon­tra­hen­tów, to nie żad­na re­pre­zen­ta­cja, tyl­ko dzia­łal­ność ma­ją­ca bez­po­śred­nie prze­ło­że­nie na ob­ro­ty fir­my.

Bar­dzo chwiej­ne są prze­pi­sy sa­mo­cho­do­we. Od 1 stycz­nia 2014 roku wró­ci­ła moż­li­wość re­je­stra­cji aut wg wzo­ru Li­sa­ka, jak i aut "z krat­ką", jed­nak pod wa­run­kiem, że speł­nią one za­ostrzo­ne wa­run­ki ho­mo­lo­ga­cji. Czy więc ku­po­wać "krat­kę", czy po­cze­kać do kwiet­nia. Z tą datą po­win­ny wejść w ży­cie zmie­nio­ne prze­pi­sy va­tow­skie, któ­re, za spra­wą zgo­dy Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej po­zwo­lą od­li­czyć cały VAT od po­jaz­du i pa­li­wa ku­pio­ne­go dla fir­my. Je­śli po­jazd użyt­ko­wa­ny bę­dzie tak­że pry­wat­nie, od­li­cze­nie wy­no­sić bę­dzie po 50%.

Waż­ne są jed­nak szcze­gó­ły, któ­re mogą znacz­nie utrud­nić lub ogra­ni­czyć to pra­wo. Ot, choć­by błysk w oku sa­mo­rzą­dów, któ­re zwie­trzy­ły kasę i chcą opo­dat­ko­wać sa­mo­cho­dy "z krat­ką", bo to prze­cież cię­ża­rów­ki.

W dal­szym cią­gu na­wet nie drgnę­ło w spra­wie zmia­ny prze­pi­sów ubez­pie­cze­nia cho­ro­bo­we­go, wy­jąt­ko­wo krzyw­dzą­cych i upo­ka­rza­ją­cych dla przed­się­bior­ców. Cho­dzi o od­bie­ra­nie pra­wa do za­sił­ku cho­ro­bo­we­go i to na mie­siąc wstecz, z po­wo­du jed­no­dnio­we­go spóź­nie­nia z za­pła­tą skład­ki cho­ro­bo­wej. Jak­by tego było mało, przed­się­bior­cy tra­cą tak­że pra­wo do po­mniej­sze­nia skład­ki ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go za okres cho­ro­by, mimo że mają w ręku zwol­nie­nie le­kar­skie. A po­tem jesz­cze ewen­tu­al­na 90-dnio­wa kwa­ran­tan­na przed po­wro­tem do peł­ne­go ubez­pie­cze­nia cho­ro­bo­we­go.

Pa­nie Pre­mie­rze, ro­zu­miem, że po­szcze­gól­ne prze­pi­sy, np. o do­bro­wol­nym ubez­pie­cze­niu cho­ro­bo­wym przed­się­bior­ców, czy też o swo­istej 90-dnio­wej kwa­ran­tan­nie w spra­wie za­sił­ku cho­ro­bo­we­go są, każ­dy z osob­na, zgod­ne z kon­sty­tu­cją. Ale sku­tek zbie­gu tych zgod­nych z kon­sty­tu­cją prze­pi­sów jest dla przed­się­bior­ców upo­ka­rza­ją­cy, a dla wie­lu, któ­rzy za­cho­ru­ją w nie­od­po­wied­nim mo­men­cie, po pro­stu nisz­czą­cy.

Od lat po­le­ca­łem Two­jej uwa­dze for­mę pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści, któ­ra żad­ną no­wo­ścią nie była, ale była od­kry­wa­na przez co­raz więk­szą rze­szę przed­się­bior­ców. Cho­dzi o spół­kę ko­man­dy­to­wą, a przede wszyst­kim spół­kę ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­ną. Po­le­ca­łem chy­ba zbyt in­ten­syw­nie. No i wy­kra­ka­łem.

Spół­ki ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­ne już od 2014 roku ob­ję­te zo­sta­ły po­dat­kiem CIT, co ozna­cza, że spół­ka pła­ci po­da­tek od do­cho­du, a nie­za­leż­nie od tego wspól­nik i ak­cjo­na­riusz pła­cą po­da­tek od dy­wi­den­dy. Tyl­ko nie­któ­re z nich od­ro­czy­ły nie­co po­dwój­ny po­da­tek z uwa­gi na prze­su­nię­cie swo­je­go roku ob­ro­to­we­go w sto­sun­ku do ka­len­da­rzo­we­go.

Cóż, ży­je­my w kra­ju, gdzie znak za­ka­zu za­trzy­my­wa­nia za­wsze stoi w miej­scu, gdzie moż­li­wość za­trzy­ma­nia by­ła­by bar­dzo do­god­na dla lu­dzi, ryb nie wol­no ło­wić w miej­scu, gdzie naj­le­piej bio­rą, a biz­ne­su nie moż­na ro­bić w spo­sób rze­czy­wi­ście opła­cal­ny.

MAR­CUS

I. ZAKŁADASZ WŁASNĄ FIRMĘ

1. RE­JE­STRA­CJA DZIA­ŁAL­NO­ŚCI GO­SPO­DAR­CZEJ - ZERO OKIEN­KA

Już od po­nad dwóch lat w sys­te­mie re­je­stra­cji dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej obo­wią­zu­je za­sa­da "ZERO OKIEN­KA", czy­li moż­li­wość re­je­stra­cji fir­my, jej za­wie­sza­nia, od­wie­sza­nia oraz li­kwi­da­cji przez in­ter­net, teo­re­tycz­nie bez po­trze­by wy­cho­dze­nia z domu.

Obec­nie oso­ba fi­zycz­na, chcąc roz­po­cząć in­dy­wi­du­al­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą lub dzia­łal­ność w for­mie spół­ki cy­wil­nej prze­sy­ła in­ter­ne­tem bez­po­śred­nio do Cen­tral­nej Ewi­den­cji i In­for­ma­cji Dzia­łal­no­ści Go­spo­dar­czej1 lub skła­da w do­wol­nym, naj­wy­god­niej dla sie­bie po­ło­żo­nym urzę­dzie gmi­ny, mia­sta, je­den zin­te­gro­wa­ny wnio­sek o wpis do CE­IDG. Zło­że­nie wnio­sku nie pod­le­ga żad­nym opła­tom.

Wnio­sek ten jest jed­no­cze­śnie wnio­skiem:

? do wska­za­ne­go na­czel­ni­ka urzę­du skar­bo­we­go (NUS) w spra­wie wy­da­nia nu­me­ru iden­ty­fi­ka­cji po­dat­ko­wej NIP (zgło­sze­nie iden­ty­fi­ka­cyj­ne) lub ak­tu­ali­za­cji da­nych za­war­tych w zło­żo­nym kie­dyś for­mu­la­rzu NIP-1 (zgło­sze­nie ak­tu­ali­za­cyj­ne) oraz wy­bo­ru for­my opo­dat­ko­wa­nia.

? do Za­kła­du Ubez­pie­czeń Spo­łecz­nych (ZUS) lub do Kasy Rol­ni­czych Ubez­pie­czeń Spo­łecz­nych (KRUS) w spra­wie zgło­sze­nia płat­ni­ka skła­dek (albo zmia­ny po­przed­nie­go zgło­sze­nia) z ty­tu­łu pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej,

? do Wo­je­wódz­kie­go Urzę­du Sta­ty­stycz­ne­go (WUS) o wpis do kra­jo­we­go re­je­stru urzę­do­we­go pod­mio­tów go­spo­dar­ki na­ro­do­wej i nada­nia nu­me­ru RE­GON, o zmia­nę wpi­su lub wy­kre­śle­nie z re­je­stru.

Wnio­sek może zo­stać przez Cie­bie zło­żo­ny na czte­ry spo­so­by:

? jako for­mu­larz pa­pie­ro­wy pod­pi­sa­ny i zło­żo­ny oso­bi­ście przez Cie­bie w do­wol­nym urzę­dzie gmin­nym, nie­ko­niecz­nie wła­ści­wym dla Two­je­go miej­sca za­miesz­ka­nia. Od 1 lip­ca 2011 gmi­na nie jest już bo­wiem or­ga­nem ewi­den­cyj­nym dla no­wych przed­się­bior­ców i peł­ni je­dy­nie rolę prze­kaź­ni­ka wnio­sków do CE­IDG. For­mu­larz dru­ku­jesz pu­sty ze stro­ny CE­IDG i wy­peł­niasz ręcz­nie lub wy­peł­niasz na stro­nie przy po­mo­cy kre­ato­ra i dru­ku­jesz już wy­peł­nio­ny. Sys­tem dys­po­nu­je bazą sym­bo­li PKD i bazą urzę­dów skar­bo­wych, a tak­że pod­po­wia­da Ci od­po­wie­dzi, co po­zwa­la na unik­nię­cie błę­dów. Ru­bry­ki i pola obo­wiąz­ko­we do wy­peł­nie­nia ozna­czo­ne zo­sta­ły gwiazd­ką. Po spraw­dze­niu Two­jej toż­sa­mo­ści gmi­na prze­kształ­ca taki wnio­sek na wnio­sek elek­tro­nicz­ny i prze­ka­zu­je go do CE­IDG,

? jako for­mu­larz pa­pie­ro­wy, prze­sła­ny do gmi­ny li­stem po­le­co­nym, z no­ta­rial­nym po­twierdze­niem wła­sno­ręcz­no­ści pod­pi­su wnio­sko­daw­cy,

? prze­sła­ny do gmi­ny elek­tro­nicz­nie (in­ter­ne­tem), z wy­ko­rzy­sta­niem for­mu­la­rza do­stęp­ne­go na stro­nie in­ter­ne­to­wej CE­IDG - www.fir­ma.gov.pl i nie­pod­pi­sa­ny elek­tro­nicz­nie. Mo­żesz to zro­bić z lo­go­wa­niem się lub bez lo­go­wa­nia do CE­IDG. Wy­star­czy na­wet je­że­li po wy­peł­nie­niu i za­pi­sa­niu wnio­sku na stro­nie CE­IDG za­pa­mię­tasz nu­mer wy­peł­nio­ne­go wnio­sku jaki sys­tem wy­ge­ne­ru­je po klik­nię­ciu "za­pisz". Urzęd­nik w gmi­nie ła­two od­szu­ka taki wnio­sek w sys­te­mie. Masz 7 dni na oso­bi­ste pod­pi­sa­nie go w gmi­nie.

? po za­lo­go­wa­niu się do CE­IDG, wy­peł­nie­nie wnio­sku on-line i zło­że­nie go elek­tro­nicz­nie bez­po­śred­nio do CE­IDG. Wnio­sek ten musi być pod­pi­sa­ny bez­piecz­nym pod­pi­sem elek­tro­nicz­nym lub z wy­ko­rzy­sta­niem pro­fi­lu za­ufa­ne­go ePU­AP (o czym da­lej). Przy pierw­szym lo­go­wa­niu do CE­IDG mu­sisz za­ło­żyć swo­je kon­to i ak­ty­wo­wać je po­przez klik­nie­cie na link, jaki otrzy­masz w wia­do­mo­ści o za­ło­że­niu kon­ta, prze­sła­nej na­tych­miast na Twój ad­res ma­ilo­wy.

W każ­dym przy­pad­ku wnio­sek o re­je­stra­cję dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej musi być pod­pi­sa­ny pod­pi­sem oso­bi­stym wnio­sko­daw­cy lub po­twier­dzo­ny w inny spo­sób ak­cep­to­wa­ny przez sys­tem CE­IDG, umoż­li­wia­ją­cy jed­no­znacz­ną iden­ty­fi­ka­cję oso­by skła­da­ją­cej wnio­sek i czas zło­że­nia wnio­sku. Nie może być pod­pi­sa­ny przez peł­no­moc­ni­ka.

Je­że­li wnio­sek zło­żo­ny on­li­ne bę­dzie źle wy­peł­nio­ny, sys­tem po­in­for­mu­je Cię o tym nie­zwłocz­nie na po­da­ny ad­res ema­il. W przy­pad­ku błę­dów na for­mu­la­rzu zło­żo­nym w gmi­nie, we­zwie Cię ona do sko­ry­go­wa­nia lub uzu­peł­nie­nia wnio­sku w ter­mi­nie 7 dni ro­bo­czych.

Trzy pierw­sze spo­so­by re­je­stra­cji re­ali­zo­wa­ne są nadal sys­te­mem "JED­NE­GO OKIEN­KA", któ­ry obo­wią­zy­wał już od mar­ca 2009 roku. ZERO OKIEN­KA do­ty­czy więc wy­łącz­nie czwar­te­go spo­so­bu re­je­stra­cji fir­my. Jest on nie­wąt­pli­wie naj­bar­dziej no­wo­cze­sny i efek­tow­ny, szcze­gól­nie w pre­zen­ta­cjach w me­diach i z mów­ni­cy sej­mo­wej. Ma jed­nak kil­ka cech trud­nych do za­ak­cep­to­wa­nia przez kan­dy­da­ta na przed­się­bior­cę.

Wnio­sek o wpis dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej prze­sy­ła­ny do CE­IDG in­ter­ne­tem musi być opa­trzo­ny pod­pi­sem elek­tro­nicz­nym we­ry­fi­ko­wa­nym za po­mo­cą kwa­li­fi­ko­wa­ne­go cer­ty­fi­ka­tu lub pod­pi­sem po­twier­dzo­nym pro­fi­lem za­ufa­nym ePU­AP. W pierw­szym przy­pad­ku wy­ma­ga to wcze­śniej­sze­go wy­ku­pie­nia te­goż cer­ty­fi­ka­tu za kil­ka­set zł w jed­nej z kil­ku firm, któ­re ofe­ru­ją w Pol­sce taką usłu­gę. W dru­gim przy­pad­ku ko­niecz­ne jest za­ło­że­nie w urzę­dzie (urząd gmi­ny, urząd skar­bo­wy lub ZUS) swo­je­go za­ufa­ne­go pro­fi­lu - ko­niecz­na wi­zy­ta oso­bi­sta. Za­ło­że­nie za­ufa­ne­go pro­fi­lu ozna­cza z ko­lei, że je­steś jak na wi­del­cu dla ca­łej kra­jo­wej ad­mi­ni­stra­cji, co dla ad­mi­ni­stra­cji jest nie­zwy­kle ko­rzyst­ne, ale dla Cie­bie może się ko­ja­rzyć z nie­lu­bia­ną nad­mier­ną in­wi­gi­la­cją. Ozna­cza to np. zbyt szyb­kie (bo ma­ilo­we) otrzy­my­wa­nie nie­ko­rzyst­nych roz­strzy­gnięć, któ­re wo­lał­byś otrzy­mać np. dwa ty­go­dnie póź­niej.

Wię­cej in­for­ma­cji na te­mat bez­piecz­ne­go pod­pi­su elek­tro­nicz­ne­go i pod­pi­su ePU­AP znaj­dziesz w roz­dzia­le "Do urzę­du przez in­ter­net. E-de­kla­ra­cje".

Cen­tral­na Ewi­den­cja i In­for­ma­cja o Dzia­łal­no­ści Go­spo­dar­czej CE­IDG jest spi­sem przed­się­bior­ców bę­dą­cych oso­ba­mi fi­zycz­ny­mi i dzia­ła­ją­cych na te­re­nie Pol­ski. Spis pro­wa­dzo­ny jest w sys­te­mie te­le­in­for­ma­tycz­nym przez mi­ni­stra go­spo­dar­ki, na pod­sta­wie prze­pi­sów usta­wy o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej.

Je­że­li wy­bie­rzesz dzia­łal­ność w for­mie spół­ki oso­bo­wej (jaw­nej, part­ner­skiej, ko­man­dy­to­wej) lub spół­ki ka­pi­ta­ło­wej (z o.o. lub ak­cyj­nej) re­je­stra­cji do­ko­nu­jesz w KRS - Kra­jo­wym Re­je­strze Są­do­wym dzia­ła­ją­cym przy są­dzie re­jo­no­wym wła­ści­wym ze wzglę­du na sie­dzi­bę Two­jej spół­ki.

CE­IDG roz­po­czę­ła dzia­łal­ność 1 lip­ca 2011 roku. Do koń­ca grud­nia 2011 do­tych­cza­so­we or­ga­ny ewi­den­cyj­ne - urzę­dy gmin­ne prze­nio­sły wpi­sy wszyst­kich przed­się­bior­ców do CE­IDG. Z dniem prze­nie­sie­nia da­nych przed­się­bior­cy do CE­IDG wójt, bur­mistrz lub pre­zy­dent mia­sta prze­sta­li być or­ga­nem ewi­den­cyj­nym dla ta­kie­go przed­się­bior­cy.

Nie­za­leż­nie od ilo­ści firm jed­no­oso­bo­wych i spół­ek cy­wil­nych za­kła­da­nych w róż­nych miej­sco­wo­ściach (tak­że tych wy­ma­ga­ją­cych wy­da­nia kon­ce­sji lub ze­zwo­le­nia) oso­ba fi­zycz­na do­ko­nu­je w CE­IDG jed­ne­go łącz­ne­go zgło­sze­nia, nie­za­leż­nie od spo­so­bu zło­że­nia, czy też prze­sła­nia wnio­sku. W zgło­sze­niu wy­mie­nia wszyst­kie ro­dza­je dzia­łal­no­ści ja­kie za­mie­rza wy­ko­ny­wać za­rów­no sa­mo­dziel­nie i jako wspól­nik spół­ek cy­wil­nych, a tak­że wszyst­kie ad­re­sy (na­wet w naj­bar­dziej od­le­głych wo­je­wódz­twach), pod któ­ry­mi te dzia­łal­no­ści bę­dzie pro­wa­dzić. Je­że­li za­mie­rza uru­cho­mić póź­niej ja­ką­kol­wiek inną dzia­łal­ność, zo­bo­wią­za­na jest do­ko­nać ak­tu­ali­za­cji zgło­sze­nia, po­przez zło­że­nie ko­lej­ne­go wnio­sku uwzględ­nia­ją­ce­go pla­no­wa­ne zmia­ny.

Spół­ka cy­wil­na zgod­nie z ko­dek­sem cy­wil­nym nie jest przed­się­bior­cą2 i w związ­ku z tym nie pod­le­ga jako spół­ka od­ręb­ne­mu, wła­sne­mu wpi­so­wi do ewi­den­cji dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej. Przed­się­bior­ca­mi są jej wspól­ni­cy, któ­rzy, każ­dy od­dziel­nie, re­je­stru­ją swo­ją dzia­łal­ność w CE­IDG. Po do­ko­na­niu wła­snej re­je­stra­cji wspól­ni­cy do­ko­nu­ją od­ręb­nych zgło­szeń (każ­dy sie­bie) do ubez­pie­czeń spo­łecz­nych, wspól­ne­go zgło­sze­nia spół­ki cy­wil­nej do urzę­du sta­ty­stycz­ne­go (RE­GON), do ZUS (płat­nik skła­dek za pra­cow­ni­ków) i do urzę­du skar­bo­we­go na dru­ku NIP-2 (NIP spół­ki i ew. zgło­sze­nie spół­ki VAT-R). Do­pie­ro wte­dy każ­dy ze wspól­ni­ków zgła­sza do CE­IDG fakt za­wią­za­nia spół­ki cy­wil­nej, skła­da­jąc wła­sny ko­lej­ny CE­IDG-1 i wy­bie­ra­jąc opcję "o zmia­nę wpi­su".

Sku­tek jest taki, że po wpi­sa­niu na stro­nie CE­IDG NIP-u spół­ki cy­wil­nej otrzy­mu­je sie in­for­ma­cję, że ta­kiej fir­my nie ma. Dez­orien­tu­je to cał­ko­wi­cie no­wych kon­tra­hen­tów, któ­rzy chcie­li­by Cię spraw­dzić. Po­daj im wte­dy NIP-y wspól­ni­ków, by so­bie od­szu­ka­li wpi­sy każ­de­go z nich. We wpi­sie każ­de­go wspól­ni­ka bę­dzie za­war­ta in­for­ma­cja o jego uczest­nic­twie w spół­ce cy­wil­nej

Pro­wa­dząc wła­sną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą i jed­no­cze­śnie dzia­ła­jąc w jed­nej lub kil­ku spół­kach cy­wil­nych mo­żesz dla każ­dej z tych dzia­łal­no­ści przy­jąć inną for­mę opo­dat­ko­wa­nia. Wte­dy wy­bór tej for­my opo­dat­ko­wa­nia wska­za­ny w ru­bry­ce nr 18 wnio­sku do­ty­czy wy­łącz­nie Two­jej dzia­łal­no­ści sa­mo­dziel­nej.

Je­że­li dzia­łal­ność w spół­ce jest je­dy­ną dzia­łal­no­ścią wspól­ni­ka, wpi­su­je on we wnio­sku przy­ję­te przez sie­bie za­sa­dy opo­dat­ko­wa­nia do­cho­du uzy­ski­wa­ne­go w spół­ce. Oczy­wi­ście musi to być zgra­ne z po­zo­sta­ły­mi wspól­ni­ka­mi, np. wszy­scy wspól­ni­cy de­kla­ru­ją ry­czałt lub kar­tę po­dat­ko­wą. Je­śli jed­nak wszy­scy przyj­mą za­sa­dy ogól­ne, je­den może wy­brać opo­dat­ko­wa­nie wg ska­li, inny staw­ką li­nio­wą.

Prze­sła­nie in­ter­ne­tem wnio­sku do CE­IDG lub zło­że­nie w urzę­dzie gmi­ny (mia­sta, dziel­ni­cy) wnio­sku o wpis do CE­IDG ozna­cza, że już z chwi­lą jego zło­że­nia (lub od póź­niej­sze­go dnia okre­ślo­ne­go we wnio­sku) JE­STEŚ PRZED­SIĘ­BIOR­CĄ i już w dniu zło­że­nia wnio­sku (lub w dniu okre­ślo­nym we wnio­sku) mo­żesz roz­po­cząć dzia­łal­ność go­spo­dar­czą. Re­je­stra­cja w CE­IDG jest wol­na od opłat.

Wpis do CE­IDG do­ko­ny­wa­ny jest nie póź­niej niż na­stęp­ne­go dnia po zło­że­niu wnio­sku, pod wa­run­kiem jego po­praw­no­ści. Po­twier­dze­nie przy­ję­cia wnio­sku lub in­for­ma­cję o błę­dach, któ­re mu­sisz po­pra­wić otrzy­mu­jesz ma­ilem.

Za­świad­cze­niem o wpi­sie jest wy­druk ze stro­ny in­ter­ne­to­wej CE­IDG. Wejdź na stro­nę www.ce­idg.gov.pl, przejdź do Wy­szu­ki­war­ki przed­się­bior­ców, wpisz na­zwę, na­zwi­sko, NIP lub RE­GON fir­my, otwórz wpis i wy­bierz opcję Dru­kuj/Po­bierz PDF.

Na wy­dru­ku znaj­du­je się tak­że kod kre­sko­wy. Je­że­li za­in­sta­lu­jesz w ko­mór­ce apli­ka­cję do czy­ta­nia ko­dów kre­sko­wych, mo­żesz go w każ­dej chwi­li od­czy­tać ko­mór­ką i obej­rzeć na ekra­nie ko­mór­ki ak­tu­al­ny wpis. Ozna­cza to, że ma­jąc wcze­śniej­szy wy­druk kon­tra­hen­ta z Pci­mia w każ­dej chwi­li i w każ­dym miej­scu, przy po­mo­cy ko­mór­ki, mo­żesz spraw­dzić jego ak­tu­al­ny wpis w CE­IDG bez po­trze­by za­sia­da­nia do kom­pu­te­ra. Wpis taki jest do­stęp­ny dla wszyst­kich, a więc or­ga­na ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej też mają do nie­go do­stęp i nie mają pra­wa do­ma­gać się od przed­się­bior­cy oka­zy­wa­nia lub do­łą­cza­nia ta­kie­go za­świad­cze­nia w for­mie pa­pie­ro­wej.

W za­kre­sie da­nych ob­ję­tych wnio­skiem CE­IDG ko­rzy­sta z in­for­ma­cji za­war­tych w in­nych re­je­strach pu­blicz­nych do­stęp­nych w for­mie elek­tro­nicz­nej, szcze­gól­nie w celu we­ry­fi­ka­cji da­nych wpi­sa­nych do CE­IDG. Na­stę­pu­je spraw­dze­nie, wza­jem­na wy­mia­na i uzu­peł­nie­nie in­for­ma­cji za­war­tych w tych re­je­strach.

CE­IDG to tak­że in­for­ma­cja. Dane ewi­den­cyj­ne za­war­te we wnio­sku po­win­ny być jaw­ne i nie pod­le­gać ochro­nie da­nych oso­bo­wych. Każ­da za­in­te­re­so­wa­na oso­ba po wpi­sa­niu na­zwy, NIP-u, na­zwi­ska uzy­sku­je dane wska­za­ne­go przed­się­bior­cy. Nie są to nie­ste­ty tak peł­ne dane jak uzy­ski­wa­ne do­tych­czas z urzę­du gmin­ne­go. CE­IDG utaj­nia PE­SEL przed­się­bior­cy i jego ad­res za­miesz­ka­nia (je­że­li jest inny od ad­re­su fir­my). To prak­tycz­nie unie­moż­li­wia wszel­kie czyn­no­ści win­dy­ka­cyj­ne w sto­sun­ku do dłuż­ni­ków, któ­rzy zli­kwi­do­wa­li fir­mę. Roz­pły­wa­ją się oni w si­nej mgle.

Wnio­sek zin­te­gro­wa­ny skła­da się z czę­ści głów­nej CE­IDG-1 oraz czę­ści CE­IDG-MW (do­dat­ko­we miej­sca wy­ko­ny­wa­nia dzia­łal­no­ści), CE­IDG-RB (in­for­ma­cja o ra­chun­kach ban­ko­wych) i CE­IDG-RD (po­zo­sta­łe ro­dza­je wy­ko­ny­wa­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej - w czę­ści głów­nej wnio­sku mie­ści się ich 9), CE­IDG-SC (udział w spół­kach cy­wil­nych), CE­IDG-PN (udzie­lo­ne peł­no­moc­nic­twa). W każ­dym przy­pad­ku musi być wy­peł­nio­na część CE­IDG-1. For­mu­la­rze czę­ści MW, RB, RD, SC i PN wy­peł­niać i skła­dać na­le­ży tyl­ko w mia­rę ta­kiej po­trze­by).

W za­kre­sie da­nych ewi­den­cyj­nych kan­dy­dat na przed­się­bior­cę zo­bo­wią­za­ny jest po­dać:

? na­zwi­sko, na­zwi­sko ro­do­we, imio­na, imio­na ro­dzi­ców, miej­sce i datę uro­dze­nia,

? nu­mer PE­SEL, o ile taki po­sia­da,

? nu­mer NIP, o ile taki po­sia­da,

? nu­mer RE­GON, o ile taki po­sia­da,

? in­for­ma­cja o oby­wa­tel­stwie pol­skim i ew. in­nych oby­wa­tel­stwach,

? miej­sce za­miesz­ka­nia (miej­sco­wość) i ad­res za­miesz­ka­nia i za­mel­do­wa­nia przed­się­bior­cy, ad­res do do­rę­czeń ko­re­spon­den­cji, a je­że­li sta­le wy­ko­nu­je dzia­łal­ność poza miej­scem za­miesz­ka­nia - rów­nież wska­za­nie tego miej­sca oraz ad­re­su za­kła­du głów­ne­go, od­dzia­łu lub in­ne­go miej­sca,

? fir­mę (na­zwę) przed­się­bior­cy obo­wiąz­ko­wo za­wie­ra­ją­cą jego imię i na­zwi­sko oraz na­zwę skró­co­ną fir­my,

? te­le­fon, fax, oraz ad­res pocz­ty in­ter­ne­to­wej i stro­ny www, je­że­li ta­kie po­sia­da i zgło­si do CE­IDG,

? datę roz­po­czę­cia wy­ko­ny­wa­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej,

? okre­śle­nie przed­mio­tu wy­ko­ny­wa­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej zgod­nie z Pol­ską Kla­sy­fi­ka­cjią Dzia­łal­no­ści (PKD 2007), osob­no dla każ­de­go miej­sca wy­ko­ny­wa­nia dzia­łal­no­ści. Nie ma ogra­ni­czeń co do ilo­ści wy­mie­nio­nych nu­me­rów PKD. Moż­na wy­mie­niać tak­że ta­kie, któ­re będą fir­mie przy­dat­ne w przy­szło­ści.

? dane dla KRUS/ZUS,

? in­for­ma­cja o za­wie­sze­niu, wzno­wie­niu lub za­prze­sta­niu wy­ko­ny­wa­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej,

? wy­bór for­my opo­dat­ko­wa­nia - do­ty­czyć bę­dzie wy­łącz­nie dzia­łal­no­ści fak­tycz­nie wy­ko­ny­wa­nych i obo­wią­zy­wać bę­dzie co naj­mniej do koń­ca roku,

? in­for­ma­cja o ist­nie­niu bądź usta­niu mał­żeń­skiej wspól­no­ty ma­jąt­ko­wej,

? nr iden­ty­fi­ka­cji po­dat­ko­wej NIP oraz nr RE­GON spół­ek cy­wil­nych, je­że­li przed­się­bior­ca za­warł umo­wy ta­kich spół­ek,

? dane peł­no­moc­ni­ka upo­waż­nio­ne­go do pro­wa­dze­nia spraw przed­się­bior­cy, wska­za­nie za­kre­su spraw ob­ję­tych peł­no­moc­nic­twem. Ten wpis nie sta­no­wi usta­no­wie­nia peł­no­moc­nic­twa, jest je­dy­nie in­for­ma­cją o za­kre­sie już udzie­lo­ne­go peł­no­moc­nic­twa i bę­dzie ak­tyw­ny od 1 stycz­nia 2012 roku.

Ko­lej­ne dane wy­mie­nio­ne po­ni­żej zo­sta­ną prze­nie­sio­ne do CE­IDG au­to­ma­tycz­nie z in­nych re­je­strów elek­tro­nicz­nych:

? in­for­ma­cja o ogra­ni­cze­niu lub utra­cie zdol­no­ści do czyn­no­ści praw­nych oraz usta­no­wie­niu ku­ra­te­li lub opie­ki,

? in­for­ma­cja o ogło­sze­niu upa­dło­ści z moż­li­wo­ścią ukła­du, o ogło­sze­niu upa­dło­ści obej­mu­ją­cej li­kwi­da­cję ma­jąt­ku dłuż­ni­ka i za­koń­cze­niu tego po­stę­po­wa­nia,

? in­for­ma­cja o wsz­czę­ciu po­stę­po­wa­nia na­praw­cze­go,

? in­for­ma­cja o za­ka­zie pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej,

? in­for­ma­cja o za­ka­zie wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­ne­go za­wo­du, je­że­li jego wy­ko­ny­wa­nie wy­ma­ga wpi­su do CE­IDG,

? in­for­ma­cja o za­ka­zie pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści zwią­za­nej z wy­cho­wa­niem, le­cze­niem, edu­ka­cją ma­ło­let­nich lub z opie­ka nad nimi,

? in­for­ma­cja o wy­kre­śle­niu wpi­su do CE­IDG.

Wnio­sek pa­pie­ro­wy po­wi­nien być wy­peł­nio­ny kom­pu­te­ro­wo, ma­szy­no­wo lub dłu­go­pi­sem, pi­smem wy­raź­nym i bez skre­śleń, po­nie­waż wnio­sku z po­praw­ka­mi nie przyj­mą ZUS i NUS. W przy­pad­ku po­mył­ki nie trze­ba jed­nak wy­peł­niać wnio­sku od nowa. Wy­star­czy do­łą­cze­nie ko­rek­ty na dru­ku CE­IDG-POPR, gdzie wska­żesz nu­mer for­mu­la­rza, nu­mer ru­bry­ki i nu­mer po­my­lo­ne­go pola oraz po­dasz po­praw­ną treść tego pola.

Wnio­sek w wer­sji elek­tro­nicz­nej do­stęp­ny jest bez­płat­nie do wy­peł­nie­nia na stro­nie www.fir­ma.gov.pl, www.prod.ce­idg.gov.pl, www.mg.gov.pl. Do­step­ny jest też na stro­nach wie­lu firm pry­wat­nych, po­śred­ni­czą­cych w za­ła­twia­niu re­je­stra­cji, ale fir­my te ro­bią to od­płat­nie.

Wszel­kie zmia­ny za­kre­su dzia­ła­nia, zmia­ny ad­re­sów sie­dzi­by lub od­dzia­łów, zmia­ny na­zwy lub in­nych ele­men­tów wy­mie­nio­nych w zgło­sze­niu wy­ma­ga­ją w każ­dym ta­kim przy­pad­ku ak­tu­ali­za­cji wpi­su, po­przez zło­że­nie ko­lej­ne­go wnio­sku CE­IDG-1. Je­że­li w mo­men­cie skła­da­nia wnio­sku nie masz jesz­cze kon­ta ban­ko­we­go, po za­ło­że­niu kon­ta po­now­nie skła­dasz CE­IDG-1 jako zgło­sze­nie zmia­ny. Na za­wia­do­mie­nie o zmia­nach sta­nu fak­tycz­ne­go i praw­ne­go masz 7 dni od za­ist­nie­nia zmia­ny.

W ru­bry­ce 01 (Ro­dzaj wnio­sku) mo­żesz jed­no­cze­śnie wska­zać dwa wy­bra­ne pola:

? pole 1 i 3 - wpis do CE­IDG i jed­no­cze­sne za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści;

? pole 2 i 3 - zmia­na wpi­su i za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści;

? pole 2 i 4 - zmia­na wpi­su i wzno­wie­nie dzia­łal­no­ści;

? pole 2 i 5 - zmia­na wpi­su i wy­kre­śle­nie z CE­IDG;

? pole 4 i 5 - wzno­wie­nie dzia­łal­no­ści i wy­kre­śle­nie z CE­IDG.

Or­gan ewi­den­cyj­ny od­mó­wi Ci wpi­su je­że­li mimo za­wia­do­mie­nia o błę­dzie nie usu­ną­łeś bra­ków for­mal­nych w zgło­sze­niu lub je­śli Two­je zgło­sze­nie do­ty­czy dzia­łal­no­ści nie ob­ję­tej prze­pi­sa­mi usta­wy o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej (np. chów i ho­dow­la zwie­rząt).

Twój wpis zo­sta­nie wy­kre­ślo­ny z ewi­den­cji, je­że­li orze­czo­ny zo­sta­nie pra­wo­moc­ny za­kaz są­do­wy wy­ko­ny­wa­nia przez Cie­bie dzia­łal­no­ści okre­ślo­nej w zgło­sze­niu, za­wia­do­misz o za­prze­sta­niu dzia­łal­no­ści, lub zo­sta­niesz wpi­sa­ny (po prze­kształ­ce­niu spół­ki cy­wil­nej w inną spół­kę pra­wa han­dlo­we­go) do Kra­jo­we­go Re­je­stru Są­do­we­go. Pod­sta­wą do wy­kre­śle­nia jest tak­że na­ru­sze­nie pra­wa przez or­gan ewi­den­cyj­ny, fał­szo­wa­nie do­wo­dów któ­re przed­sta­wi­łeś, a tak­że gdy wpis do ewi­den­cji jest nie­zgod­ny ze sta­nem fak­tycz­nym.

Znacz­nie trud­niej­sze jest wy­re­je­stro­wa­nie przed­się­bior­cy z po­wo­du jego śmier­ci. Ro­dzi­na lub spad­ko­bier­ca musi wte­dy w moż­li­wie krót­kim ter­mi­nie zło­żyć w gmi­nie oświad­cze­nie o śmier­ci przed­się­bior­cy z proś­bą o jego wy­kre­śle­nie z re­je­stru. Wraz z oświad­cze­niem skła­da też skró­co­ny akt zgo­nu. Gmi­na prze­ka­zu­je te do­ku­men­ty do CE­IDG. De­cy­zję o wy­kre­śle­niu z re­je­stru po­dej­mu­je mi­ni­ster go­spo­dar­ki, a wy­kre­śle­nie z re­je­stru CE­IDG na­stę­pu­je do­pie­ro po jej upra­wo­moc­nie­niu się. Spad­ko­bier­ca zwra­ca się do ZUS/KRUS o zwrot ewen­tu­al­nych nad­płat skła­dek.

W przy­pad­ku za­mia­ru kon­ty­nu­acji dzia­łal­no­ści fir­my spad­ko­bier­cy mu­szą jesz­cze przed wy­re­je­stro­wa­niem fir­my przed­ło­żyć w gmi­nie po­sta­no­wie­nie sądu o na­by­ciu spad­ku lub no­ta­rial­ny akt po­świad­cze­nia dzie­dzi­cze­nia.

Gmi­na (do­wol­na) jest obec­nie w spra­wach ewi­den­cyj­nych wy­łącz­nie okien­kiem po­daw­czym, ale le­piej zło­żyć te do­ku­men­ty w gmi­nie wła­ści­wej dla miej­sca za­miesz­ka­nia zmar­łe­go przed­się­bior­cy. Pra­cow­ni­cy tej gmi­ny wy­ka­żą z pew­no­ścią więk­sze za­in­te­re­so­wa­nie, a czę­sto i po­moc.

NIP - nu­mer iden­ty­fi­ka­cji po­dat­ko­wej

Oso­by fi­zycz­ne pro­wa­dzą­ce dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, tak­że nie­re­je­stro­wa­ną, oso­by praw­ne, jed­nost­ki or­ga­ni­za­cyj­ne nie po­sia­da­ją­ce oso­bo­wo­ści praw­nej, któ­re są po­dat­ni­ka­mi po­dat­ku do­cho­do­we­go i VAT lub tyl­ko do­cho­do­we­go, pod­le­ga­ją obo­wiąz­ko­wi ewi­den­cji po­dat­ko­wej i otrzy­mu­ją nu­mer iden­ty­fi­ka­cji po­dat­ko­wej.

NIP nada­wa­ny jest tyl­ko raz i to do­ży­wot­nio. W przy­pad­ku osób praw­nych i spół­ek oso­bo­wych, tak­że cy­wil­nych, ozna­cza to - do cza­su ich li­kwi­da­cji. Spół­ki cy­wil­ne wy­stę­pu­ją o jego nada­nie do urzę­du skar­bo­we­go wła­ści­we­go dla ich sie­dzi­by, na dru­ku NIP-3.

NIP otrzy­mu­ją i po­słu­gu­ją się nim nadal wszyst­kie oso­by fi­zycz­ne pro­wa­dzą­ce re­je­stro­wa­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, a tak­że oso­by bę­dą­ce po­dat­ni­ka­mi VAT z in­nych ty­tu­łów, np. sprze­da­ży dzia­łek bu­dow­la­nych lub do­ko­nu­ją­cy in­nej sprze­da­ży o zna­mio­nach czę­sto­tli­wo­ści. Do­ty­czy to czyn­no­ści wy­łą­czo­nych ze zwol­nie­nia va­tow­skie­go nie­za­leż­nie od wiel­ko­ści ob­ro­tu, np. ob­rót dział­ka­mi i miesz­ka­nia­mi (to ostat­nie od 2013 roku), a tak­że czyn­no­ści po­zo­sta­łych, je­że­li ob­rót nimi prze­kro­czy li­mit va­tow­ski. NIP otrzy­mu­ją tak­że płat­ni­cy (czę­sto na­wet nie wie­dzą, że nimi są) za­trud­nia­ją­cy ofi­cjal­nie nia­nie, ogrod­ni­ków, po­mo­ce do­mo­we. Dla dzia­łal­no­ści pod­le­ga­ją­cych zgło­sze­niu po­dat­nik wy­stę­pu­je o NIP na dru­ku CE­IDG-1. Dla dzia­łal­no­ści nie wy­ma­ga­ją­cych re­je­stra­cji CE­IDG od­po­wied­nim bę­dzie for­mu­larz NIP-7 kie­ro­wa­ny do wła­ści­we­go urzę­du skar­bo­we­go.

W fir­mach jed­no­oso­bo­wych Twój NIP oso­bi­sty jest toż­sa­my z NlP-em fir­my. Na­wet je­śli otwo­rzysz kil­ka firm w róż­nych re­jo­nach kra­ju, NIP za­wsze bę­dzie ten sam, tak­że wte­dy, gdy był on Ci nada­ny wie­le, wie­le lat wcze­śniej. Je­że­li koń­czysz dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, Twój NIP zo­sta­nie "uśpio­ny". Po po­now­nej re­je­stra­cji dzia­łal­no­ści jest on przy­wra­ca­ny. Taki sys­tem spo­wo­du­je, że ist­nieć bę­dzie wie­le uśpio­nych nu­me­rów NIP. Jest oba­wa, że mogą one być wy­ko­rzy­sty­wa­ne do dzia­łal­no­ści w sza­rej stre­fie lub wręcz prze­stęp­czej, np. wy­łu­dzeń VAT.

Oso­by fi­zycz­ne nie pro­wa­dzą­ce dzia­łal­no­ści nie po­słu­gu­ją się już nu­me­rem NIP. Po­sia­da­ne do­tych­czas ich nu­me­ry ule­gły wy­ga­sze­niu. Pra­co­daw­cy nie mogą już żą­dać od pra­cow­ni­ków po­da­wa­nia nu­me­ru NIP. Nie jest on też wy­ma­ga­ny na dru­kach zwol­nień le­kar­skich. Tak­że na wszyst­kich do­ku­men­tach i de­kla­ra­cjach skła­da­nych do ZUS płat­ni­cy po­da­ją je­dy­nie PE­SEL, a je­że­li pra­cow­nik go nie ma, to nu­mer do­wo­du oso­bi­ste­go (kra­jow­cy) lub pasz­por­tu (ob­co­kra­jow­cy).

Pe­se­low­cy (czy­li wszyst­kie oso­by fi­zycz­ne) nie mają już obo­wiąz­ku za­wia­da­mia­nia urzę­du skar­bo­we­go o zmia­nach da­nych ob­ję­tych re­je­strem PE­SEL. Urzęd­ni­cy zak­tu­ali­zu­ją je au­to­ma­tycz­nie we wła­snym za­kre­sie. Tyl­ko zmia­na ad­re­su za­miesz­ka­nia (je­śli jest ono inne od ad­re­su za­mel­do­wa­nia wi­docz­ne­go w sys­te­mie PE­SEL) i zmia­na nu­me­ru kon­ta ban­ko­we­go wy­ma­ga po­wia­do­mie­nia urzę­du skar­bo­we­go.

Zmia­nę ad­re­su za­miesz­ka­nia moż­na do­ko­nać po­przez za­miesz­cze­nie no­we­go ad­re­su w naj­bliż­szym skła­da­nym PIT-cie. Nie moż­na jed­nak tego zro­bić z no­wym nu­me­rem kon­ta. Za­miesz­cze­nie na PIT-cie nu­me­ru Two­je­go kon­ta, kwo­ty do zwro­tu i Two­je­go pod­pi­su gro­zi kra­dzie­żą Two­ich da­nych. Moż­na to zro­bić na no­wym dru­ku ZAP-3. Nie ma już trzy­dzie­sto­dnio­we­go re­gre­su cza­so­we­go na to za­wia­do­mie­nie.

Nu­mer NIP skła­da się z 10 cyfr, dla uła­twie­nia za­pi­sy­wa­nych naj­czę­ściej w ukła­dzie 3-3-2-2 (xxx xxx xx xx). Nie jest to żad­nym obo­wiąz­kiem, a wie­le for­mu­la­rzy (ban­ko­we, elek­tro­nicz­ne PIT-y) wy­ma­ga wpi­sa­nia NIP bez żad­nych przerw.

Kan­dy­da­ci na przed­się­bior­ców in­dy­wi­du­al­nych i wspól­ni­ków spół­ek cy­wil­nych zgła­sza­ją swo­ją dzia­łal­ność do ewi­den­cji dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej na wnio­sku CEDG-1. Jest to wnio­sek zin­te­gro­wa­ny, któ­ry jest jed­no­cze­śnie wnio­skiem o nada­nie NIP-u lub ak­tu­ali­za­cję da­nych (np. zmia­na ad­re­su). Nada­ny (zak­tu­ali­zo­wa­ny) NIP oso­bi­sty bę­dzie uży­wa­ny przez Cie­bie jako NIP fir­mo­wy w dzia­łal­no­ści jed­no­oso­bo­wej.

US zo­bo­wią­za­ny jest wy­dać NIP w ter­mi­nie 3 dni.

Spół­ki cy­wil­ne, po in­dy­wi­du­al­nej re­je­stra­cji wspól­ni­ków w CEDG oraz po pod­pi­sa­niu po­mię­dzy wspól­ni­ka­mi umo­wy spół­ki, wy­stę­pu­ją o nada­nie NIP-u na dru­ku NIP2 do urzę­du skar­bo­we­go wła­ści­we­go ze wzglę­du na po­ło­że­nie ich sie­dzi­by (je­że­li sie­dzi­ba jest w od­ręb­nym miej­scu) lub miej­sca pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści:

? za­trud­nia­ją­ce pra­cow­ni­ków - naj­póź­niej wraz z pierw­szą de­kla­ra­cją na za­licz­kę na po­da­tek do­cho­do­wy wspól­ni­ków lub pra­cow­ni­ków,

? bez pra­cow­ni­ków - w ter­mi­nie mie­sią­ca od dnia do­ko­na­nia wpi­su fir­my do ewi­den­cji dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej lub do wła­ści­we­go re­je­stru.

Te usta­wo­we ter­mi­ny są czy­stą teo­rią. Wnio­sek NIP2 spół­ka skła­da nie­zwłocz­nie po pod­pi­sa­niu umo­wy spół­ki i re­je­stra­cji wspól­ni­ków w CE­IDG, bo bez nada­ne­go NIP-u spół­ka nie zło­ży wnio­sku o re­je­stra­cję VAT-R, nie wy­bie­rze for­my opo­dat­ko­wa­nia, nie do­sta­nie ani nie wy­sta­wi fak­tu­ry VAT.

Spół­ka cy­wil­na do zgło­sze­nia obo­wią­za­na je­steś do­łą­czyć uwie­rzy­tel­nio­ne (przez no­ta­riu­sza) lub urzę­do­wo po­świad­czo­ne (przez przyj­mu­ją­ce­go do­ku­men­ty urzęd­ni­ka) ko­pie do­ku­men­tów po­twier­dza­ją­cych in­for­ma­cje ob­ję­te zgło­sze­niem: umo­wy spół­ki, do­ku­men­tu po­twier­dza­ją­ce­go pra­wo do ko­rzy­sta­nia z lo­ka­lu lub nie­ru­cho­mo­ści w któ­rej bę­dzie pro­wa­dzić dzia­łal­ność, za­świad­cze­nia o nada­niu RE­GON, ewen­tu­al­nie pi­sma o usta­no­wie­niu pro­ku­ry (peł­no­moc­ni­ka do pro­wa­dze­nia spraw urzę­do­wych i są­do­wych spół­ki). Nie jest już wy­ma­ga­ne do­łą­cza­nie za­świad­czeń wspól­ni­ków o re­je­stra­cji dzia­łal­no­ści, bo są one do­stęp­ne na stro­nie CE­IDG. Spół­ki han­dlo­we skła­da­ją wnio­sek zin­te­gro­wa­ny do KRS-u.

Zmia­ny ewi­den­cyj­ne ob­ję­te zgło­sze­niem NIP zgła­szasz do us w cią­gu 7 dni.

UWA­GAI - Za na­ru­sze­nie tego ter­mi­nu w przy­pad­ku mniej­szej wagi gro­zi Ci kara grzyw­ny za wy­kro­cze­nie skar­bo­we w wy­so­ko­ści od 1/10 do dwu­dzie­sto­krot­no­ści naj­niż­sze­go mie­sięcz­ne­go wy­na­gro­dze­nia, a je­że­li urząd po­trak­tu­je to su­ro­wiej - kara grzyw­ny do 120 sta­wek dzien­nych3. W roku 2013 są to grzyw­ny w wy­so­ko­ści od 160 zł aż do 32 000 zł Je­śli urząd nie od­krył tego wcze­śniej, mo­żesz unik­nąć kary ko­rzy­sta­jąc z in­sty­tu­cji czyn­ne­go żalu4, czy­li do­no­sząc na sie­bie sa­me­go i opi­su­jąc do­kład­nie dla­cze­go nie do­trzy­ma­łeś ter­mi­nu. Do­nos mu­sisz za­koń­czyć for­muł­ką, że "wy­ra­żasz czyn­ny żal" z po­wyż­sze­go po­wo­du i jed­no­cze­śnie skła­dasz ak­tu­ali­za­cję zgło­sze­nia re­je­stra­cyj­ne­go.

Z chwi­lą uzy­ska­nia nu­me­ru NIP mu­sisz po­słu­gi­wać się nim we wszel­kich do­ku­men­tach zwią­za­nych z wy­ko­ny­wa­niem zo­bo­wią­zań po­dat­ko­wych oraz nie­podat­ko­wych na­leż­no­ści bu­dże­to­wych (np. czyn­szu lub dzier­ża­wy pła­co­nej gmi­nie). Mu­sisz go tak­że uży­wać na wszel­kich ofi­cjal­nych dru­kach fir­mo­wych, ofer­tach, a tak­że umie­ścić na pie­cząt­ce fir­mo­wej. Po­nad­to od 1 stycz­nia 2007 roku na pa­pie­rach fir­mo­wych spół­ek ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­nych i ak­cyj­nych obo­wiąz­ko­wo mu­szą być za­miesz­czo­ne NIP i wy­so­kość ka­pi­ta­łu za­kła­do­we­go, wraz z in­for­ma­cją jaka jego część zo­sta­ła wpła­co­na.

Ge­ne­ral­na za­sa­da nie prze­cho­dze­nia NIP na na­stęp­cę praw­ne­go zo­sta­ła wy­łą­czo­na w sto­sun­ku do prze­kształ­ceń spół­ek. Prze­ję­cie tego sa­me­go NIP na­stę­pu­je w przy­pad­ku prze­kształ­ce­nia spół­ki cy­wil­nej w spół­kę jaw­ną, part­ner­ską, ko­man­dy­to­wą i ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­ną oraz w przy­pad­ku prze­kształ­ce­nia każ­dej spół­ki han­dlo­wej w inną spół­kę han­dlo­wą.

W ob­ro­cie go­spo­dar­czym z przed­się­bior­stwa­mi unij­ny­mi obo­wią­zu­je NIP unij­ny, któ­rym jest ten sam NIP kra­jo­wy po­prze­dzo­ny ko­dem li­te­ro­wym pań­stwa. W na­szym przy­pad­ku bę­dzie to PL xxx xxx xx xx. Po­dat­nik może się po­słu­gi­wać NIP PL wy­łącz­nie w ob­ro­cie unij­nym, obo­wiąz­ko­wo przy WDT i nie­obo­wiąz­ko­wo, ale ce­lo­wo przy WNT.

UWA­GA! Przed wy­ko­na­niem pierw­szej czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nej spół­ki, któ­re nie chcą lub nie mogą ko­rzy­stać ze zwol­nie­nia z po­dat­ku VAT, skła­da­ją do US wnio­sek do ce­lów re­je­stra­cji va­tow­skiej na dru­ku VAT-R. W przy­pad­ku osób fi­zycz­nych pro­wa­dzą­cych dzia­łal­ność, wnio­sek ten skła­dasz wy­peł­nia­jąc sto­sow­ną ru­bry­kę na wnio­sku zin­te­gro­wa­nym CE­IDG-1. Urząd po­wia­da­mia po­dat­ni­ka o re­je­stra­cji do ce­lów po­dat­ku VAT (na dru­ku VAT-5) lub re­je­stra­cji do czyn­no­ści we­wnątrz­w­spól­no­to­wych (na dru­ku VAT 5/UE). Po­dat­nik zo­sta­je za­re­je­stro­wa­ny jako po­dat­nik VAT czyn­ny.

Re­je­stra­cji VAT-R może do­ko­nać tak­że po­dat­nik (przed­się­bior­ca lub spół­ka) za­mie­rza­ją­cy sko­rzy­stać ze zwol­nie­nia z VAT (do 150 000 zł). Za­re­je­stro­wa­ny wte­dy zo­sta­nie jako po­dat­nik VAT zwol­nio­ny.

Od dnia 1 stycz­nia 2007 roku przed­się­bior­cy zo­bo­wią­za­ni są do po­słu­gi­wa­nia się w ob­ro­cie go­spo­dar­czym wy­łącz­nie NIP-em, a w ob­ro­cie we­wnątrz­u­nij­nym NIP PL. Tak­że iden­ty­fi­ka­cja przed­się­bior­ców w urzę­do­wych re­je­strach od­by­wać się bę­dzie za po­śred­nic­twem NIP, a nu­me­ry RE­GON i KRS eg­zy­sto­wać będą tyl­ko w ra­mach po­szcze­gól­nych re­je­strów. Wy­ha­mo­wa­na więc zo­sta­ła wresz­cie, choć nie­co sztucz­nie, ma­nia na­szej ad­mi­ni­stra­cji do wie­lo­krot­ne­go onu­me­ro­wy­wa­nia przed­się­bior­ców, a tak­że osób fi­zycz­nych.

Re­je­stra­cja fir­my - i co da­lej?

Sie­dząc w domu (ZERO OKIEN­KA) lub ko­rzy­sta­jąc z jed­ne­go okien­ka (bo CE­IDG-1 skła­da­łeś na pa­pie­rze) za­ła­twi­łeś więc re­je­stra­cję swo­jej dzia­łal­no­ści w Cen­tral­nej Ewi­den­cji i In­for­ma­cji Dzia­łal­no­ści Go­spo­dar­czej, otrzy­ma­łeś NIP lub zak­tu­ali­zo­wa­łeś swo­je dane, otrzy­ma­łeś RE­GON, zgło­si­łeś się do ZUS jako płat­nik skła­dek i oka­zu­je się, że to wca­le nie ko­niec. Po­ni­żej po­da­ję Ci w punk­tach ko­lej­ne spra­wy, któ­re mu­sisz za­ła­twić przed lub w pierw­szych dniach dzia­łal­no­ści:

? fir­mo­wa pie­cząt­ka. Prze­pi­sy nie wy­ma­ga­ją już jej po­sia­da­nie, nie mniej jest ona nie­zwy­kle po­moc­na w dzia­łal­no­ści. W więk­szo­ści kon­tak­tów go­spo­dar­czych i urzę­do­wych to pie­cząt­ka za­pew­nia Ci Two­je pierw­sze uwia­ry­god­nie­nie. Na pie­cząt­ce nie musi już być PE­SE­LU, RE­GO­NU, wy­star­czy na­zwa fir­my zgod­na ze zgło­sze­niem, ad­res i NIP. Mogą być też dane te­le­adre­so­we;

? fir­mo­we kon­to ban­ko­we - a może wy­star­czy Ci kon­to pry­wat­ne? Zo­bacz dwie stro­ny da­lej;

? w przy­pad­ku spół­ki cy­wil­nej - zgło­sze­nie do urzę­du skar­bo­we­go wła­ści­we­go dla Two­je­go miej­sca za­miesz­ka­nia wy­bo­ru for­my opo­dat­ko­wa­nia Two­jej czę­ści do­cho­du osią­ga­ne­go w spół­ce. Je­że­li po­da­tek do­cho­do­wy bę­dziesz opła­cać jako ry­czałt od przy­cho­dów ewi­den­cjo­no­wa­nych, kar­tę po­dat­ko­wą lub na za­sa­dach ogól­nych, ale wg staw­ki li­nio­wej 19%, zgło­sze­nia tego do­ko­nu­jesz przed wy­ko­na­niem w spół­ce pierw­szej czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nej. Zgło­sze­nie jest nie­po­trzeb­ne je­że­li wy­bie­rzesz za­sa­dy ogól­ne - wg ska­li po­dat­ko­wej (czy­taj da­lej - "Po­da­tek do­cho­do­wy-wy­bór me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia");

? je­że­li Two­ja spół­ka nie może lub nie chce ko­rzy­stać ze zwol­nie­nia z po­dat­ku VAT, re­je­stru­je­cie się w urzę­dzie skar­bo­wym jako po­dat­nik VAT na dru­ku VAT-R. Zgło­sze­nia do­ko­nu­je­cie przed wy­ko­na­niem pierw­szej czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nej lub póź­niej, przed po­cząt­kiem mie­sią­ca (lub kwar­ta­łu), od któ­re­go chce­cie, by Wa­sza spół­ka zo­sta­ła po­dat­ni­kiem czyn­nym VAT (czy­taj da­lej - "Po­da­tek od to­wa­rów i usług VAT").

Przed­się­bior­cy in­dy­wi­du­al­ni do­ko­nu­ją tej re­je­stra­cji wy­peł­nia­jąc je­dy­nie ru­bry­kę VAT-R we wnio­sku CE­IDG-1;

? skła­da­jąc CE­IDG-1 zgło­si­łeś do ZUS lub KRUS tyl­ko sie­bie jako płat­ni­ka skła­dek. Te­raz mu­sisz zgło­sić do ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go i zdro­wot­ne­go za­rów­no sie­bie, jak i pra­cow­ni­ków. Sie­bie i oso­by współ­pra­cu­ją­ce zgła­szasz w cią­gu 7 dni od dnia roz­po­czę­cia dzia­łal­no­ści. Pra­cow­ni­ków zgła­szasz w cią­gu 7 dni od ich za­trud­nie­nia. Zgło­sze­nia te są bez­płat­ne. Ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne opi­sa­ne są skró­to­wo ni­żej, a szcze­gó­ło­wo w roz­dzia­le VII czę­ści B;

? zgło­sze­nia fir­my do Pań­stwo­wej In­spek­cji Pra­cy - już nie obo­wią­zu­je, patrz ni­żej;

? zgło­sze­nia fir­my do miej­sco­wej Sta­cji Sa­ni­tar­no-Epi­de­mio­lo­gicz­nej - już nie obo­wią­zu­je, patrz ni­żej;

? kon­ce­sje, li­cen­cje i ze­zwo­le­nia omó­wio­ne są da­lej, w roz­dzia­le o usta­wie o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej.

Ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne

W cią­gu 7 dni od daty roz­po­czę­cia dzia­łal­no­ści masz obo­wią­zek do­ko­nać zgło­sze­nia sie­bie i osób współ­pra­cu­ją­cych do ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go i zdro­wot­ne­go do Za­kła­du Ubez­pie­czeń Spo­łecz­nych. Do­ko­nu­jesz tego na dru­ku ZUS ZUA.

Je­że­li je­steś już ubez­pie­czo­ny z ty­tu­łu za­trud­nie­nia na eta­cie i Two­je wy­na­gro­dze­nie z tego ty­tu­łu jest wyż­sze od kra­jo­we­go wy­na­gro­dze­nia mi­ni­mal­ne­go, nie masz obo­wiąz­ku po­now­ne­go zgła­sza­nia się do ubez­pie­czeń spo­łecz­nych. Zgła­szasz się wte­dy tyl­ko do ubez­pie­cze­nia zdro­wot­ne­go. Do­ty­czy to tak­że osób współ­pra­cu­ją­cych. Je­że­li my­ślisz o wy­so­ko­ści swo­jej przy­szłej eme­ry­tu­ry, mo­żesz się w opi­sa­nej sy­tu­acji zgło­sić do­dat­ko­wo do do­bro­wol­nych ubez­pie­czeń spo­łecz­nych.

Ubez­pie­cze­nie spo­łecz­ne skła­da się z ubez­pie­cze­nia eme­ry­tal­ne­go (19,52% od pod­sta­wy), ren­to­we­go (8%), wy­pad­ko­we­go (od 0,9% do 3,6%) i cho­ro­bo­we­go (2,45%). Dla przed­się­bior­cy i oso­by współ­pra­cu­ją­cej trzy pierw­sze są obo­wiąz­ko­we, a ubez­pie­cze­nie cho­ro­bo­we jest do­bro­wol­ne. Obo­wiąz­ko­wy jest tak­że Fun­dusz Pra­cy (2,45%).

Ubez­pie­cze­nie zdro­wot­ne (9%) jest obo­wiąz­ko­we i wie­lo­krot­ne. Obo­wią­zu­je od­ręb­nie z każ­de­go ty­tu­łu do ubez­pie­czeń. Je­że­li np. prócz dzia­łal­no­ści jed­no­oso­bo­wej je­steś wspól­ni­kiem dwóch spół­ek cy­wil­nych i jed­nej jaw­nej to pła­cisz czte­ro­krot­ność skład­ki zdro­wot­nej. Do ubez­pie­cze­nia zdro­wot­ne­go zgła­szasz się na dru­ku ZUS ZZA. Na szczę­ście pra­wie cała (7,75/9) skład­ka zdro­wot­na od­li­cza­na jest od po­dat­ku do­cho­do­we­go, o ile oczy­wi­ście bę­dziesz miał od cze­go od­li­czyć.

Oso­by star­tu­ją­ce w biz­ne­sie mogą przez 24 mie­sią­ce opła­cać skład­kę ubez­pie­czeń spo­łecz­nych na pre­fe­ren­cyj­nych wa­run­kach. Li­czo­na jest ona wte­dy tyl­ko od 30% pła­cy mi­ni­mal­nej. Skład­ka ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go wy­no­si wte­dy nie­ca­łe 144 zł. Te pre­fe­ren­cje nie obej­mu­ją skład­ki zdro­wot­nej, któ­ra na­li­cza­na jest za­wsze w peł­nej wy­so­ko­ści.

Je­że­li za­trud­niasz pra­cow­ni­ków, w cią­gu 7 dni od dnia ich za­trud­nie­nia zgła­szasz ich do ZUS na dru­ku ZUS ZUA. Sie­bie jako płat­ni­ka ich skła­dek zgło­si­łeś już w CE­IDG-1. Je­że­li jed­nak je­steś spół­ką, mu­sisz naj­pierw wraz ze wspól­ni­ka­mi zgło­sić spół­kę jako płat­ni­ka skła­dek za pra­cow­ni­ków. Ro­bisz to na dru­ku ZUS ZPA.

W przy­pad­ku pra­cow­ni­ków do­cho­dzi jesz­cze skład­ka na Fun­dusz Gwa­ran­to­wa­nych Świad­czeń Pra­cow­ni­czych (0,10%).

CE­IDG umoż­li­wia pre­cy­zyj­ne okre­śla­nie okre­su za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, tak­że w dniach. Ozna­cza to że w mie­sią­cu li­czą­cym 31 dni moż­na bę­dzie za­wie­sić dzia­łal­ność na 30 dni. Uła­twia to za­cho­wa­nie cią­gło­ści okre­sów skład­ko­wych w ZUS.

Ubez­pie­cze­nia omó­wio­ne są szcze­gó­ło­wo w roz­dzia­le VII, w czę­ści B.

Sta­cja Sa­ni­tar­no-Epi­de­mio­lo­gicz­na i Pań­stwo­wa In­spek­cja Pra­cy

Od 1 stycz­nia 2013 roku nie masz już obo­wiąz­ku zgła­szać fir­my do Pań­stwo­wej In­spek­cji Pra­cy i Sta­cji Sa­ni­tar­no-Epi­de­mio­lo­gicz­nej. Po wy­kre­śle­niu z ko­dek­su pra­cy art. 209 jed­nost­ki te po­bie­rać będą pod­sta­wo­we wia­do­mo­ści o Two­jej fir­mie z re­je­strów RE­GON i ZUS. GUS ma na­to­miast z urzę­du, co kwar­tał, nie­od­płat­nie do­star­czać do PIP i PIS zgro­ma­dzo­nych w re­je­strze in­for­ma­cji o pod­mio­tach, któ­re za­de­kla­ro­wa­ły za­trud­nie­nie pra­cow­ni­ków.

W przy­pad­ku san-epi­du do­star­czasz ewen­tu­al­nie (ale tyl­ko na żą­da­nie) plan ar­chi­tek­to­nicz­ny lo­ka­lu/bu­dyn­ku ze szcze­gó­ło­wym jego opi­sem (po­wierzch­nia, wy­so­kość po­miesz­czeń, licz­ba otwie­ra­nych okien, przy­łą­cze wod­no-ka­na­li­za­cyj­ne), in­wen­ta­ry­za­cją urzą­dzeń tech­no­lo­gicz­nych i opi­sem tech­no­lo­gii, ewen­tu­al­nie in­for­ma­cję o środ­kach i pro­ce­du­rach za­sto­so­wa­nych przez Cie­bie ce­lem speł­nie­nia prze­pi­sów bhp.

Two­ja wie­dza w za­kre­sie bhp jest czę­sto bar­dzo ską­pa, dla­te­go man­da­ty sy­pa­ły się gę­sto. Pań­stwo­wa In­spek­cja Pra­cy przy­go­to­wa­ła pro­gram dla ma­łych firm, głów­nie dla bu­dow­la­nych, w któ­rych jest naj­wię­cej za­nie­dbań z za­kre­su bhp. W PIP otrzy­mać mo­żesz krót­ką in­struk­cję oma­wia­ją­cą za­sa­dy przy­go­to­wa­nia sta­no­wisk pra­cy.

Wg słów sze­fa Pań­stwo­wej In­spek­cji Pra­cy:

- "PIP stop­nio­wo od­cho­dzi od szcze­gó­ło­wych kon­tro­li na rzecz pro­ble­mo­wych. In­spek­to­rzy oce­niać będą przy­go­to­wa­nie pra­co­daw­cy do sa­mo­kon­tro­li, w ra­mach sys­te­mu za­rzą­dza­nia fir­mą od­po­wie­dzial­ność za prze­strze­ga­nie prze­pi­sów pra­wa pra­cy i bhp na wszyst­kich eta­pach pro­ce­su pra­cy.

W dal­szym cią­gu obo­wią­zu­je za­sa­da, że je­śli in­spek­tor nie ujaw­ni ra­żą­cych na­ru­szeń praw pra­cow­ni­czych, pierw­sza kon­tro­la u da­ne­go pra­co­daw­cy bę­dzie mieć cha­rak­ter roz­po­znaw­czo-do­rad­czy.

Od pew­ne­go cza­su in­spek­cja PIP sto­su­je krót­ko­trwa­łe kon­tro­le, skon­cen­tro­wa­ne na nie­pra­wi­dło­wo­ściach stwa­rza­ją­cych bez­po­śred­nie za­gro­że­nia dla ży­cia lub zdro­wia i - za­leż­nie od po­trzeb - po­wta­rza­ne u tego sa­me­go pra­co­daw­cy w na­stęp­nych dniach lub ty­go­dniach, aż do li­kwi­da­cji za­gro­żeń. Tego typu dzia­ła­nia kon­tro­l­ne po­dej­mie przede wszyst­kim w bu­dow­nic­twie i trans­por­cie.

Dzia­ła­nia kon­tro­l­ne w za­kre­sie le­gal­no­ści za­trud­nie­nia są ukie­run­ko­wa­ne przede wszyst­kim na sfe­ry, gdzie prak­ty­ki nie­le­gal­ne­go za­trud­nie­nia wy­stę­pu­ją naj­czę­ściej, zwłasz­cza na dzie­dzi­ny go­spo­dar­ki, w któ­rych okre­so­wo na­stę­pu­je wzrost za­trud­nie­nia (np. bu­dow­nic­two, usłu­gi ho­te­lar­skie i ga­stro­no­micz­ne, rol­nic­two, han­del) oraz na re­gio­ny ob­ję­te znacz­nym bez­ro­bo­ciem. Przy do­bo­rze za­kła­dów do kon­tro­li in­spek­to­rzy pra­cy kie­ru­ją się in­for­ma­cja­mi o na­tę­że­niu wy­stę­po­wa­nia pra­cy "na czar­no" na da­nym te­re­nie, po­cho­dzą­cy­mi od or­ga­ni­za­cji i in­sty­tu­cji sa­mo­rzą­do­wych oraz part­ne­rów spo­łecz­nych."

* * *

Chciał­bym Ci jesz­cze zwró­cić uwa­gę, że zgło­sze­nie fir­my do ewi­den­cji dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej lub jej wpi­sa­nie do re­je­stru są­do­we­go, nie jest rów­no­znacz­ne z wy­ra­że­niem ab­so­lut­nej zgo­dy na Two­ją dzia­łal­ność. Wszel­kie przed­się­wzię­cia go­spo­dar­cze mu­szą być zgod­ne z wszyst­ki­mi obo­wią­zu­ją­cy­mi w Pol­sce prze­pi­sa­mi bu­dow­la­ny­mi, prze­ciw­po­ża­ro­wy­mi, sa­ni­tar­ny­mi, bhp i bran­żo­wy­mi.

Wy­so­kość po­miesz­czeń, sze­ro­kość przejść, spo­sób do­sta­wy to­wa­rów, od­po­wied­nie po­miesz­cze­nia tech­no­lo­gicz­ne, so­cjal­ne, od­po­wied­nie in­sta­la­cje, ba­da­nie wody, kla­sa od­por­no­ści ognio­wej ścian, stro­pów i drzwi, droż­ność ko­mi­nów i wen­ty­la­cja, od­le­gło­ści od za­bu­do­wy są­sia­dów - wszyst­ko są to wy­mo­gi, któ­re mogą Cię obo­wią­zy­wać w za­leż­no­ści od pro­wa­dzo­nej bran­ży i pro­jek­to­wa­nej wiel­ko­ści usług lub pro­duk­cji. Je­że­li nie chcesz się na­ra­zić na przy­krość za­mknię­cia fir­my w środ­ku naj­bliż­sze­go se­zo­nu, za­proś na in­spek­cję przed jej uru­cho­mie­niem in­spek­to­ra bu­dow­la­ne­go, stra­ża­ka, ko­mi­nia­rza, ochro­ny śro­do­wi­ska, czy kogo tam po­trze­ba dla Two­jej bran­ży. Oni i tak Cię kie­dyś od­wie­dzą, ale wte­dy bę­dziesz już przy­go­to­wa­ny i unik­niesz nie­po­trzeb­nych stre­sów.

Kogo za­pro­sić, pod­po­wie Ci Two­je bran­żo­we sto­wa­rzy­sze­nie go­spo­dar­cze. Wie­le in­for­ma­cji uzy­skasz też w jed­nym ze 130 ośrod­ków Kra­jo­we­go Sys­te­mu Usług (patrz "Małe i śred­nie przed­się­bior­stwa"), któ­rych głów­nym za­da­niem jest wspo­ma­ga­nie po­cząt­ku­ją­cych przed­się­bior­ców.

No i oczy­wi­ście mu­sisz ozna­czyć fir­mę (tak­że każ­dy jej od­dział) sto­sow­nym szyl­dem, na któ­rym zwięź­le okre­ślisz przed­miot dzia­łal­no­ści, po­dasz na­zwę oraz na­zwi­sko, a w spół­ce na­zwi­ska współ­wła­ści­cie­li (w cy­wil­nej wszyst­kich, w oso­bo­wych han­dlo­wych co naj­mniej jed­ne­go).

Za­wie­sza­nie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej

Przed­się­bior­cy mają pra­wo do za­wie­sze­nia pro­wa­dzo­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej5 na okres od 30 dni do 24 mie­się­cy. W przy­pad­ku za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści tyl­ko na luty, ozna­cza to za­wie­sze­nie na 28 lub 29 dni. Pra­wo do za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści mają za­rów­no oso­by fi­zycz­ne, jak i spół­ki cy­wil­ne, oso­bo­we han­dlo­we, spół­dziel­nie, fun­da­cje, ale wy­łącz­nie te, któ­re nie za­trud­nia­ją pra­cow­ni­ków6. W głów­nej mie­rze z pra­wa tego ko­rzy­stać będą przede wszyst­kim oso­by fi­zycz­ne pro­wa­dzą­ce fir­my jed­no­oso­bo­we i wspól­ni­cy spół­ek cy­wil­nych. Ci ostat­ni oczy­wi­ście pod wa­run­kiem, że iden­tycz­ny wnio­sek o za­wie­sze­nie zło­żą wszy­scy wspól­ni­cy. Wnio­ski o wpis in­for­ma­cji do CE­IDG o za­wie­sze­niu dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, a tak­że wnio­ski o wpis in­for­ma­cji o wzno­wie­niu tej dzia­łal­no­ści skła­da­ne są na tym sa­mym dru­ku zin­te­gro­wa­ne­go wnio­sku CE­IDG-1 i nie pod­le­ga­ją opła­cie.

Za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści bie­gnie od dnia zło­że­nia od­po­wied­nie­go wnio­sku (elek­tro­nicz­nie do CE­IDG lub na pi­śmie do do­wol­ne­go urzę­du gmi­ny), albo od dnia okre­ślo­ne­go w tym wnio­sku (je­że­li jest to data póź­niej­sza). We wnio­sku na­le­ży obo­wiąz­ko­wo po­dać prze­wi­dy­wa­ny ter­min od­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści, choć słu­ży on wy­łącz­nie ce­lom sta­ty­stycz­nym. Może on być okre­ślo­ny w dniach, mie­sią­cach lub w mie­sią­cach i dniach. We wnio­sku przed­się­bior­ca wy­peł­nia oświad­cze­nie o nie­za­trud­nia­niu pra­cow­ni­ków. CE­IDG ma obo­wią­zek za­wia­da­miać o za­wie­sze­niu tak­że GUS, ZUS i urząd skar­bo­wy. Okres za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści trwa do dnia zło­że­nia ko­lej­ne­go wnio­sku CE­IDG-1 o wpis in­for­ma­cji o wzno­wie­niu dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, lub do póź­niej­sze­go dnia okre­ślo­ne­go w tym dru­gim wnio­sku.

Funk­cjo­no­wa­nie CE­IDG umoż­li­wia pre­cy­zyj­ne okre­śla­nie okre­su za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, tak­że w dniach. Ozna­cza to że w mie­sią­cu li­czą­cym 31 dni moż­na bę­dzie za­wie­sić dzia­łal­ność na 30 dni, co uła­twi za­cho­wa­nie cią­gło­ści okre­sów skład­ko­wych w ZUS.

Przed­się­bior­ca w każ­dej chwi­li może prze­rwać okres za­wie­sze­nia i wzno­wić dzia­łal­ność skła­da­jąc ko­lej­ny CE­IDG-1. Może to zro­bić tak­że przed upły­wem 30 dni. W ta­kiej sy­tu­acji nie na­stą­pią żad­ne skut­ki praw­ne (po­dat­ko­we, ubez­pie­cze­nio­we) wy­ni­ka­ją­ce z fak­tu za­wie­sze­nia. Ozna­cza to, że przy fak­tycz­nej prze­rwie krót­szej od 30 dni, w obo­wią­zu­ją­cych ter­mi­nach skła­dasz de­kla­ra­cje, pła­cisz skład­ki i za­licz­ki na po­da­tek, tak jak­byś w ogó­le nie skła­dał wnio­sku o za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści.

Wnio­sek o za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści może zło­żyć w imie­niu przed­się­bior­cy peł­no­moc­nik, ale żeby unik­nąć ja­kich­kol­wiek za­strze­żeń ze stro­ny urzę­du lub KRS, le­piej by upraw­nie­nie do zło­że­nia ta­kie­go wnio­sku wy­ni­ka­ło z tre­ści udzie­lo­ne­go wcze­śniej peł­no­moc­nic­twa.

W okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści przed­się­bior­ca nie może pro­wa­dzić bie­żą­cej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej (tak­że naj­mu), może jed­nak pro­wa­dzić dzia­ła­nia słu­żą­ce do za­cho­wa­nia i za­bez­pie­cze­nia swo­jej fir­my. Ma tak­że pra­wo otrzy­my­wać przy­cho­dy oraz przyj­mo­wać i re­gu­lo­wać na­leż­no­ści, ale wy­łącz­nie wy­ni­ka­ją­ce z dzia­łal­no­ści sprzed za­wie­sze­nia, zby­wać wła­sne środ­ki trwa­łe i wy­po­sa­że­nie, uczest­ni­czyć w po­stę­po­wa­niach są­do­wych, ad­mi­ni­stra­cyj­nych i po­dat­ko­wych zwią­za­nych z dzia­łal­no­ścią pro­wa­dzo­ną przed za­wie­sze­niem oraz wy­ko­ny­wać wszel­kie obo­wiąz­ki na­ka­za­ne prze­pi­sa­mi pra­wa. W trak­cie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści mogą się uka­zy­wać re­kla­my fir­my i może dzia­łać in­ter­ne­to­wa stro­na fir­mo­wa, ale tyl­ko jako in­for­ma­cja, bez czyn­nej funk­cji zbie­ra­nia za­mó­wień.

UWA­GA! W okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści masz pra­wo do za­trud­nie­nia się na umo­wę o pra­cę lub inną po­dob­ną, a tak­że do wy­ko­ny­wa­nia dzia­łań wy­ni­ka­ją­cych z za­war­tych wcze­śniej lub na­wet w okre­sie za­wie­sze­nia umów zle­ce­nia i o dzie­ło. Ale nie mogą to być dzia­ła­nia wy­ni­ka­ją­ce z za­kre­su Two­jej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej.

Je­że­li wnio­sek o wzno­wie­nie dzia­łal­no­ści nie zo­sta­nie zło­żo­ny przez przed­się­bior­cę w cią­gu 24 mie­się­cy od za­wie­sze­nia, or­gan re­je­stro­wy w cią­gu 30 dni wzy­wa do pod­ję­cia sto­sow­nych dzia­łań przed przed­się­bior­cę. Po tym okre­sie na­stę­pu­je wy­kre­śle­nie przed­się­bior­cy z ewi­den­cji. Or­gan ewi­den­cyj­ny w cią­gu 7 dni za­wia­da­mia o wy­kre­śle­niu ZUS, GUS i urząd skar­bo­wy.

UWA­GA! W okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej za­wie­sze­niu pod­le­ga tak­że amor­ty­za­cja tych skład­ni­ków ma­jąt­ko­wych, któ­re nie są uży­wa­ne na sku­tek za­wie­sze­nia. Oczy­wi­ście nie za­wie­sza się amor­ty­za­cji skład­ni­ków, któ­re mu­szą nadal dzia­łać, np. ko­tłów cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia. Już te­raz wia­do­mo, że wie­le kon­tro­wer­sji bu­dzić bę­dzie kon­ty­nu­owa­nie amor­ty­za­cji po­jaz­dów w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści, któ­re będą uży­wa­ne np. przy wy­ko­ny­wa­niu czyn­no­ści zwią­za­nych z za­cho­wa­niem lub za­bez­pie­cze­niem źró­dła przy­cho­dów.

Je­że­li masz pra­cow­ni­ków, któ­rych mu­siał­byś zwol­nić przed za­wie­sze­niem fir­my, wiedz, że nie mo­żesz zwol­nić pra­cow­ni­ka, któ­ry prze­by­wa na urlo­pie bez­płat­nym lub wy­cho­waw­czym. Pra­wo do zwol­nie­nia ta­kich pra­cow­ni­ków mają tyl­ko pra­co­daw­cy za­trud­nia­ją­cy co naj­mniej 20 pra­cow­ni­ków. Ozna­cza to, że ma­jąc w ewi­den­cji pra­cow­ni­ka na ta­kim urlo­pie nie mo­żesz za­wie­sić dzia­łal­no­ści.

Oso­by za­trud­nio­ne przez Cie­bie na umo­wę zle­ce­nia i o dzie­ło nie są pra­cow­ni­ka­mi w ro­zu­mie­niu prze­pi­sów ko­dek­su pra­cy. Trwa­ją­ca umo­wa zle­ce­nia lub o dzie­ło nie unie­moż­li­wia za­wie­sze­nia Two­jej dzia­łal­no­ści, ale ZUS nie wy­re­je­stru­je Cię jako płat­ni­ka skła­dek.

Z uwa­gi na pew­ne ogra­ni­cze­nia, szcze­gól­nie zwią­za­ne z za­trud­nio­ny­mi pra­cow­ni­ka­mi, cza­sem war­to roz­wa­żyć li­kwi­da­cję fir­my za­miast za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści, tym bar­dziej, że wca­le nie jest to dużo bar­dziej kło­po­tli­we.

Dzia­łal­ność re­gu­lo­wa­na - W przy­pad­ku wy­kre­śle­nia z re­je­stru dzia­łal­no­ści re­gu­lo­wa­nej (np. z po­wo­du prze­kro­cze­nia 24 mie­sięcz­ne­go okre­su za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści), po­now­na re­je­stra­cja w tym sa­mym za­kre­sie dzia­łal­no­ści moż­li­wa jest do­pie­ro po upły­wie trzech lat od daty wy­da­nia de­cy­zji wy­kre­śla­ją­cej z re­je­stru. Trzy lata kwa­ran­tan­ny do­ty­czy tak­że przed­się­bior­cy, któ­ry pro­wa­dził dzia­łal­ność re­gu­lo­wa­ną bez wpi­su do re­je­stru dzia­łal­no­ści re­gu­lo­wa­nej.

Ry­czałt i po­da­tek do­cho­do­wy w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści. W okre­sie tym po­dat­ni­cy zwol­nie­ni są z obo­wiąz­ku opła­ca­nia za­li­czek na po­da­tek do­cho­do­wy (lub ry­czał­tu ewi­den­cjo­no­wa­ne­go). W przy­pad­ku wspól­ni­ków spół­ek han­dlo­wych oso­bo­wych (w ry­czał­cie do­ty­czy to wy­łącz­nie spół­ek jaw­nych) wa­run­kiem zwol­nie­nia z obo­wiąz­ku wpła­ca­nia za­li­czek jest po­wia­do­mie­nie przez każ­de­go wspól­ni­ka wła­sne­go urzę­du skar­bo­we­go o za­wie­sze­niu dzia­łal­no­ści spół­ki, w cią­gu 7 dni od dnia za­wie­sze­nia. Po za­koń­cze­niu za­wie­sze­nia po­dat­nik wzna­wia wpła­ca­nie za­li­czek na ogól­nych za­sa­dach (bez żad­nych do­dat­ko­wych in­for­ma­cji dla urzę­du skar­bo­we­go), wpła­ca­jąc pierw­szą za­licz­kę do dnia 20 mie­sią­ca na­stę­pu­ją­ce­go po mie­sią­cu (po kwar­ta­le), w któ­rym za­koń­czy­ło się za­wie­sze­nie. Przy jej ob­li­cza­niu uwzględ­nia wszyst­kie do­cho­dy (przy­cho­dy) ja­kie po­ja­wi­ły się w fir­mie w okre­sie za­wie­sze­nia, z ty­tu­łu dzia­łal­no­ści w okre­sie sprzed za­wie­sze­nia.

Ry­czał­tow­cy, w przy­pad­ku za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści na prze­ło­mie roku, opła­ca­ją ry­czałt za okres od dnia za­wie­sze­nia do koń­ca roku do dnia 31 stycz­nia roku na­stęp­ne­go. Ry­czałt za po­zo­sta­ły okres za­wie­sze­nia opła­ca­ją wg za­sa­dy omó­wio­nej w po­przed­nim aka­pi­cie. Po­dob­nie na­le­ży po­stą­pić, je­że­li w okre­sie dłuż­sze­go za­wie­sze­nia wy­stą­pią dwie koń­ców­ki roku.

Kar­ta po­dat­ko­wa w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści. W ta­kim przy­pad­ku ze staw­ki kar­ty od­li­cza się po 1/30 staw­ki mie­sięcz­nej za każ­dy dzień za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści.

Po­da­tek VAT w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści. W okre­sie tym po­dat­nik nie skła­da de­kla­ra­cji va­tow­skich. Nie obo­wią­zu­je go tak­że prze­pis o re­ma­nen­cie va­tow­skim po 10 mie­sią­cach nie­pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści. Zwol­nie­nie z obo­wiąz­ku skła­da­nia de­kla­ra­cji va­tow­skich nie do­ty­czy okre­sów, w któ­rych za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści obej­mo­wa­ło tyl­ko czę­ści okre­su (część mie­sią­ca lub kwar­ta­łu), po­dat­nik był zo­bo­wią­za­ny do roz­li­cze­nia po­dat­ku z ty­tu­łu wy­ko­na­nia czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nej lub zo­bo­wią­za­ny był do­ko­nać ko­rek­ty po­dat­ku na­li­czo­ne­go. Zwol­nie­nie z obo­wiąz­ku skła­da­nia de­kla­ra­cji w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści nie do­ty­czy tak­że po­dat­ni­ków za­re­je­stro­wa­nych jako po­dat­ni­cy VAT UE, do­ko­nu­ją­cych we­wnątrz­w­spól­no­to­we­go na­by­cia to­wa­rów oraz do­ko­nu­ją­cych im­por­tu usług lub na­by­wa­ją­cych to­wa­ry (w za­kre­sie któ­rych są po­dat­ni­ka­mi). Tak­sów­ka­rze w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści skła­da­ją de­kla­ra­cję uprosz­czo­ną.

Ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści. Obo­wią­zek ubez­pie­czeń spo­łecz­nych usta­je w okre­sie od dnia, w któ­rym roz­po­czy­na się za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści do dnia po­prze­dza­ją­ce­go dzień wzno­wie­nia dzia­łal­no­ści. Przed­się­bior­ca nie musi w okre­sie za­wie­sze­nia opła­cać skła­dek ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go. Nie skła­da tak­że de­kla­ra­cji zu­sow­skich. Skład­ki eme­ry­tal­ną i ren­to­wą może za okres za­wie­sze­nia wpła­cać do­bro­wol­nie, nie ma na­to­miast ta­kiej moż­li­wo­ści w sto­sun­ku do skład­ki cho­ro­bo­wej i wy­pad­ko­wej. Ozna­cza to, że w przy­pad­ku cho­ro­by lub wy­pad­ku w okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści nie ma on pra­wa do otrzy­my­wa­nia za­sił­ku cho­ro­bo­we­go i od­szko­do­wa­nia wy­pad­ko­we­go. Na­to­miast re­zy­gna­cja z opła­ca­nia w tym okre­sie do­bro­wol­nych skła­dek eme­ry­tal­nej i ren­to­wej bę­dzie mia­ła ne­ga­tyw­ny wpływ na wy­so­kość jego przy­szłej eme­ry­tu­ry lub ren­ty.

Ubez­pie­cze­nie zdro­wot­ne. W okre­sie za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści przed­się­bior­ca zwol­nio­ny jest z obo­wiąz­ku opła­ca­nia skład­ki zdro­wot­nej. Oczy­wi­ście z za­cho­wa­niem za­sa­dy nie­po­dziel­no­ści skład­ki zdro­wot­nej, czy­li obo­wiąz­ku za­pła­ty peł­nej skład­ki za mie­siąc, w trak­cie któ­re­go za­wie­sił dzia­łal­ność i mie­siąc, w trak­cie któ­re­go wzno­wił wy­ko­ny­wa­nie tej dzia­łal­no­ści. Ubez­pie­cze­nie zdro­wot­ne koń­czy się po upły­wie 30 dni od dnia za­wie­sze­nia dzia­łal­no­ści i przed­się­bior­ca nie może da­lej ko­rzy­stać z do­bro­dziejstw bez­płat­nej służ­by zdro­wia w okre­sie wszyst­kich peł­nych mie­się­cy za­wie­sze­nia. Ma jed­nak moż­li­wość do­bro­wol­ne­go opła­ca­nia skład­ki zdro­wot­nej. Dla­te­go pla­nu­jąc za­wie­sić dzia­łal­ność na mie­siąc za­wieś ją na 30 dni lub kró­cej. Mo­żesz tak­że od­wie­sić za­wie­sze­nie przed upły­wem 30 dni.

Ubez­pie­cze­nia po za­wie­sze­niu i wzno­wie­niu dzia­łal­no­ści. ZUS, na pod­sta­wie wnio­sku o za­wie­sze­niu prze­ka­za­nym mu przez CDIDG, sam wy­re­je­stro­wu­je przed­się­bior­cę jako płat­ni­ka skła­dek7, a na­stęp­nie wy­re­je­stro­wu­je z ubez­pie­czeń spo­łecz­ne­go i zdro­wot­ne­go przed­się­bior­cę, oso­by współ­pra­cu­ją­ce i człon­ków ich ro­dzin bę­dą­cych na utrzy­ma­niu przed­się­bior­cy. Po wzno­wie­niu dzia­łal­no­ści ZUS, na pod­sta­wie in­for­ma­cji z CE­IDG re­je­stru­je po­now­nie przed­się­bior­cę jako płat­ni­ka skła­dek i re­je­stru­je go po­now­nie do ubez­pie­czeń spo­łecz­nych i zdro­wot­ne­go, w kon­fi­gu­ra­cji ta­kiej sa­mej jak przed za­wie­sze­niem dzia­łal­no­ści.

Po­now­ne zgło­sze­nie do ubez­pie­czeń osób współ­pra­cu­ją­cych i człon­ków ro­dzin przed­się­bior­ca musi prze­pro­wa­dzić sam.

W przy­pad­ku spół­ek oso­bo­wych han­dlo­wych spół­ka skła­da­jąc w KRS wnio­sek o za­wie­sze­nie dzia­łal­no­ści skła­da jed­no­cze­śnie wnio­sek ZUS ZWPA o wy­re­je­stro­wa­niu spół­ki-płat­ni­ka skła­dek. Jed­no­cze­śnie wspól­ni­cy tych spół­ek sami mu­szą wy­re­je­stro­wać się jako płat­ni­cy wła­snych skła­dek. Wnio­ski te wspól­ni­cy skła­da­ją albo w KRS ra­zem z wnio­skiem "za­wie­sza­ją­cym dzia­łal­ność", albo bez­po­śred­nio w ZUS.

Przed wzno­wie­niem dzia­łal­no­ści spół­ka skła­da wnio­sek "od­wie­sza­ją­cy" do KRS wraz z ZUS ZPA (zgło­sze­nie spół­ki-płat­ni­ka). Wnio­ski te KRS prze­ka­zu­je do ZUS. Jed­no­cze­śnie wspól­ni­cy zgła­sza­ją sie­bie jako płat­ni­ka wła­snych skła­dek ubez­pie­czeń spo­łecz­nych i zdro­wot­ne­go, lub tyl­ko zdro­wot­ne­go. Te wnio­ski wspól­ni­cy mogą prze­ka­zać do ZUS oso­bi­ście lub za po­śred­nic­twem KRS. Zgło­sze­nie sie­bie i ro­dzi­ny do po­now­ne­go ubez­pie­cze­nia wspól­ni­cy do­ko­nu­ją już oso­bi­ście, bez­po­śred­nio w ZUS-ie.

Szcze­gó­ło­wo omó­wio­ne jest to w roz­dzia­le VII.5 w czę­ści B.

W tym mo­men­cie, je­śli po­sia­dasz już nu­mer iden­ty­fi­ka­cji po­dat­ko­wej NIP, mo­żesz za­mó­wić pie­częć fir­mo­wą i za­ło­żyć

fir­mo­we kon­to ban­ko­we.

Przed­się­bior­cy zo­bo­wią­za­ni są do do­ko­ny­wa­nia więk­szo­ści roz­li­czeń fir­mo­wych i po­dat­ko­wych w for­mie bez­go­tów­ko­wej, co nie ozna­cza, że każ­dy musi po­sia­dać fir­mo­we kon­to ban­ko­we. Cza­sem wy­star­czy kon­to pry­wat­ne, a cza­sem kon­to w ogó­le nie bę­dzie po­trzeb­ne.

Fir­mo­we kon­to ban­ko­we bez­dy­sku­syj­nie mu­sisz po­sia­dać wte­dy gdy:

? do­ko­nu­jesz roz­li­czeń bez­go­tów­ko­wych z in­ny­mi przed­się­bior­ca­mi,

? do­ko­nu­jesz (z kim­kol­wiek) roz­li­cze­nia o war­to­ści po­wy­żej 15 000 euro, nie­za­leż­nie od wy­so­ko­ści wpłat cząst­ko­wych,

? za­trud­niasz pra­cow­ni­ków i roz­li­czasz ich po­dat­ki i skład­ki (je­steś płat­ni­kiem),

? je­steś va­tow­cem, to zna­czy że otrzy­mu­jesz zwro­ty i do­ko­nu­jesz wpła­ty po­dat­ku VAT.

W po­zo­sta­łych przy­pad­kach, je­że­li mó­wi­my o roz­li­cze­niach bez­go­tów­ko­wych, do­ty­czy to z re­gu­ły Two­ich oso­bi­stych zo­bo­wią­zań wo­bec fi­sku­sa i ZUS. Do ich opła­ce­nia wy­star­czy Ci Two­je kon­to oso­bi­ste. Omów­my to zresz­tą na przy­kła­dach.

Mi­kro­przed­się­bior­cy8, nie­za­leż­nie od spo­so­bu opo­dat­ko­wa­nia, mogą opła­cać wła­sne po­dat­ki go­tów­ką w ka­sie urzę­du lub prze­ka­zem pocz­to­wym (art. 61 ust. 1b Or­dy­na­cji po­dat­ko­wej). Roz­li­cze­nia z ZUS mogą być przez nich do­ko­ny­wa­ne prze­le­wem, prze­ka­zem ban­ko­wym lub pocz­to­wym (art. 47 ust. 4e usta­wy o sys­te­mie ubez­pie­czeń spo­łecz­nych).

Po­zo­sta­li przed­się­bior­cy9 zo­bo­wią­za­ni są do bez­go­tów­ko­wych wpłat po­dat­ków, nie­za­leż­nie od ich wy­so­ko­ści. Może to być prze­lew ban­ko­wy lub pocz­to­wy na kon­to urzę­du skar­bo­we­go.

Obec­nie10 moż­li­we jest tak­że do­ko­ny­wa­nie płat­no­ści go­tów­ko­wych w biu­rach usług płat­ni­czych, a płat­no­ści w for­mach bez­go­tów­ko­wych - w in­sty­tu­cjach płat­ni­czych.

Wpraw­dzie Twój ra­chu­nek oso­bi­sty nie może być uży­wa­ny do żad­nych roz­li­czeń fir­mo­wych i ban­ki su­ro­wo tego prze­strze­ga­ją, ale Twój po­da­tek do­cho­do­wy, za­rów­no ry­czał­to­wy, jak i roz­li­cza­ny wg za­sad ogól­nych, jest Two­im oso­bi­stym, a nie fir­mo­wym zo­bo­wią­za­niem wo­bec fi­sku­sa. Je­że­li re­gu­lu­jesz go prze­le­wem, nie tyl­ko mo­żesz, ale po­wi­nie­neś to robić wy­łącz­nie z ra­chun­ku oso­bi­ste­go, a nie fir­mo­we­go, choć cza­sem bę­dziesz mu­siał po­ko­nać opór pra­cow­ni­ka ban­ku.

W spół­kach cy­wil­nych i oso­bo­wych han­dlo­wych po­da­tek do­cho­do­wy i skład­ki ubez­pie­cze­nio­we rów­nież są in­dy­wi­du­al­nym zo­bo­wią­za­niem wspól­ni­ków wo­bec fi­sku­sa lub ZUS i tak­że po­win­ny być pła­co­ny przez każ­de­go z nich z wła­sne­go kon­ta oso­bi­ste­go.

Wspól­ni­cy spół­ek cy­wil­nych do­ko­nu­jąc re­je­stra­cji swo­jej dzia­łal­no­ści na dru­ku CE­IDG-1 wska­zu­ją sie­bie jako płat­ni­ków swo­ich oso­bi­stych skła­dek ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go. Każ­dy z nich po­wi­nien re­gu­lo­wać te skład­ki ze swo­je­go kon­ta oso­bi­ste­go i od­li­czać je od przy­pa­da­ją­ce­go na nie­go do­cho­du lub przy­cho­du. Spół­ka może za­li­czyć do kosz­tów tyl­ko skład­ki na Fun­dusz Pra­cy, je­że­li to spół­ka bę­dzie je pła­ci­ła, oraz skład­ki za­trud­nio­nych w spół­ce pra­cow­ni­ków.

W fir­mie jed­no­oso­bo­wej, jako płat­ni­ka skła­dek za­wsze wska­zu­jesz sie­bie. Skład­ki swo­je i osób współ­pra­cu­ją­cych mo­żesz roz­li­czyć na dwa spo­so­by. Mo­żesz od­jąć je od do­cho­du (ry­czał­tow­cy od przy­cho­du) przed opo­dat­ko­wa­niem i opła­cić prze­le­wem z kon­ta oso­bi­ste­go. Mo­żesz je tak­że za­li­czyć do kosz­tów, ra­zem ze skład­ka­mi pra­cow­ni­czy­mi, ale wte­dy prze­le­wu do­ko­nu­jesz z kon­ta fir­mo­we­go, bo wte­dy jest to koszt fir­my. Patrz też rozdz. VII 4 - "Zgła­sza­nie do ubez­pie­cze­nia".

In­a­czej jest ze skład­ką na Fun­dusz Pra­cy (i FGŚP). Jest ona za­wsze kosz­tem uzy­ska­nia przy­cho­du i nie może być od­li­cza­na od do­cho­du lub przy­cho­du przed opo­dat­ko­wa­niem. To zna­czy, że ry­czał­tow­cy nie mają żad­nej moż­li­wo­ści jej od­li­cze­nia.

Wszyst­ko to ozna­cza, że naj­czę­ściej bę­dziesz zo­bo­wią­za­ny do po­sia­da­nia ra­chun­ku w ban­ku lub ka­sie oszczęd­no­ścio­wo-kre­dy­to­wej SKOK, choć nie za­wsze musi to być kon­to fir­mo­we.

O za­ło­że­niu kont ban­ko­wych, ale tyl­ko tych zwią­za­nych z pro­wa­dzo­ną dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą, po­wia­da­miasz US i ZUS za po­śred­nic­twem wnio­sku CE­IDG-1 prze­sła­nym do CE­IDG elek­tro­nicz­nie lub pa­pie­ro­wo zło­żo­nym w wy­bra­nej gmi­nie (re­je­stru­jąc dzia­łal­ność go­spo­dar­czą lub jako zmia­nę wpi­su do ewi­den­cji). We wnio­sku po­da­jesz na­zwę ban­ku, nu­mer ra­chun­ku i kto jest jego po­sia­da­czem. Kon­to może być współ­wła­sne ze wspól­ni­kiem lub wspól­ni­ka­mi. Je­że­li masz otwar­tych kil­ka ra­chun­ków fir­mo­wych w jed­nym lub w kil­ku ban­kach, okre­ślasz, któ­ry z nich jest prze­zna­czo­ny do zwro­tów po­dat­ku VAT i po­dat­ków od wy­na­gro­dzeń. O zmia­nach po­wia­da­miasz w ter­mi­nie do 14 dni. Za nie po­wia­do­mie­nie wy­mie­nio­nych in­sty­tu­cji o po­sia­da­nych kon­tach gro­zi Ci grzyw­na od 20 zł do 3000 zł.

Na dru­ku CE­IDG, w czę­ści RB mo­żesz tak­że po­wia­do­mić o swo­im kon­cie pry­wat­nym, je­że­li spo­dzie­wasz się zwro­tów wła­sne­go po­dat­ku do­cho­do­we­go, lub po­dat­ku oso­by współ­pra­cu­ją­cej.

Mu­sisz bez­względ­nie prze­czy­tać re­gu­la­min Two­je­go ban­ku (do­sta­jesz go wraz z umo­wą), szcze­gól­nie punkt o ter­mi­nie re­ali­za­cji Two­je­go prze­le­wu. Za­le­ży to od ilo­ści tzw. se­sji wy­cho­dzą­cych z ban­ku do Kra­jo­wej Izby Roz­li­cze­nio­wej (do sys­te­mu ELI­XIR). W za­leż­no­ści od ban­ku są to dwie, albo trzy se­sje dzien­nie. Ostat­nia se­sja może się od­by­wać w nie­któ­rych ban­kach już od go­dzi­ny 12 do 18. Je­że­li Twój prze­lew zło­żysz do ban­ku po ostat­niej se­sji, jego re­ali­za­cja na­stą­pi do­pie­ro na­stęp­ne­go dnia. Są też ta­kie, (np. Bank Pocz­to­wy - kon­to GIRO SKŁAD­KA), któ­re za­wsze re­ali­zu­ją zło­żo­ne po­le­ce­nie prze­le­wu na­stęp­ne­go dnia. Więk­szość przed­się­bior­ców wpła­ca po­da­tek i skład­ki w ostat­niej chwi­li. Je­że­li bank ob­cią­ży Two­je kon­to do­pie­ro na­stęp­ne­go dnia, to jest to wpła­ta po ter­mi­nie. W przy­pad­ku po­dat­ku gro­żą Ci naj­wy­żej od­set­ki za zwło­kę (od za­le­gło­ści do wy­so­ko­ści 6,60 zł od­set­ki będą po­mi­nię­te), ale w przy­pad­ku skła­dek ZUS jest to spra­wa nie­zwy­kle po­waż­na. O tym jak groź­ne jest choć­by jed­no­dnio­we opóź­nie­nie w za­pła­cie skład­ki cho­ro­bo­wej za oso­bę pro­wa­dzą­cą dzia­łal­ność lub oso­bę z nią współ­pra­cu­ją­cą prze­ko­nasz się po prze­czy­ta­niu roz­dzia­łu "Pu­łap­ki na przed­się­bior­ców".

Naj­bez­piecz­niej jest skła­dać po­le­ce­nia prze­le­wu (szcze­gól­nie ze skład­ka­mi ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go) dzień, a naj­le­piej dwa dni przed ter­mi­nem ich płat­no­ści.

Więk­szość ban­ków wy­ma­ga po­sia­da­nia fir­mo­wej pie­czę­ci, dla­te­go oso­bom nie po­sia­da­ją­cym jesz­cze NIP-u i spół­kom za­le­cam po­cze­kać z za­kła­da­niem kon­ta do chwi­li uzy­ska­nia NIP-u. W prze­ciw­nym ra­zie dwu­krot­nie za­ma­wiać będą pie­czę­cie, naj­pierw bez NIP-u, po­tem z NIP-em.

Zde­cy­do­wa­nie za­le­cam Ci wy­bór ban­ku, któ­ry pro­wa­dzi in­ter­ne­to­wą ob­słu­gę kon­ta. Zna­ko­mi­cie oszczę­dzi to Twój czas i bar­dzo ob­ni­ży kosz­ty ob­słu­gi ra­chun­ku. Prze­lew in­ter­ne­to­wy kosz­tu­je naj­czę­ściej od 0 do 0,50 zł, a prze­lew in­ter­ne­to­wy po­dat­ko­wy i skład­ko­wy w wie­lu ban­kach jest bez­płat­ny. SKOK-i z re­gu­ły ofe­ru­ją wyż­sze opro­cen­to­wa­nie lo­kat i niż­sze kre­dy­tów. Opła­ty za otwar­cie ra­chun­ku wy­no­szą od 0 do 30 zł, po­dob­nie wy­no­szą opła­ty mie­sięcz­ne za jego pro­wa­dze­nie.

Ofe­ro­wa­ne w ostat­nich la­tach przez ban­ki "pa­kie­ty dla przed­się­bior­ców" były nie­wy­pa­ła­mi. Uru­cho­mie­nie ta­kie­go pa­kie­tu trwa­ło czę­sto wie­le ty­go­dni, a ilość i kwo­ty za­bez­pie­czeń ja­kie żą­dał ban­ki mógł Cię wy­pro­wa­dzić z rów­no­wa­gi. Przed­się­bior­cy ge­ne­ral­nie zlek­ce­wa­ży­li ta­kie ofer­ty, dla­te­go więk­szość ban­ków zła­go­dzi­ło swo­je wy­ma­ga­nia. Nie­któ­re ofe­ru­ją już na star­cie spo­ry de­bet w ra­chun­ku, ubez­pie­cza­jąc go, oczy­wi­ście na Twój koszt. Pa­mię­taj jed­nak, że pie­nią­dze z kar­ty kre­dy­to­wej lub kon­ta de­be­to­we­go, za­rów­no fir­mo­we­go jak i pry­wat­ne­go to naj­czę­ściej jest bar­dzo dro­gi kre­dyt i po­wi­nie­neś z nie­go ko­rzy­stać tyl­ko w okre­sach nie­opro­cen­to­wa­nych (naj­czę­ściej 50 - 60 dni). 

W przy­pad­ku firm jed­no­oso­bo­wych nie ma żad­nych prze­ciw­wska­zań do za­si­le­nia kon­ta fir­mo­we­go z kon­ta oso­bi­ste­go lub bez­po­śred­nio z kie­sze­ni, ani po­bie­ra­nia przez wła­ści­cie­la z kon­ta fir­mo­we­go do­wol­nych kwot. W przy­pad­ku spół­ek cy­wil­nych może być po­dob­nie, ale wszyst­ko za­le­ży od tego, czy spra­wa ta jest ure­gu­lo­wa­na w umo­wie spół­ki i umo­wie z Two­im ban­kiem.

Roz­li­cze­nia bez­go­tów­ko­we

sta­ją się po­wo­li stan­dar­dem w sto­sun­kach go­spo­dar­czych, a to po­wo­du­je ko­niecz­ność otwar­cia fir­mo­we­go ra­chun­ku ban­ko­we­go.

Zgod­nie z art. 22 usta­wy o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej wszyst­kie ope­ra­cje zwią­za­ne z wy­ko­ny­wa­ną dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą, gdy stro­ną trans­ak­cji jest inny przed­się­bior­ca, tak­że za­gra­nicz­ny, o war­to­ści wy­ni­ka­ją­cej z jed­nej umo­wy po­wy­żej 15 000 euro, nie­za­leż­nie od licz­by i wy­so­ko­ści wy­ni­ka­ją­cych z niej płat­no­ści, mu­szą być re­ali­zo­wa­ne bez­go­tów­ko­wo, to zna­czy w for­mie po­le­ce­nia prze­le­wu, po­le­ce­nia za­pła­ty lub cze­ku roz­ra­chun­ko­we­go.

Dla ob­li­cze­nia war­to­ści tej kwo­ty w zło­tów­kach sto­su­jesz kurs śred­ni euro w NBP z ostat­nie­go dnia mie­sią­ca po­prze­dza­ją­ce­go mie­siąc, w któ­rym do­ko­na­łeś tych ope­ra­cji fi­nan­so­wych. Prze­li­cze­nie to jest więc zwią­za­ne nie z datą wy­sta­wie­nia fak­tu­ry ale z ter­mi­nem fak­tycz­nej za­pła­ty.

Obo­wią­zek ob­ro­tu bez­go­tów­ko­we­go, nie­za­leż­nie od war­to­ści, nie do­ty­czy za­mia­ny to­wa­ru na to­war, to­wa­ru na usłu­gę lub usłu­gi na to­war, wza­jem­nych po­trą­ceń zo­bo­wią­zań i na­leż­no­ści oraz in­nych trans­ak­cji o po­dob­nym cha­rak­te­rze. Obo­wią­zek ten nie do­ty­czy tak­że trans­ak­cji kon­su­menc­kich, to zna­czy je­że­li jed­na ze stron trans­ak­cji nie jest przed­się­bior­cą. Tak­że ob­rót nie­pro­fe­sjo­nal­ny (np. za­pła­ta za miesz­ka­nie na ryn­ku wtór­nym) nie wy­ma­ga roz­li­czeń bez­go­tów­ko­wych.

Usta­wa o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej znacz­nie pod­wyż­szy­ła wy­so­kość trans­ak­cji, któ­re mogą być re­ali­zo­wa­ne po­mię­dzy przed­się­bior­ca­mi bez po­śred­nic­twa ban­ku. Li­mit 15 000 euro od­po­wia­da po­dob­ne­mu li­mi­to­wi obo­wią­zu­ją­ce­mu w in­nych kra­jach Wspól­no­ty.

Od­po­wia­da on tak­że li­mi­to­wi, po­wy­żej któ­re­go ban­ki, a od 2010 roku tak­że biu­ra ra­chun­ko­we i oso­by dzia­ła­ją­ce w za­kre­sie usłu­go­we­go pro­wa­dze­nia ksiąg ra­chun­ko­wych, zo­bo­wią­za­ne są do zgła­sza­nia wszyst­kich ta­kich trans­ak­cji do ge­ne­ral­ne­go in­spek­to­ra in­for­ma­cji fi­nan­so­wej. W przy­pad­ku trans­ak­cji po­dej­rza­nych obo­wią­zek ich zgła­sza­nia jest nie­za­leż­ny od ich war­to­ści. Czyn­no­ści te wy­ko­ny­wa­ne są w ra­mach obo­wiąz­ku prze­ciw­dzia­ła­nia w "pra­niu brud­nych pie­nię­dzy" i fi­nan­so­wa­niu ter­ro­ry­zmu.

Praw­do­po­dob­nie w wy­ni­ku prze­ocze­nia ani usta­wa o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, ani żad­na inna nie prze­wi­du­ją sank­cji za do­ko­ny­wa­nie po­mię­dzy przed­się­bior­ca­mi ope­ra­cji go­tów­ko­wych w kwo­tach wyż­szych niż 15 000 euro. Je­dy­nie usta­wa va­tow­ska w art. 87 ust. 6 pkt 1 uza­leż­nia szyb­szy zwrot po­dat­ku na­li­czo­ne­go od wa­run­ku za­pła­ty fak­tu­ry z uwzględ­nie­niem obo­wiąz­ku ob­ro­tu bez­go­tów­ko­we­go.

Peł­no­moc­nic­two

Dla uła­twie­nia so­bie dzia­łal­no­ści lub gdy nie czu­jesz się zbyt pew­nie w kon­tak­tach z urzę­dem masz pra­wo do usta­no­wie­nia swo­je­go peł­no­moc­ni­ka. Może nim być każ­da oso­ba fi­zycz­na ma­ją­ca peł­ną zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych, choć do nie­któ­rych czyn­no­ści, np. wy­stę­po­wa­nia przed są­dem w spra­wach po­dat­ko­wych, musi to być ad­wo­kat, rad­ca praw­ny lub do­rad­ca po­dat­ko­wy. Peł­no­moc­ni­kiem nie może być oso­ba praw­na, np. kan­ce­la­ria ad­wo­kac­ka, ale może nim być każ­dy z jej wspól­ni­ków lub pra­cow­ni­ków.

Mo­żesz usta­no­wić kil­ku peł­no­moc­ni­ków. Peł­no­moc­nic­two, któ­rym bę­dzie się le­gi­ty­mo­wać każ­dy z nich, po­win­no okre­ślać do­kład­nie jego za­kres. Peł­no­moc­nic­two ogól­ne upo­waż­nia do tzw. zwy­kłe­go za­rzą­du, czy­li bie­żą­ce­go pro­wa­dze­nia przed­się­bior­stwa, ale np. bez pra­wa do za­cią­ga­nia kre­dy­tów czy sprze­da­ży nie­ru­cho­mo­ści. Peł­no­moc­nic­two ro­dza­jo­we może prze­kra­czać czyn­no­ści zwy­kłe­go za­rzą­du i udzie­la­ne jest naj­czę­ściej do okre­ślo­ne­go ro­dza­ju czyn­no­ści praw­nych, np. sprze­da­ży wy­ro­bów, sprze­da­ży środ­ków trwa­łych. Peł­no­moc­nic­two szcze­gól­ne usta­na­wiasz dla kon­kret­nej i istot­nej czyn­no­ści, np. udzia­łu w prze­tar­gach, zby­cia przed­się­bior­stwa. Peł­no­moc­nic­two pro­ce­so­we po­trzeb­ne Ci bę­dzie do za­stęp­stwa w po­stę­po­wa­niu są­do­wym oraz przed or­ga­na­mi ad­mi­ni­stra­cji rzą­do­wej i sa­mo­rzą­do­wej. Mo­żesz je udzie­lić do pro­wa­dze­nia kon­kret­nej spra­wy lub do wy­bra­nych czyn­no­ści. W tre­ści peł­no­moc­nic­twa mo­żesz usta­no­wić jego nie­wy­ga­sal­ność, co ozna­cza że peł­no­moc­nik bę­dzie re­pre­zen­to­wać tak­że Two­ich spad­ko­bier­ców.

Or­dy­na­cja po­dat­ko­wa w art. 80a jed­no­znacz­nie stwier­dza, że wszyst­kie de­kla­ra­cje po­dat­ko­we może pod­pi­sy­wać Twój peł­no­moc­nik upo­waż­nio­ny przez Cie­bie do tych czyn­no­ści.

Do do­rę­czeń ko­re­spon­den­cji od or­ga­nów skar­bo­wych mo­żesz wska­zać peł­no­moc­ni­ka lub za­strzec to dla sie­bie. Je­że­li opusz­czasz Pol­skę na wię­cej niż dwa mie­sią­ce usta­no­wie­nie peł­no­moc­ni­ka do do­rę­czeń jest obo­wiąz­ko­we.

Nie jest wy­ma­ga­ne no­ta­rial­ne po­świad­cza­nie peł­no­moc­nic­twa. Po­wia­do­mie­nie o upo­waż­nie­niu, a tak­że o jego od­wo­ła­niu skła­da­łeś do­tych­czas na pi­śmie w każ­dym urzę­dzie skar­bo­wym, w któ­rym peł­no­moc­nik wy­ko­ny­wał za Cie­bie czyn­no­ści praw­ne. W przy­pad­ku upo­waż­nie­nia do pod­pi­sy­wa­nia de­kla­ra­cji skła­da­łeś je naj­póź­niej wraz z pierw­szą taką de­kla­ra­cją.

Od 1 stycz­nia 2012 roku funk­cjo­nu­je Cen­tral­ny Re­jestr Peł­no­moc­ni­ków. Od tej daty masz pra­wo do ujaw­nie­nia swo­ich peł­no­moc­ni­ków w re­je­strze CE­IDG, po­przez wpi­sa­nie ich na dru­ku CE­IDG-1. Jest to jed­nak tyl­ko in­for­ma­cja, że taki peł­no­moc­nik jest. On sam musi dys­po­no­wać na pi­śmie po­sia­da­nym peł­no­moc­nic­twem.

Usta­la­jąc za­stęp­stwo na czas kon­tro­li w fir­mie, za­wia­da­miasz nie­zwłocz­nie swój urząd skar­bo­wy (wój­ta, bur­mi­strza), a je­śli do dnia kon­tro­li tego nie zro­bi­łeś, po­wia­da­miasz o tym kon­tro­lu­ją­ce­go.

Spół­ki oso­bo­we i spół­ki pra­wa han­dlo­we­go re­je­stro­wa­ne w KRS mogą usta­na­wiać pro­ku­rę, czy­li upo­waż­nić oso­bę fi­zycz­ną do pro­wa­dze­nia spraw są­do­wych i po­za­są­do­wych zwią­za­nych z dzia­łal­no­ścią fir­my. W pierw­szym eta­pie uchwa­łą za­rzą­du (w spół­kach han­dlo­wych) lub uchwa­łą wszyst­kich wspól­ni­ków (w spół­kach oso­bo­wych) na­stę­pu­je usta­no­wie­nie pro­ku­ry. W dru­gim eta­pie co naj­mniej je­den wspól­nik upo­waż­nio­ny w spół­ce oso­bo­wej do pro­wa­dze­nia spraw spół­ki lub co naj­mniej dwóch człon­ków za­rzą­du w spół­ce han­dlo­wej (lub in­a­czej, je­śli umo­wa spół­ki prze­wi­du­je inny tryb) udzie­la­ją na pi­śmie pro­ku­ry wy­bra­nej oso­bie fi­zycz­nej. Oczy­wi­ście oby­dwie te czyn­no­ści mogą być pod­ję­te jed­no­cze­śnie. Wpis pro­ku­ry do KRS-u na­stę­pu­je na pod­sta­wie do­star­czo­ne­go przez spół­kę do­wo­du udzie­le­nia pro­ku­ry.

Re­zy­den­cja po­dat­ko­wa

Nie­ogra­ni­czo­ny obo­wią­zek po­dat­ko­wy, to zna­czy pod­le­ga­nie obo­wiąz­ko­wi po­dat­ko­we­mu od ca­ło­ści swo­ich do­cho­dów, bez wzglę­du na miej­sce po­ło­że­nia źró­deł przy­cho­dów (tak­że za gra­ni­cą), do­ty­czy osób fi­zycz­nych ma­ją­cych miej­sce za­miesz­ka­nia na te­ry­to­rium RP. Są to oso­by, któ­re po­sia­da­ją na te­ry­to­rium RP cen­trum in­te­re­sów oso­bi­stych lub go­spo­dar­czych (ośro­dek in­te­re­sów ży­cio­wych) albo prze­by­wa­ją w kra­ju dłu­żej niż 183 dni w roku po­dat­ko­wym. Ewen­tu­al­ne przy­cho­dy za­gra­nicz­ne uwzględ­nia­ne są wte­dy w roz­li­cze­niu rocz­nym, zgod­nie z umo­wą o uni­ka­niu po­dwój­ne­go opo­dat­ko­wa­nia z da­nym kra­jem.

Ozna­cza to, że oso­by, któ­re mają w kra­ju dom, miesz­ka­nie, naj­bliż­szą ro­dzi­nę, fir­mę lub prze­by­wa­ją tu po­nad 183 dni w roku (na­wet nie ma­jąc tu domu, ro­dzi­ny), za­wsze roz­li­cza­ją się w kra­ju od ca­ło­ści swo­ich do­cho­dów.

Po­la­cy, któ­rzy wy­je­cha­li do pra­cy za gra­ni­cą, je­że­li fi­skus stwier­dzi, że ich cen­trum ży­cio­we nadal jest w Pol­sce (bo w kra­ju zo­sta­ła żona z dziec­kiem), mu­szą roz­li­czyć się w kra­ju z ca­ło­ści swo­ich do­cho­dów, na­wet je­że­li w trak­cie roku nie prze­by­wa­li w Pol­sce ani jed­ne­go dnia. Dla zła­go­dze­nia nie­ko­rzyst­nych skut­ków wy­ni­ka­ją­cych z umów o uni­ka­niu po­dwój­ne­go opo­dat­ko­wa­nia mają oni pra­wo do uwzględ­nie­nia w roz­li­cze­niu rocz­nym diet, w wy­so­ko­ści 30% diet w po­dró­żach służ­bo­wych obo­wią­zu­ją­cych dla da­ne­go kra­ju, za cały okres za­trud­nie­nia za gra­ni­cą.

W ter­mi­nie do 20 dnia na­stęp­ne­go mie­sią­ca po po­wro­cie do kra­ju po­dat­nik po­wi­nien zło­żyć de­kla­ra­cję PIT-53 o wy­so­ko­ści uzy­ska­ne­go za gra­ni­cą do­cho­du. Jed­no­cze­śnie wpła­ca za­licz­kę na po­da­tek w wy­so­ko­ści 18% do­cho­du, po od­li­cze­niu kosz­tów uzy­ska­nia przy­cho­du i skła­dek ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go (je­śli nie od­li­czył ich za gra­ni­cą i ma pra­wo do ich od­li­cze­nia w kra­ju) oraz z od­li­cze­niem po­dat­ku za­pła­co­ne­go za gra­ni­cą.

Osta­tecz­ne roz­li­cze­nie na­stą­pi w de­kla­ra­cji rocz­nej. Uwzględ­nie­nie w roz­li­cze­niu po­dat­ków i skła­dek za­pła­co­nych za gra­ni­cą moż­li­we jest pod wa­run­kiem ist­nie­nia pod­sta­wy praw­nej wy­ni­ka­ją­cej z umo­wy o uni­ka­niu po­dwój­ne­go opo­dat­ko­wa­nia lub in­nych ra­ty­fi­ko­wa­nych umów mię­dzy­na­ro­do­wych, któ­rych stro­ną jest Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska, do uzy­ska­nia przez or­gan po­dat­ko­wy in­for­ma­cji po­dat­ko­wych od or­ga­nu po­dat­ko­we­go pań­stwa, w któ­rym oso­ba fi­zycz­na prze­by­wa, pra­cu­je i opła­ca po­dat­ki i skład­ki ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go.

Ogra­ni­czo­ny obo­wią­zek po­dat­ko­wy, to zna­czy pod­le­ga­nie obo­wiąz­ko­wi po­dat­ko­we­mu tyl­ko od do­cho­dów (przy­cho­dów) osią­ga­nych na te­ry­to­rium RP do­ty­czy osób fi­zycz­nych, któ­re nie maja na te­ry­to­rium RP sta­łe­go miej­sca za­miesz­ka­nia. Do­ty­czy to głów­nie osób za­gra­nicz­nych za­trud­nio­nych (uzy­sku­ją­cych przy­cho­dy) na te­re­nie RP. Nie­ste­ty, oso­by te, je­że­li będą prze­by­wać w Pol­sce po­nad 183 dni w roku, będą pod­le­gać w Pol­sce nie­ogra­ni­czo­ne­mu obo­wiąz­ko­wi po­dat­ko­we­mu, tak­że od do­cho­dów uzy­ski­wa­nych za gra­ni­cą.

Wie­lu oby­wa­te­li pol­skich, któ­rzy wy­je­cha­li do pra­cy za gra­ni­cą z całą ro­dzi­ną twier­dzi, że nie mają oni już ośrod­ka in­te­re­sów ży­cio­wych w Pol­sce. Przy­jeż­dża­ją wpraw­dzie do kra­ju, ale prze­by­wa­ją tu łącz­nie mniej niż 183 dni w roku. Żeby obro­nić za­gra­nicz­ne za­rob­ki przed pol­skim fi­sku­sem, mu­szą przed­sta­wić or­ga­nom skar­bo­wym za­świad­cze­nie o re­zy­den­cji za­gra­nicz­nej, wy­da­ne przez za­gra­nicz­ny or­gan po­dat­ko­wy z kra­ju, w któ­rym mają obec­nie miej­sce za­miesz­ka­nia. Po­sia­da­ne przez nich w kra­ju dom, miesz­ka­nie, by nie utrud­niać uzy­ska­nia pra­wa do pod­le­ga­nia ogra­ni­czo­ne­mu obo­wiąz­ko­wi po­dat­ko­we­mu, po­win­ny zo­stać np. wy­dzier­ża­wio­ne.

Po­da­tek do­cho­do­wy - wy­bór for­my opo­dat­ko­wa­nia

Je­że­li upo­ra­łeś się już z re­je­stra­cją fir­my, czas do­ko­nać wy­bo­ru for­my opo­dat­ko­wa­nia Two­ich tak wy­cze­ki­wa­nych do­cho­dów.

Do­chód uzy­ski­wa­ny z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej osób fi­zycz­nych i spół­ek oso­bo­wych, za­rów­no cy­wil­nych jak i oso­bo­wych han­dlo­wych, jest za­wsze do­cho­dem oso­bi­stym po­dat­ni­ka (PIT), któ­ry roz­li­czasz oso­bi­ście i opo­dat­ko­wu­jesz wg jed­nej z omó­wio­nych ni­żej me­tod.

Do­chód spół­ek ka­pi­ta­ło­wych (z o.o. i ak­cyj­nych) jest na­to­miast do­cho­dem spół­ki i opo­dat­ko­wa­ny jest wg jed­no­li­tej staw­ki 19% (CIT). Z osią­gnię­te­go do­cho­du spół­ka ma pra­wo wy­pła­cić wspól­ni­kom (lub ak­cjo­na­riu­szom) dy­wi­den­dę, któ­ra opo­dat­ko­wa­na bę­dzie u nich tak­że wg staw­ki 19%. W kon­se­kwen­cji zysk wy­pła­co­ny wspól­ni­kom opo­dat­ko­wa­ny bę­dzie łącz­nie staw­ką 34,4%. Ozna­cza to, że wy­bór for­my or­ga­ni­za­cyj­nej Two­jej dzia­łal­no­ści np. jako spół­ki jaw­nej jest znacz­nie ko­rzyst­niej­szy po­dat­ko­wo niż jako spół­ki z o.o.

Wszyst­kie li­mi­ty prze­są­dza­ją­ce o ko­niecz­no­ści wy­bo­ru for­my opo­dat­ko­wa­nia do­cho­du lub ro­dza­ju pro­wa­dzo­nej księ­go­wo­ści (o czym da­lej), okre­śla­ne są w euro i od kil­ku lat po­zo­sta­ją nie­zmie­nio­ne. Za spra­wą umac­nia­ją­cej się zło­tów­ki li­mi­ty te na lata 2005-2009 w prze­li­cze­niu na pol­ską wa­lu­tę ule­ga­ły co­rocz­ne­mu ob­ni­ża­niu. Na rok 2010 do­cze­ka­li­śmy się ich spek­ta­ku­lar­ne­go wzro­stu o ok. 25% (I etap kry­zy­su i spa­dek war­to­ści zło­te­go), w roku 2011 spad­ku o ok. 5%, a w 2012 po­now­ne­go wzro­stu o pra­wie 12% w sto­sun­ku do roku ubie­głe­go (II etap kry­zy­su). Da­lej jest już nie­co spo­koj­niej.

Pa­mię­taj! - wiel­kość li­mi­tów okre­ślo­nych w euro, któ­re obo­wią­zy­wać będą w roku na­stęp­nym, od­wo­łu­je się do ob­ro­tów lub przy­cho­dów roku bie­żą­ce­go. Zna­jąc sto­sow­ny kurs euro mo­żesz sam ob­li­czyć wiel­kość przy­szło­rocz­nych li­mi­tów już w paź­dzier­ni­ku bie­żą­ce­go roku. Pra­sa (Rzecz­po­spo­li­ta, Dzien­nik Ga­ze­ta Praw­na, Ga­ze­ta Po­dat­ko­wa) po­da­je te li­mi­ty w pierw­szych dniach paź­dzier­ni­ka.

"Rok po­dat­ko­wy", o któ­rym da­lej bę­dzie mowa, w ma­łym biz­ne­sie po­kry­wa się za­wsze z ro­kiem ka­len­da­rzo­wym. Tyl­ko fir­my pro­wa­dzą­ce peł­ną księ­go­wość na pod­sta­wie usta­wy o ra­chun­ko­wo­ści mogą usta­no­wić dla swo­ich roz­li­czeń rok po­dat­ko­wy nie po­kry­wa­ją­cy się z ka­len­da­rzo­wym.

Roz­po­czy­na­jąc dzia­łal­ność jed­no­oso­bo­wo lub jako wspól­nik spół­ki cy­wil­nej lub in­nej oso­bo­wej, w za­kre­sie po­dat­ku do­cho­do­we­go opo­dat­ko­wa­ny bę­dziesz z mocy usta­wy11 na tzw. za­sa­dach ogól­nych, z opo­dat­ko­wa­niem do­cho­du wg ska­li po­dat­ko­wej pro­gre­syw­nej, któ­ra po­cząw­szy od roku 2009 ma już tyl­ko dwie staw­ki - 18% i 32%. Ozna­cza to, że dla ce­lów księ­go­wych pro­wa­dzić bę­dziesz po­dat­ko­wą księ­gę przy­cho­dów i roz­cho­dów, a w więk­szej fir­mie obo­wiąz­ko­wo lub na wła­sne ży­cze­nie tak­że w mniej­szej fir­mie - księ­gi ra­chun­ko­we.

Nie jest to jed­nak ob­li­ga­to­ryj­ne. W ra­mach za­sad ogól­nych, za­miast opo­dat­ko­wa­nia wg ska­li po­dat­ko­wej, mo­żesz wy­brać opo­dat­ko­wa­nie li­nio­we, wg sta­łej staw­ki 19%. Mo­żesz też wy­brać zu­peł­nie inną for­mę opo­dat­ko­wa­nia: - znacz­nie prost­sze opo­dat­ko­wa­nie ry­czał­tem od przy­cho­dów ewi­den­cjo­no­wa­nych lub naj­prost­sze opo­dat­ko­wa­nie kar­tą po­dat­ko­wą (nie­któ­re ro­dza­je dzia­łal­no­ści, głów­nie usłu­go­wej), pod wa­run­kiem, że Two­ja dzia­łal­ność nie jest wy­łą­czo­na z tych form opo­dat­ko­wa­nia.

Wy­peł­nia­jąc druk wnio­sku o re­je­stra­cję dzia­łal­no­ści CE­IDG-1, wy­bie­rasz me­to­dę opo­dat­ko­wa­nia dzia­łal­no­ści już w tym wnio­sku. Wy­bo­ru do­ko­nu­jesz w ru­bry­ce 18. Je­że­li z ja­kie­goś po­wo­du nie wy­peł­ni­łeś tej ru­bry­ki i wnio­sek zo­stał przy­ję­ty, ozna­cza to że od­po­wia­da­ją Ci za­sa­dy ogól­ne, ze ska­lą po­dat­ko­wą i po­dat­ko­wą księ­gą przy­cho­dów i roz­cho­dów.

Je­że­li dzia­łal­ność kon­ty­nu­ujesz (pro­wa­dzi­łeś ją już w roku ubie­głym), wnio­sek o wy­bo­rze in­nej for­my opo­dat­ko­wa­nia w na­stęp­nym roku skła­dasz do 20 stycz­nia tego roku bez­po­śred­nio do swo­je­go urzę­du skar­bo­we­go. Brak po­wia­do­mie­nia w stycz­niu ko­lej­ne­go roku ozna­cza kon­ty­nu­ację do­tych­cza­so­wej for­my opo­dat­ko­wa­nia. Zmia­na for­my opo­dat­ko­wa­nia moż­li­wa jest (z nie­wiel­ki­mi wy­jąt­ka­mi omó­wio­ny­mi da­lej) wy­łącz­nie od po­cząt­ku ko­lej­ne­go roku.

UWA­GA - Gdań­ski urząd skar­bo­wy jest zda­nia, że je­że­li wy­bie­rasz inny ro­dzaj opo­dat­ko­wa­nia niż za­sa­dy ogól­ne, np. ry­czałt, nie­za­leż­nie od tego, że wpi­sa­łeś to w CE­IDG-1 mu­sisz zgło­sić to od­ręb­nym pi­smem (wzór nr 1) do na­czel­ni­ka swo­je­go us. Spra­wa tak zbul­wer­so­wa­ła po­słów z go­spo­dar­czej ko­mi­sji sej­mo­wej, że ko­mi­sja wy­stą­pi­ła do MF o in­ter­wen­cję lub wy­da­nie in­ter­pre­ta­cji ogól­nej.

Po­wtórzmy to jesz­cze raz, bo jest to spra­wa nie­zwy­kle waż­na:

? Pro­wa­dząc dzia­łal­ność go­spo­dar­czą masz do wy­bo­ru trzy for­my opo­dat­ko­wa­nia: za­sa­dy ogól­ne, ry­czałt od przy­cho­dów ewi­den­cjo­no­wa­nych i kar­tę po­dat­ko­wą.

? W ra­mach za­sad ogól­nych masz do wy­bo­ru dwie me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia: wg pro­gre­syw­nej ska­li po­dat­ko­wej 18-32% z kwo­tą wol­ną od po­dat­ku lub po­da­tek li­nio­wy wg staw­ki 19%, bez kwo­ty wol­nej od po­dat­ku;

? Je­śli roz­po­czy­nasz dzia­łal­ność, do­ko­nu­jesz wy­bo­ru przy­ję­tych za­sad opo­dat­ko­wa­nia po­przez wy­peł­nie­nie od­po­wied­nie­go okien­ka w ru­bry­ce nr 18 CE­IDG-1;

? W ru­bry­ce 19 CE­IDG-1 wy­bie­rasz for­mę wpła­ty za­licz­ki na po­da­tek do­cho­do­wy: mie­sięcz­ną, kwar­tal­ną lub sys­te­mem uprosz­czo­nym (za­licz­ki po 1/12 ubie­gło­rocz­ne­go po­dat­ku);

? Je­śli od ko­lej­ne­go roku chcesz zmie­nić for­mę lub me­to­dę opo­dat­ko­wa­nia, tak­że wte­dy gdy chcesz wró­cić do opo­dat­ko­wa­nia wg ska­li po­dat­ko­wej, od­po­wied­nie oświad­cze­nie mu­sisz zło­żyć do 20 stycz­nia na­stęp­ne­go roku. Skła­dasz je jako ak­tu­ali­za­cję wpi­su do CE­IDG, na for­mu­la­rzu CE­IDG-1, elek­tro­nicz­nie do gmi­ny lub CE­IDG albo pa­pie­ro­wo w urzę­dzie gmi­ny;

? Je­śli na prze­ło­mie ko­lej­nych lat nie zmie­niasz for­my lub me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia, nie po­trze­bu­jesz skła­dać żad­nych oświad­czeń.

1. ZA­SA­DY OGÓL­NE

Pod­sta­wo­wą for­mą opo­dat­ko­wa­nia do­cho­du osób fi­zycz­nych uzy­ska­ne­go z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej są tzw. za­sa­dy ogól­ne, okre­ślo­ne w usta­wie o po­dat­ku do­cho­do­wym od osób fi­zycz­nych. Je­że­li dzia­łal­ność roz­po­czy­nasz w bie­żą­cym roku, lub je­śli ubie­gło­rocz­ny przy­chód net­to, bez VAT (u nie­va­tow­ca - peł­ny przy­chód, bo VAT nie wy­stę­pu­je) Two­jej fir­my jed­no­oso­bo­wej lub spół­ki oso­bo­wej, ze sprze­da­ży to­wa­rów, pro­duk­tów i usług oraz ope­ra­cji fi­nan­so­wych nie prze­kro­czył rów­no­war­to­ści 1 200 000 euro12, albo, je­śli nie wy­bie­rzesz in­nej for­my opo­dat­ko­wa­nia, je­steś zo­bo­wią­za­ny pro­wa­dzić księ­go­wość w for­mie po­dat­ko­wej księ­gi przy­cho­dów i roz­cho­dów.

Po­da­tek do­cho­do­wy od do­cho­dów wła­snych pła­cisz tam, gdzie miesz­kasz. Za­zwy­czaj bę­dzie to pod­sta­wo­we miej­sce Two­je­go za­miesz­ka­nia, choć masz pra­wo okre­ślić inne, do­dat­ko­we miej­sce za­miesz­ka­nia, je­że­li Two­im za­mia­rem jest sta­ły po­byt w tej miej­sco­wo­ści. Do­ty­czy to tak­że wspól­ni­ków spół­ek oso­bo­wych. Do tego sa­me­go urzę­du od­pro­wa­dzać bę­dziesz też po­da­tek do­cho­do­wy od wy­na­gro­dzeń swo­ich pra­cow­ni­ków. W spół­ce to spół­ka od­pro­wa­dza po­da­tek od wy­na­gro­dzeń do urzę­du wła­ści­we­go dla swo­jej sie­dzi­by.

Two­im do­cho­dem jest uzy­ska­ny przy­chód po­mniej­szo­ny o kosz­ty jego uzy­ska­nia. W spół­ce przy­chód i koszt jego uzy­ska­nia dzie­lo­ny jest po­mię­dzy wspól­ni­ków wg udzia­łów w zy­skach okre­ślo­nych w umo­wie spół­ki, a je­śli w umo­wie nie ma ta­kie­go za­pi­su - w rów­nych czę­ściach. Va­tow­cy do ob­li­cze­nia do­cho­du uwzględ­nia­ją przy­chód net­to (bez VAT), zwol­nie­ni z VAT-u uwzględ­nia­ją peł­ny przy­chód, bo u nich VAT nie wy­stę­pu­je. Je­że­li w da­nym roku kosz­ty prze­kro­czą uzy­ska­ny przy­chód, po­nie­siesz stra­tę, któ­rą bę­dziesz mógł od­li­czać od do­cho­du w do­wol­nie wy­bra­nych la­tach w cią­gu pię­ciu ko­lej­nych lat po wy­stą­pie­niu stra­ty, ale w wy­so­ko­ści nie więk­szej niż 50% wy­so­ko­ści stra­ty w każ­dym z wy­bra­nych lat.

Uzy­ska­ny do­chód opo­dat­ko­wu­jesz wg jed­nej z dwóch po­niż­szych me­tod:

? Me­to­da po­dat­ku pro­gre­syw­ne­go - wg ska­li po­dat­ko­wej. Je­że­li roz­po­czy­na­jąc dzia­łal­ność go­spo­dar­czą wy­bra­łeś w CE­IDG-1) za­sa­dy ogól­ne, albo w ter­mi­nie do 20 stycz­nia ko­lej­ne­go roku po­dat­ko­we­go zło­żysz do us oświad­cze­nia o zmia­nie do­tych­cza­so­wej for­my opo­dat­ko­wa­nia na za­sa­dy ogól­ne, ozna­cza to że wy­bra­łeś opo­dat­ko­wa­nie do­cho­du wg ska­li po­dat­ko­wej, staw­ka­mi 18 i 32% (art. 27 ust. 1 updof), z kwo­tą wol­ną od po­dat­ku, moż­li­wo­ścią wspól­ne­go roz­li­cza­nia się z mał­żon­kiem i od­li­cza­nia ulgi na dzie­ci. Je­że­li jest to kon­ty­nu­acja dzia­łal­no­ści, masz tak­że pra­wo do od­li­cza­nia, ale tyl­ko w ra­mach praw na­by­tych w la­tach po­przed­nich, miesz­ka­nio­wej ulgi od­set­ko­wej, du­żej ulgi bu­dow­la­nej lub ulgi z ty­tu­łu oszczę­dza­nia w ka­sie miesz­ka­nio­wej. W roz­li­cze­niach mie­sięcz­nych, ob­li­cza­jąc za­licz­kę mie­sięcz­ną po­dat­ku do­cho­do­we­go, uwzględ­niasz tak­że inne przy­cho­dy opo­dat­ko­wa­ne na za­sa­dach ogól­nych i otrzy­my­wa­ne bez po­śred­nic­twa płat­ni­ka (np. przy­cho­dy z naj­mu dla któ­rych nie wy­bra­łeś opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem, uzy­ski­wa­ne poza swo­ją dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą). Po­mi­jasz przy­cho­dy, któ­re otrzy­mu­jesz za po­śred­nic­twem płat­ni­ka, po­nie­waż to on od­pro­wa­dza do kasy fi­sku­sa sto­sow­ne za­licz­ki. W roz­li­cze­niu rocz­nym łą­czysz wszyst­kie swo­je do­cho­dy opo­dat­ko­wa­ne na za­sa­dach ogól­nych, z wy­jąt­kiem tych opo­dat­ko­wa­nych li­nio­wo oraz tych, od któ­rych za­pła­ci­łeś sam lub za po­śred­nic­twem płat­ni­ka po­da­tek ry­czał­to­wy (po­da­tek od wy­gra­nych, po­da­tek 10% od sprze­da­ży na­by­tych nie­gdyś nie­ru­cho­mo­ści, ry­czałt od przy­cho­dów z naj­mu pry­wat­ne­go). Po­dat­nik roz­li­cza­ją­cy się wg ska­li po­dat­ko­wej pierw­szą za­licz­kę wpła­ca w roz­li­cze­niu mie­sią­ca (kwar­ta­łu), w któ­rym osią­gnął do­chód prze­wyż­sza­ją­cy kwo­tę wol­ną od po­dat­ku. W roku 2013 jest to kwo­ta 3091 zł, taka sama jak w la­tach 2009-2012.

? Me­to­da po­dat­ku li­nio­we­go. Je­że­li osią­gasz przy­cho­dy z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, w ra­mach za­sad ogól­nych, masz moż­li­wość wy­bo­ru me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia uzy­ska­ne­go do­cho­du po­dat­kiem li­nio­wym o staw­ce 19% (art. 30 c updof), pod wa­run­kiem że me­to­dę tę za­sto­su­jesz do wszyst­kich swo­ich dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czych, któ­re opo­dat­ko­wu­jesz na za­sa­dach ogól­nych. To ozna­cza, że je­że­li za­rów­no dzia­łal­ność pro­wa­dzo­ną in­dy­wi­du­al­nie jak i dzia­łal­ność w spół­ce opo­dat­ko­wu­jesz wg za­sad ogól­nych (po­da­tek li­nio­wy lub wg ska­li), wy­bie­ra­jąc dla opo­dat­ko­wa­nia jed­ne­go z tych do­cho­dów me­to­dę po­dat­ku li­nio­we­go, de­cy­du­jesz się na opo­dat­ko­wa­nie tą me­to­dą do­cho­du ze wszyst­kich tych dzia­łal­no­ści. Jed­no­cze­śnie do­cho­dy uzy­ski­wa­ne w in­nej spół­ce, w któ­rej nie wy­bie­rze­cie za­sad ogól­nych, mogą być opo­dat­ko­wa­ne np. kar­tą po­dat­ko­wą lub ry­czał­tem (art. 9a ust. 5 updof).

Wy­bór me­to­dy li­nio­wej przez jed­ne­go ze wspól­ni­ków ozna­cza, że po­zo­sta­li wspól­ni­cy spół­ki opo­dat­ko­wa­nej do­tych­czas ry­czał­tem mu­szą w ta­kiej sy­tu­acji zre­zy­gno­wać z ry­czał­tu i przejść na opo­dat­ko­wa­nie na za­sa­dach ogól­nych. Ale każ­dy ze wspól­ni­ków spół­ki opo­dat­ko­wa­nej na za­sa­dach ogól­nych może być opo­dat­ko­wa­ny wg in­nej me­to­dy - wg ska­li lub staw­ką li­nio­wą.

Z opo­dat­ko­wa­nia staw­ką 19% nie mogą sko­rzy­stać przed­się­bior­cy, je­że­li oni sami lub któ­ryś ze wspól­ni­ków (je­śli będą dzia­łać w spół­ce oso­bo­wej) wy­ko­ny­wa­li w ra­mach sto­sun­ku pra­cy lub spół­dziel­cze­go sto­sun­ku pra­cy, przed roz­po­czę­ciem dzia­łal­no­ści w tym roku po­dat­ko­wym, czyn­no­ści wcho­dzą­ce obec­nie w za­kres dzia­łal­no­ści ich fir­my, na rzecz by­łe­go lub obec­ne­go pra­co­daw­cy, a te­raz czyn­no­ści te wy­ko­nu­ją dla nie­go jako fir­ma. Były kie­row­ca może więc być fir­mą ochro­niar­ską dla daw­ne­go pra­co­daw­cy, nie może na­to­miast wy­ko­ny­wać dla nie­go usług trans­por­to­wych.

Wy­ko­na­nie choć­by jed­nej ta­kiej czyn­no­ści na rzecz by­łe­go pra­co­daw­cy po­wo­du­je utra­tę pra­wa do staw­ki li­nio­wej od po­cząt­ku dzia­łal­no­ści w tym roku i obo­wią­zek ko­rek­ty za­pła­co­nych za­li­czek wg ska­li po­dat­ko­wej wraz z na­leż­ny­mi od­set­ka­mi za zwło­kę. Oczy­wi­ście uwzględ­nia się do­tych­czas wpła­co­ne za­licz­ki, co w przy­pad­ku do­cho­dów miesz­czą­cych się w pierw­szym prze­dzia­le ska­li po­dat­ko­wej ozna­czać bę­dzie nad­pła­tę.

Za­kaz ten nie obej­mu­je obec­nie pra­cy na rzecz tego sa­me­go pra­co­daw­cy w roku po­przed­nim13. Ozna­cza to, że mo­żesz za­koń­czyć pra­cę do dnia 31 grud­nia i z dniem 1 stycz­nia roz­po­cząć dzia­łal­ność opo­dat­ko­wa­ną li­nio­wo bez żad­nych ogra­ni­czeń w sto­sun­ku do by­łe­go pra­co­daw­cy.

Wy­bo­ru me­to­dy po­dat­ku li­nio­we­go do­ko­nu­jesz w mo­men­cie re­je­stra­cji fir­my, w ru­bry­ce 18 CE­IDG-1. Wg prze­pi­sów updof oświad­cze­ni o wy­bo­rze for­my opo­dat­ko­wa­nia w no­wej fir­mie skła­dasz do dnia po­prze­dza­ją­ce­go roz­po­czę­cie dzia­łal­no­ści, nie póź­niej niż do dnia uzy­ska­nia pierw­sze­go przy­cho­du. Wa­ru­nek ten jest au­to­ma­tycz­nie speł­nio­ny po­przez zło­że­nie wnio­sku CE­IDG-1. W ko­lej­nych la­tach ce­lem zmia­ny for­my opo­dat­ko­wa­nia skła­dasz do 20 stycz­nia ko­lej­ne­go roku, do swo­je­go us, oświad­cze­nie o wy­bo­rze in­nej for­my opo­dat­ko­wa­nia. Je­że­li nie chcesz zmie­nić for­my opo­dat­ko­wa­nia, nie skła­dasz żad­nych oświad­czeń.

Opo­dat­ko­wa­nie li­nio­we ozna­cza re­zy­gna­cję z od­li­cze­nia kwo­ty wol­nej od po­dat­ku, a tak­że re­zy­gna­cję ze wspól­ne­go roz­li­cza­nia się z mał­żon­kiem i ulg, w tym ulg na dzie­ci. Do­cho­du opo­dat­ko­wa­ne­go li­nio­wo nie łą­czysz z in­ny­mi do­cho­da­mi, ani w roz­li­cze­niu mie­sią­ca, ani w roz­li­cze­niu rocz­nym. W spół­kach, w któ­rych wspól­ni­cy wy­bio­rą opo­dat­ko­wa­nie na za­sa­dach ogól­nych, każ­dy ze wspól­ni­ków może wy­brać od­ręb­nie albo opo­dat­ko­wa­nie wg ska­li, albo po­da­tek li­nio­wy 19%.

Po­dat­nik któ­ry wy­brał opo­dat­ko­wa­nie wg staw­ki li­nio­wej 19% ma pra­wo do omó­wio­nych da­lej uprosz­czo­nej for­my opła­ca­nia za­li­czek w trak­cie roku, a tak­że do kre­dy­tu po­dat­ko­we­go.

Po­dat­nik roz­li­cza­ją­cy się me­to­dą li­nio­wą pierw­szą za­licz­kę wpła­ca w roz­li­cze­niu mie­sią­ca (kwar­ta­łu), w któ­rym osią­gnął pierw­szy do­chód. Nie od­li­cza kwo­ty wol­nej. Przy­kład mie­sięcz­ne­go roz­li­cze­nia li­niow­ca znaj­dziesz w roz­dzia­le VIII.1.

Po­da­tek li­nio­wy czy pro­gre­syw­ny?

Wpro­wa­dze­nie po­dat­ku li­nio­we­go mia­ło na celu uprosz­cze­nie i uczy­tel­nie­nie sys­te­mu po­dat­ko­we­go. Jed­nak­że dla zła­go­dze­nia przej­ścia na ten sys­tem, a może dla jego wy­pró­bo­wa­nia po­zo­sta­wio­na zo­sta­ła moż­li­wość wy­bo­ru po­mię­dzy po­dat­kiem pro­gre­syw­nym i li­nio­wym. I oto oka­za­ło się, że pod­ję­cie de­cy­zji przez przed­się­bior­cę o wy­bo­rze me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia wy­ma­ga każ­do­ra­zo­wo prze­ana­li­zo­wa­nia róż­nych wa­rian­tów uza­leż­nio­nych od wiel­ko­ści i ro­dza­ju osią­ga­nych do­cho­dów:

Naj­prost­sza jest sy­tu­acja, gdy osią­gasz przy­cho­dy tyl­ko z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej. Do wy­so­ko­ści 96 385 zł do­cho­du rocz­ne­go (po­mniej­szo­ne­go już o ewen­tu­al­ne skład­ki na ubez­pie­cze­nie spo­łecz­ne Two­je i osób współ­pra­cu­ją­cych i po od­ję­ciu kwo­ty wol­nej od po­dat­ku - obec­nie 3091 zł) opła­ca Ci się po­zo­stać przy me­to­dzie opo­dat­ko­wa­nia wg ska­li po­dat­ko­wej. Je­że­li mo­żesz opo­dat­ko­wać się wspól­nie z mał­żon­kiem lub jako oso­ba sa­mot­nie wy­cho­wu­ją­ca dziec­ko, war­to po­zo­stać przy opo­dat­ko­wa­niu wg ska­li po­dat­ko­wej aż do wy­so­ko­ści pra­wie 192 770 zł łącz­ne­go do­cho­du rocz­ne­go. Do­pie­ro wte­dy gdy Twój (lub Wasz) do­chód rocz­ny prze­kro­czy te kwo­ty opła­ca się wy­brać po­da­tek li­nio­wy.

? Je­że­li prócz do­cho­dów z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej uzy­sku­jesz inne do­cho­dy, któ­re opo­dat­ko­wa­ne są wg ska­li po­dat­ko­wej (pra­ca na­jem­na, umo­wy cy­wil­no­praw­ne, eme­ry­tu­ra, ren­ta lub na­jem), zde­cy­do­wa­nie ko­rzyst­niej­sze jest opo­dat­ko­wa­nie do­cho­dów z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej po­dat­kiem li­nio­wym. Tyl­ko wte­dy, je­że­li Two­je łącz­ne do­cho­dy nie prze­kra­cza­ją 96 385 zł (ok. 11 000 zł po­nad próg ska­li po­dat­ko­wej) bar­dziej opła­cal­ne bę­dzie opo­dat­ko­wa­nie ca­ło­ści po­dat­kiem pro­gre­syw­nym, wg ska­li.

? Je­że­li oby­dwo­je mał­żon­ko­wie uzy­sku­ją róż­ne do­cho­dy, w każ­dym przy­pad­ku wy­ma­ga to od­ręb­nej ana­li­zy, bo w każ­dym przy­pad­ku inny wa­riant opo­dat­ko­wa­nia może oka­zać się wa­rian­tem opty­mal­nym.

? Przy­słu­gu­ją­ce ulgi, szcze­gól­nie ulgi na dzie­ci od­li­cza­ne od po­dat­ku albo wy­bór opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem przy­cho­dów z naj­mu mają tak­że wpływ na wy­bór me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia i sy­tu­acje te wy­ma­ga­ją każ­do­ra­zo­wo ana­li­zy.

De­kla­ra­cje. Od 1 stycz­nia 2007 roku usta­wo­daw­ca ge­ne­ral­nie zwol­nił po­dat­ni­ków od obo­wiąz­ku skła­da­nia mie­sięcz­nych de­kla­ra­cji roz­li­cza­ją­cych oso­bi­sty po­da­tek do­cho­do­wy i po­da­tek od wy­na­gro­dzeń pra­cow­ni­czych. Nadal oczy­wi­ście zo­bo­wią­za­ny je­steś do ob­li­cza­nia i wpła­ca­nia za­li­czek w trak­cie roku.

Zbior­cze de­kla­ra­cje roz­li­cza­ją­ce wpła­co­ne za­licz­ki od wy­na­gro­dzeń Two­ich pra­cow­ni­ków PIT-4R i PIT- 8AR masz obo­wią­zek zło­żyć do 31 stycz­nia na­stęp­ne­go roku. Za­licz­ki mie­sięcz­ne od­pro­wa­dza­ne od wła­snych do­cho­dów roz­li­czasz do­pie­ro w ze­zna­niu rocz­nym PIT-36 lub PIT-36L.

Wpła­ta za­li­czek na po­da­tek do­cho­do­wy.

Wy­bie­ra­jąc opo­dat­ko­wa­nie do­cho­du wg ska­li po­dat­ko­wej pierw­szą za­licz­kę od­pro­wa­dzasz do kasy u.s. za mie­siąc (kwar­tał), w któ­rym osią­gną­łeś do­chód prze­wyż­sza­ją­cy kwo­tę wol­ną od po­dat­ku.

Je­że­li wy­bra­łeś po­da­tek li­nio­wy (19%), pierw­szą za­licz­kę od­pro­wa­dzasz za mie­siąc (kwar­tał), w któ­rym uzy­ska­łeś pierw­szy, choć­by naj­mniej­szy do­chód.

Za­licz­ki mie­sięcz­ne (kwar­tal­ne) wpła­casz do 20 na­stęp­ne­go mie­sią­ca w wy­so­ko­ści po­dat­ku od do­cho­du osią­gnię­te­go od po­cząt­ku roku po­mniej­szo­ne­go o za­licz­ki roz­li­czo­ne za po­przed­nie mie­sią­ce (kwar­ta­ły). Ob­li­czo­na w ten spo­sób za­licz­kę za ostat­ni mie­siąc (kwar­tał) po­mniej­szasz o za­pła­co­ną w da­nym mie­sią­cu (kwar­ta­le) kwo­tę skład­ki zdro­wot­nej. Do 30 kwiet­nia na­stęp­ne­go roku skła­dasz rocz­ną de­kla­ra­cję roz­li­cze­nio­wą PIT-36 lub PIT-36L i wpła­casz ew. na­leż­ność po­dat­ko­wą lub wy­ka­zu­jesz nad­pła­tę po­dat­ku do zwro­tu na po­da­ny ad­res lub ra­chu­nek ban­ko­wy.

W roku 2012 we­szła wresz­cie w ży­cie ocze­ki­wa­na od daw­na za­sa­dy za­pła­ty za­licz­ki gru­dnio­wej (lub za IV kwar­tał) do 20 dnia pierw­sze­go mie­sią­ca na­stęp­ne­go roku po­dat­ko­we­go. Dla ma­łe­go biz­ne­su jest to 20 stycz­nia na­stęp­ne­go roku. Za­licz­ki tej nie mu­sisz wpła­cać, je­że­li przed tym ter­mi­nem zło­żysz ze­zna­nie rocz­ne i wpła­cisz kwo­tę po­dat­ku wy­ni­ka­ją­cą z ze­zna­nia. Za­licz­ka li­sto­pa­do­wa (pła­co­na do 20 grud­nia) nie jest już wpła­ca­na w po­dwój­nej wy­so­ko­ści.

Po­cząw­szy od 1 stycz­nia 2013 roku, na wnio­sek po­dat­ni­ka, or­gan po­dat­ko­wy ma obo­wią­zek ogra­ni­czyć po­bór za­li­czek na po­da­tek do­cho­do­wy, je­że­li po­dat­nik upraw­do­po­dob­ni, że by­ły­by one nie­współ­mier­nie wy­so­kie w sto­sun­ku do po­dat­ku, któ­ry zo­sta­nie wy­ka­za­ny w ze­zna­niu rocz­nym. Po­cząw­szy od tej daty nie jest to już de­cy­zja uzna­nio­wa or­ga­nu14.

Kwar­tal­na me­to­da wpła­ty za­li­czek. Je­śli je­steś ma­łym po­dat­ni­kiem lub przed­się­bior­cą roz­po­czy­na­ją­cym do­pie­ro dzia­łal­ność, masz pra­wo do wy­bo­ru kwar­tal­nej me­to­dy wpła­ty za­li­czek na po­da­tek do­cho­do­wy. O po­wzię­tym za­mia­rze mu­sisz po­wia­do­mić wła­ści­we­go na­czel­ni­ka urzę­du skar­bo­we­go do 20 lu­te­go, a roz­po­czy­na­jąc do­pie­ro dzia­łal­ność - do­ko­nu­jąc wy­bo­ru w ru­bry­ce nr 19 CE­IDG-1.

Ob­li­cza­jąc za­licz­ki każ­de­go mie­sią­ca (kwar­ta­łu) su­mu­jesz na­ra­sta­ją­co przy­chód, kosz­ty, za­pła­co­ne skład­ki ubez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go oraz przy­słu­gu­ją­ce Ci od­li­cze­nia, a na­stęp­nie ob­li­czasz do­chód i po­da­tek na­leż­ny od po­cząt­ku roku (po­cząt­ku dzia­łal­no­ści). Po od­ję­ciu do­tych­czas za­pła­co­nych za­li­czek otrzy­mu­jesz wy­so­kość za­licz­ki, któ­rą mu­sisz wpła­cić za ostat­ni mie­siąc (kwar­tał).

Za­sa­dy ob­li­cza­nia za­li­czek na po­da­tek w każ­dej z wy­bra­nych me­tod omó­wio­ne są szcze­gó­ło­wo w roz­dzia­le VIII w czę­ści B.

Uprosz­czo­na me­to­da wpła­ty za­li­czek. Nie­za­leż­nie od wy­bra­nej me­to­dy opo­dat­ko­wa­nia, za­licz­ki na po­da­tek do­cho­do­wy mo­żesz wpła­cać wg me­to­dy uprosz­czo­nej:

? do 20 lu­te­go roku, w któ­rym po raz pierw­szy wy­bra­łeś uprosz­czo­ną for­mę pła­ce­nia za­li­czek, za­wia­da­miasz urząd skar­bo­wy wła­ści­wy dla Two­je­go miej­sca za­miesz­ka­nia o wy­bo­rze tej for­my. Za­wia­do­mie­nie waż­ne jest do od­wo­ła­nia, z za­cho­wa­niem cy­klu rocz­ne­go. Mo­żesz je od­wo­łać do 20 lu­te­go ko­lej­ne­go roku. Wy­bo­ru tego mo­żesz do­ko­nać tak­że w ru­bry­ce nr 19 CE­IDG-1, w mo­men­cie re­je­stra­cji dzia­łal­no­ści,

? sto­su­jesz wy­bra­ną for­mę przez cały rok,

? za po­szcze­gól­ne mie­sią­ce wpła­casz za­licz­ki do 20 na­stęp­ne­go mie­sią­ca w wy­so­ko­ści 1/12 na­leż­ne­go po­dat­ku po­mniej­szo­ne o za­pła­co­ną w da­nym mie­sią­cu kwo­tę skład­ki zdro­wot­nej. Na­leż­nym po­dat­kiem do­cho­do­wym jest po­da­tek z tej dzia­łal­no­ści wy­ka­za­ny w de­kla­ra­cji za po­przed­ni rok po­dat­ko­wy, a je­śli go nie było (lub był, ale w wy­so­ko­ści nie po­wo­du­ją­cej obo­wiąz­ku za­pła­ty po­dat­ku) to za rok po­dat­ko­wy wcze­śniej­szy o dwa lata; je­że­li dwa lata temu po­da­tek też nie wy­stą­pił, nie jest moż­li­we sko­rzy­sta­nie z tej me­to­dy,

? do 30 kwiet­nia na­stęp­ne­go roku skła­dasz rocz­ną de­kla­ra­cję roz­li­cze­nio­wą wg za­sad do­tych­cza­so­wych i wpła­casz ew. na­leż­ność po­dat­ko­wą.

Je­że­li ko­rek­tę ze­zna­nia bę­dą­ce­go pod­sta­wą ob­li­cze­nia za­li­czek zło­żysz do koń­ca po­przed­nie­go roku, zmie­niasz wy­so­kość za­li­czek od pierw­sze­go ter­mi­nu płat­no­ści. Je­że­li tę ko­rek­tę zło­żysz w trak­cie bie­żą­ce­go roku, wy­so­kość za­li­czek zmie­niasz od na­stęp­ne­go mie­sią­ca. Je­że­li ze­zna­nie ko­ry­gu­ją­ce zło­żo­ne zo­sta­nie w ter­mi­nie póź­niej­szym - nie zmie­niasz wy­so­ko­ści za­li­czek (art. 6b - 6i updof).

Me­to­dę uprosz­czo­ną sto­su­jesz do koń­ca roku, na­wet w przy­pad­ku zmia­ny for­my praw­nej pro­wa­dzo­nej dzia­łal­no­ści.

Me­to­dy uprosz­czo­nej nie mo­żesz sto­so­wać, je­że­li pod­ją­łeś dzia­łal­ność w bie­żą­cym lub po­przed­nim roku po­dat­ko­wym. Nie mo­żesz jej sto­so­wać tak­że wte­dy, gdy dzia­łal­ność pro­wa­dzisz od lat i ani w roku po­przed­nim ani dwa lata wstecz nie wy­ka­za­łeś do­cho­du, albo wy­ka­za­łeś do­chód w wy­so­ko­ści nie po­wo­du­ją­cej po­wsta­nia obo­wiąz­ku po­dat­ko­we­go.

Kre­dyt po­dat­ko­wy. Po­dat­ni­cy, któ­rzy roz­po­czy­na­ją do­pie­ro dzia­łal­ność, mogą sko­rzy­stać z me­to­dy od­ro­cze­nia płat­no­ści po­dat­ku do­cho­do­we­go, tzw. "wa­ka­cji po­dat­ko­wych". Fi­skus wy­cho­dzi z za­ło­że­nia, że naj­trud­niej­szy do prze­trwa­nia dla no­we­go przed­się­bior­cy jest okres oko­ło dru­gie­go roku dzia­łal­no­ści. Je­że­li w roku roz­po­czę­cia dzia­łal­no­ści fir­ma pro­wa­dzi­ła dzia­łal­ność co naj­mniej peł­nych 10 mie­się­cy, to w roku na­stęp­nym mo­żesz od­ro­czyć płat­ność po­dat­ku. Je­że­li fir­ma w pierw­szym roku dzia­ła­ła kró­cej niż 10 mie­się­cy, to od­ro­cze­nie płat­no­ści po­dat­ku sto­so­wa­ne jest w trze­cim ka­len­da­rzo­wym roku dzia­łal­no­ści.

Z me­to­dy tej mo­żesz sko­rzy­stać, je­że­li ani w tym roku ani w cią­gu trzech po­przed­nich lat Ty lub Twój współ­mał­żo­nek nie pro­wa­dzi­li­ście sa­mo­dziel­nie lub w spół­ce in­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej. Mu­sisz tak­że speł­nić łącz­nie wy­mie­nio­ne ni­żej wa­run­ki:

? w ca­łym okre­sie po­prze­dza­ją­cym ulgo­wy rok mu­sisz być ma­łym po­dat­ni­kiem, osią­gać śred­ni przy­chód co naj­mniej 1000 euro mie­sięcz­nie i za­trud­niać na umo­wę o pra­cę w każ­dym mie­sią­cu co naj­mniej 5 pra­cow­ni­ków (w prze­li­cze­niu na peł­ne eta­ty),

? nie ko­rzy­stasz ze środ­ków trwa­łych, war­to­ści nie­ma­te­rial­nych i praw­nych lub in­nych skład­ni­ków ma­jąt­ko­wych o znacz­nej war­to­ści (to zna­czy łącz­nie po­nad 10 000 euro), któ­re zo­sta­ły udo­stęp­nio­ne Ci nie­od­płat­nie przez naj­bliż­szą ro­dzi­nę (oso­by za­li­czo­ne do I i II gru­py po­dat­ko­wej), je­że­li środ­ki te są ich wła­sno­ścią i były uprzed­nio wy­ko­rzy­sty­wa­ne w pro­wa­dzo­nej przez nich dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej,

? zło­żysz do 31 stycz­nia oświad­cze­nie o ko­rzy­sta­niu w tym roku z od­ro­cze­nia opła­ca­nia po­dat­ku,

? w roku ko­rzy­sta­nia ze zwol­nie­nia od­ro­czo­ny po­da­tek ob­li­czać bę­dziesz wg ska­li po­dat­ko­wej (art. 27 ust. 1 updof).

Po roku ko­rzy­sta­nia ze zwol­nie­nia mo­żesz zmie­nić me­to­dę opo­dat­ko­wa­nia - na po­da­tek li­nio­wy 19%. Nie­za­pła­co­ny po­da­tek spła­casz w ra­tach po 20% przez pięć ko­lej­nych lat, do­li­cza­jąc go do do­cho­du (stra­ty) w ter­mi­nach roz­li­cze­nia rocz­ne­go.

Nie­ste­ty, tra­cisz pra­wo do tej ulgi, je­że­li w roku jej sto­so­wa­nia lub przez pięć ko­lej­nych lat:

? zli­kwi­du­jesz dzia­łal­ność, zo­sta­nie ogło­szo­na Two­ja upa­dłość, lub upa­dłość Two­jej spół­ki,

? Twój śred­nio­mie­sięcz­ny przy­chód spad­nie po­ni­żej 1000 euro,

? w któ­rym­kol­wiek z mie­się­cy w tych la­tach zmniej­szysz za­trud­nie­nie o po­nad 1% w sto­sun­ku do naj­wyż­sze­go prze­cięt­ne­go za­trud­nie­nia w ska­li mie­sią­ca w po­przed­nim roku.

Tra­cąc pra­wo do ulgi spła­casz na­tych­miast nie­za­pła­co­ny po­da­tek, naj­czę­ściej z od­set­ka­mi. Od­se­tek nie bę­dzie, je­że­li pra­wo do ulgi stra­cisz już w roku, w któ­rym z niej ko­rzy­stasz. Za­sa­dy tej spła­ty, w za­leż­no­ści od ter­mi­nu, w któ­rym zła­ma­łeś wa­run­ki ulgi okre­śla szcze­gó­ło­wo art. 44 ust. 7 i uodof. Ulga ta za­li­cza się do tzw. po­mo­cy "de mi­ni­mis".

Zdu­mie­wa za­kres i za­wi­łość wa­run­ków, od speł­nie­nia któ­rych uza­leż­nio­ne jest sko­rzy­sta­nie z ulgi, ale pu­łap­ki za­sta­wio­ne na okres pię­ciu lat po uldze upo­waż­nia­ją mnie do ostrze­że­nia - jak naj­da­lej od tej ulgi.

Stra­ta z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej. Zda­rza się, że dzia­łal­ność go­spo­dar­cza przy­no­si stra­tę. Stra­ty w po­szcze­gól­nych mie­sią­cach roz­li­czasz na bie­żą­co, z przy­cho­da­mi w ko­lej­nych mie­sią­cach, zgod­nie z za­sa­dą li­cze­nia do­cho­du za­wsze od po­cząt­ku roku.

Stra­tę wy­ka­za­ną w roz­li­cze­niu roku po­dat­ko­we­go mo­żesz od­li­czać suk­ce­syw­nie, w do­wol­nie wy­bra­nych la­tach, w cią­gu pię­ciu ko­lej­nych lat dzia­łal­no­ści, po roku w któ­rym po­nio­słeś stra­tę. Mo­żesz ją roz­li­czać suk­ce­syw­nie w po­szcze­gól­nych mie­sią­cach, do wy­so­ko­ści 50% strat z lat ubie­głych, pod wa­run­kiem, że są to stra­ty z tych sa­mych źró­deł przy­cho­du. Stra­ty w jed­nej fir­mie moż­na więc po­kry­wać do­cho­da­mi z in­nych firm lub spół­ek, gdyż wszyst­ko to za­li­cza się do dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, a więc do tego sa­me­go źró­dła przy­cho­dów. Stra­ty z dzia­łal­no­ści opo­dat­ko­wa­nej na za­sa­dach ogól­nych mogą być od­li­cza­ne od przy­cho­dów z dzia­łal­no­ści (tej sa­mej lub in­nej) opo­dat­ko­wa­nej na za­sa­dach ogól­nych lub ry­czał­tem ewi­den­cjo­no­wa­nym.

W dzia­łal­no­ści opo­dat­ko­wa­nej ry­czał­tem od przy­cho­dów ewi­den­cjo­no­wa­nych co do za­sa­dy stra­ty nie wy­stę­pu­ją (o tym, że cza­sa­mi wy­stę­pu­ją, do­wiesz się w czę­ści B w rozdz. I).

Nie moż­na po­kry­wać strat z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej do­cho­da­mi z naj­mu pry­wat­ne­go lub od­wrot­nie, chy­ba, że jest to na­jem, dzier­ża­wa, le­asing skład­ni­ków ma­jąt­ko­wych zwią­za­nych z Two­ją dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą.

2. RY­CZAŁT OD PRZY­CHO­DÓW EWI­DEN­CJO­NO­WA­NYCH

Je­że­li Two­ja fir­ma lub spół­ka w roku po­przed­nim osią­gnę­ła przy­chód z po­za­rol­ni­czej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej nie prze­kra­cza­ją­cy rów­no­war­to­ści 150 000 euro15, lub je­że­li do­pie­ro roz­po­czy­nasz dzia­łal­ność, po­da­tek do­cho­do­wy w roku 2013 mo­żesz opła­cać na swój wnio­sek w spo­sób uprosz­czo­ny, w for­mie ry­czał­tu od przy­cho­dów ewi­den­cjo­no­wa­nych. Re­je­stru­jąc dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, wy­bie­rasz ry­czałt w ru­bry­ce 18 wnio­sku CE­IDG-1. Je­że­li jest to kon­ty­nu­acja Two­jej dzia­łal­no­ści, wnio­sek o wy­bo­rze opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem skła­dasz wy­łącz­nie wte­dy, gdy do­tych­czas opo­dat­ko­wa­ny by­łeś wg in­nej me­to­dy i ry­czałt wy­bie­rasz po raz pierw­szy. W ko­lej­nych la­tach , je­że­li nie zmie­niasz for­my opo­dat­ko­wa­nia, skła­da­nie wnio­sku nie jest już wy­ma­ga­ne.

Prze­kro­cze­nie li­mi­tu przy­cho­du w trak­cie roku, za­rów­no przez fir­my kon­ty­nu­ują­ce dzia­łal­ność jak i przez fir­my no­wo­pow­sta­łe po­wo­du­je utra­tę pra­wa do opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem od na­stęp­ne­go roku i zo­bo­wią­zu­je do przej­ścia na opo­dat­ko­wa­nie na za­sa­dach ogól­nych. Do koń­ca roku po­dat­nik za­cho­wu­je jed­nak pra­wo do opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem.

Wy­mie­nio­ny li­mit sto­su­je się su­ma­rycz­nie do przy­cho­du, któ­ry osią­gasz we wszyst­kich Two­ich dzia­łal­no­ściach jed­no­oso­bo­wych (wła­sne fir­my, wol­ny za­wód) oraz od­ręb­nie do przy­cho­du każ­dej ze spół­ek cy­wil­nych i jaw­nych, któ­rych je­steś współ­wła­ści­cie­lem i w któ­rych przy­chód przy­pa­da­ją­cy na wspól­ni­ków opo­dat­ko­wa­ny jest ry­czał­tem.

Ry­czał­to­wiec ob­li­cza swój po­da­tek do­cho­do­wy (ry­czałt) jako pro­cent od przy­cho­dów. Nie od­li­cza kosz­tów, któ­re u ry­czał­tow­ców uwzględ­nio­ne już zo­sta­ły przez usta­wo­daw­cę w staw­ce ry­czał­tu. Ry­czał­to­wiec - va­to­wiec ob­li­cza ry­czałt od przy­cho­dów net­to, bez VAT, ry­czał­to­wiec zwol­nio­ny z VAT - od peł­nych przy­cho­dów, bo VAT u nie­go nie wy­stę­pu­je. Nie ma prze­szkód, byś dzia­łal­ność in­dy­wi­du­al­ną opo­dat­ko­wał ry­czał­tem od przy­cho­dów in­dy­wi­du­al­nych, na­to­miast dzia­łal­ność w spół­ce opo­dat­ko­wał na za­sa­dach ogól­nych. W spół­ce Ty mo­żesz wy­brać po­da­tek li­nio­wy, a Twój wspól­nik ska­lę po­dat­ko­wą. Nie mo­żesz wy­brać opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem je­że­li pro­wa­dzisz jed­ną z dzia­łal­no­ści wy­mie­nio­nych da­lej, w czę­ści B, roz­dzia­le I, punk­cie 2.

Pod­sta­wo­we staw­ki ry­czał­tu to: 3% - han­del i ga­stro­no­mia, 5,5% - pro­duk­cja, usłu­gi bu­dow­la­ne i trans­port oraz 8,5% - usłu­gi po­zo­sta­łe i na­jem.

Kil­ka lat temu wpro­wa­dzo­ne zo­sta­ły nowe staw­ki dla usług ni­sko­kosz­to­wych: 17% - usłu­gi po­śred­nic­twa, ho­te­lar­skie, 20% - dzia­łal­ność w wol­nych za­wo­dach wy­ko­ny­wa­nych wy­łącz­nie i bez­po­śred­nio na rzecz osób fi­zycz­nych. Peł­ny ka­ta­log tych usług znaj­dziesz w roz­dzia­le I w czę­ści B i w ta­be­li po­dat­ko­wej ry­czał­tow­ca na koń­cu książ­ki.

Z roku na rok ma­le­je opła­cal­ność opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem. Brak moż­li­wo­ści sko­rzy­sta­nia z ulgi na dzie­ci, wie­lo­krot­ne ob­ni­ża­nie li­mi­tu ry­czał­tu w sto­sun­ku do lat ubie­głych wska­zu­je wy­raź­nie, że fi­skus nie lubi zbyt­nio tej for­my opo­dat­ko­wa­nia.

Przy­cho­dy z naj­mu. Z opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem mogą ko­rzy­stać po­dat­ni­cy osią­ga­ją­cy przy­cho­dy z naj­mu tzw. oka­zjo­nal­ne­go (za­rów­no nie­ru­cho­mo­ści jak i rze­czy ru­cho­mych) nie zwią­za­ne­go z ich ewen­tu­al­ną dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą.

Je­że­li Twój ubie­gło­rocz­ny łącz­ny przy­chód z dzia­łal­no­ści pro­wa­dzo­nej sa­mo­dziel­nie albo przy­cho­dy Two­jej spół­ki nie prze­kro­czył 25 000 euro, jako ry­czał­to­wiec masz pra­wo do ko­rzy­sta­nia z kwar­tal­nej me­to­dy za­pła­ty ry­czał­tu od naj­mu. W roku 2014 jest to kwo­ta 105 575 zł.

Przy­chód z naj­mu oka­zjo­nal­ne­go, pry­wat­ne­go opo­dat­ko­wa­ny jest wg staw­ki 8,5%. Naj­mu lo­ka­li lub nie­ru­cho­mo­ści nie mo­żesz opo­dat­ko­wać ry­czał­tem, je­że­li pro­wa­dzisz go w ra­mach dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, a to ozna­cza że wte­dy w ogó­le nie mo­żesz być ry­czał­tow­cem. Ogra­ni­cze­nia tego nie ma w przy­pad­ku pro­wa­dze­nia naj­mu ru­cho­mo­ści - ma­szyn, me­bli, urzą­dzeń.

Szcze­gó­ło­wo roz­li­cza­nie przy­cho­dów z naj­mu, dzier­ża­wy omó­wio­ne jest w roz­dzia­le B.IV - "Nie­ru­cho­mo­ści- na­jem, sprze­daż, da­ro­wi­zna".

3. KAR­TA PO­DAT­KO­WA

To naj­bar­dziej uprosz­czo­na for­ma opo­dat­ko­wa­nia, z któ­rej sko­rzy­stać mogą nie­któ­re za­wo­dy, głów­nie usłu­gi. Z tej for­my opo­dat­ko­wa­nia mogą ko­rzy­stać tak­że wol­ne za­wo­dy w za­kre­sie usług ochro­ny zdro­wia, ale wy­ko­ny­wa­nych wy­łącz­nie i bez­po­śred­nio na rzecz osób fi­zycz­nych (bez po­śred­nic­twa Fun­du­szu Zdro­wia lub in­nych jed­no­stek oraz osób fi­zycz­nych bę­dą­cych przed­się­bior­ca­mi, dla po­trzeb pro­wa­dzo­nej przez nich dzia­łal­no­ści) - patrz roz­dział II w czę­ści B. Kar­to­wicz po­da­tek do­cho­do­wy opła­ca sta­łym mie­sięcz­nym ry­czał­tem, usta­lo­nym w za­leż­no­ści od ro­dza­ju dzia­łal­no­ści, ilo­ści za­trud­nio­nych pra­cow­ni­ków i wiel­ko­ści miej­sco­wo­ści, w któ­rej tę dzia­łal­ność pro­wa­dzi. Staw­ki kar­ty na rok 2012 wzro­sły w sto­sun­ku do roku po­przed­nie­go o śred­nio 4%, zgod­nie ze wskaź­ni­kiem wzro­stu cen to­wa­rów i usług kon­sump­cyj­nych.

4. KSIĘ­GI RA­CHUN­KO­WE.

Je­że­li cał­ko­wi­ty przy­chód z Two­jej dzia­łal­no­ści jed­no­oso­bo­wej lub cał­ko­wi­ty przy­chód któ­rejś z Two­ich spół­ek cy­wil­nej, jaw­nej lub part­ner­skiej łącz­nie z przy­cho­da­mi ze zby­cia środ­ków trwa­łych i nie­ru­cho­mo­ści oraz ope­ra­cji fi­nan­so­wych w roku ubie­głym prze­kro­czył rów­no­war­tość 1200 000 euro - zo­bo­wią­za­ny je­steś w roku bie­żą­cym pro­wa­dzić w tej fir­mie peł­ną księ­go­wość w po­sta­ci ksiąg ra­chun­ko­wych. Po­da­tek do­cho­do­wy ob­li­czasz wte­dy na za­sa­dach ogól­nych, od osią­gnię­te­go do­cho­du wg obo­wią­zu­ją­cej ska­li po­dat­ko­wej (art. 27 ust. 1 updof) lub wg staw­ki li­nio­wej 19% (art. 30 c updof). Na wła­sne ży­cze­nie księ­gi ra­chun­ko­we mo­żesz pro­wa­dzić rów­nież przy niż­szych przy­cho­dach. Je­że­li je­steś spół­ką ka­pi­ta­ło­wą (oso­bą praw­ną) masz obo­wią­zek pro­wa­dze­nia peł­nej księ­go­wo­ści nie­za­leż­nie od wiel­ko­ści przy­cho­dów, a po­da­tek do­cho­do­wy spół­ka pła­ci wg ska­li 19%. Udzia­łow­cy i ak­cjo­na­riu­sze pła­cą tak­że po­da­tek od otrzy­ma­nych dy­wi­dend wg staw­ki 19%.

Zmia­na for­my opo­dat­ko­wa­nia w trak­cie roku. Wy­bra­ną for­mę opo­dat­ko­wa­nia co do za­sa­dy masz obo­wią­zek sto­so­wać do koń­ca roku. Je­że­li jed­nak, w trak­cie roku, doj­dziesz do wnio­sku że nie od­po­wia­da Ci wy­bra­ne opo­dat­ko­wa­nie ry­czał­tem lub kar­tą po­dat­ko­wą, mo­żesz po­wró­cić do opo­dat­ko­wa­nia na za­sa­dach ogól­nych, ale tyl­ko w je­den spo­sób - roz­sze­rza­jąc swo­ją dzia­łal­ność (wraz ze zmia­ną wpi­su w ewi­den­cji) o dzia­łal­no­ści, któ­re są wy­łą­czo­ne z opo­dat­ko­wa­nia ry­czał­tem lub kar­tą. Pa­mię­taj że po ta­kiej zmia­nie po­wi­nie­neś wy­ko­nać do koń­ca roku choć jed­ną taką czyn­ność, aby upraw­do­po­dob­nić zmia­nę. Mo­żesz tak­że zmie­nić swo­ją dzia­łal­ność ze spół­ki z mał­żon­kiem na dzia­łal­ność sa­mo­dziel­ną lub od­wrot­nie.

Je­śli po­mył­ko­wo wy­bie­rzesz nie­wła­ści­wą for­mę opo­dat­ko­wa­nia, urząd de­cy­zją usta­li Two­je opo­dat­ko­wa­nie od po­cząt­ku roku wg za­sad ogól­nych, naj­czę­ściej z za­sto­so­wa­niem sza­cun­ko­we­go okre­śle­nia do­cho­dów za okres do dnia wy­da­nia de­cy­zji.

Po­da­tek do­cho­do­wy wg staw­ki 19% pła­cą tak­że:

? otrzy­mu­ją­cy od­set­ki od lo­kat i po­ży­czek, od­set­ki i dys­kon­ta od pa­pie­rów war­to­ścio­wych, do­cho­dy z udzia­łu w fun­du­szach in­we­sty­cyj­nych. Roz­li­cze­nia do­ko­nu­je in­sty­tu­cja pro­wa­dzą­ca ra­chu­nek;

? po­dat­ni­cy osią­ga­ją­cy do­cho­dy ze sprze­da­ży ak­cji i ob­li­ga­cji, in­stru­men­tów po­chod­nych, udzia­łów (ak­cji) spół­ek ka­pi­ta­ło­wych na­by­tych po 1 stycz­nia 2004 roku, wkła­dów w spół­dziel­ni - po od­ję­ciu ceny za­pła­co­nej za dany pa­pier, kosz­tów pro­wa­dze­nia ra­chun­ku w biu­rze ma­kler­skim i kosz­tów sprze­da­ży. Roz­li­cze­nia rocz­ne­go do­ko­nu­je po­dat­nik oso­bi­ście.

Szcze­gó­ły do­ty­czą­ce za­sad pro­wa­dze­nia księ­go­wo­ści i me­tod opo­dat­ko­wa­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej znaj­dziesz w czę­ści "B".

Po­da­tek od to­wa­rów i usług VAT

Na­stęp­nym kro­kiem jest okre­śle­nie Two­je­go sta­tu­su va­tow­skie­go.

Do ceny sprze­da­wa­nych to­wa­rów bądź usług sprze­da­ją­cy ma obo­wią­zek do­li­czyć po­da­tek od to­wa­rów i usług zwa­ny w skró­cie VAT, wg staw­ki obo­wią­zu­ją­cej dla da­ne­go to­wa­ru lub usłu­gi. Po­da­tek ten pła­ci za­wsze na­byw­ca w ce­nie na­by­wa­ne­go to­wa­ru lub usłu­gi, a sprze­da­ją­cy (do­staw­ca) ma obo­wią­zek wy­ka­zać go w de­kla­ra­cji i wpła­cić do kasy fi­sku­sa. W fir­mie jed­no­oso­bo­wej po­dat­ni­kiem VAT jest przed­się­bior­ca, czy­li oso­ba fi­zycz­na. W spół­kach, tak­że w spół­kach oso­bo­wych (w tym rów­nież w spół­kach cy­wil­nych), po­dat­ni­kiem VAT jest spół­ka.

Po­da­tek VAT jest dla Cie­bie w du­żym stop­niu neu­tral­ny, po­nie­waż roz­li­cza­jąc po­da­tek na­leż­ny od do­sta­wy (sprze­da­ży) swo­ich to­wa­rów i usług masz pra­wo do po­mniej­sze­nia go o po­da­tek na­li­czo­ny, któ­ry już za­pła­ci­łeś ku­pu­jąc su­row­ce do pro­duk­cji, usłu­gi obce, to­wa­ry han­dlo­we oraz to­wa­ry i usłu­gi dla po­trzeb przed­się­bior­stwa. W kon­se­kwen­cji pła­cisz po­da­tek tyl­ko od uzy­ska­nej mar­ży, od wy­pra­co­wa­nej w swo­jej fir­mie war­to­ści do­da­nej. Neu­tral­ność po­dat­ku VAT nie za­wsze jest jed­nak za­gwa­ran­to­wa­na. Ogra­ni­cze­nia obo­wią­zu­ją­ce w pol­skim usta­wo­daw­stwie, bar­dzo czę­sto nie­zgod­nym z usta­wo­daw­stwem unij­nym, utrud­nia­ją, a cza­sem unie­moż­li­wia­ją zwrot po­dat­ku na­li­czo­ne­go.

Po­dat­ko­wi VAT z mocy usta­wy va­tow­skiej16 pod­le­ga­ją: od­płat­na do­sta­wa to­wa­rów (sprze­daż i inne for­my prze­ka­za­nia to­wa­rów zrów­na­ne ze sprze­da­żą) i od­płat­ne świad­cze­nie usług w kra­ju (tak­że dzier­ża­wa i na­jem), eks­port i im­port to­wa­rów (do­ty­czy kra­jów spo­za unii), we­wnątrz­w­spól­no­to­we na­by­cie to­wa­rów (WNT) za wy­na­gro­dze­niem oraz we­wnątrz­w­spól­no­to­wa do­sta­wa to­wa­rów (WDT), czy­li daw­ny eks­port i im­port do i z kra­jów unii. Do­ty­czy to rów­nież im­por­tu to­wa­rów na wła­sne po­trze­by. Opo­dat­ko­wa­niu pod­le­ga­ją tak­że (z nie­licz­ny­mi wy­jąt­ka­mi) nie­od­płat­ne prze­ka­za­nie to­wa­rów i nie­od­płat­ne wy­ko­na­nie usług oraz da­ro­wi­zny. Opo­dat­ko­wa­niu pod­le­ga­ją wszyst­kie wy­mie­nio­ne w tym aka­pi­cie czyn­no­ści wy­ko­na­ne jed­no­ra­zo­wo, je­że­li oko­licz­no­ści wska­zu­ją na za­miar wy­ko­ny­wa­nia ich w spo­sób czę­sto­tli­wy.

Pa­mię­taj, że usta­wa va­tow­ska po­słu­gu­je się wła­sną de­fi­ni­cją dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej. Wszyst­kie wy­mie­nio­ne tu czyn­no­ści pod­le­ga­ją opo­dat­ko­wa­niu VAT nie­za­leż­nie od fak­tu, czy wy­ko­na­ne zo­sta­ły w ra­mach za­re­je­stro­wa­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, czy też przez oso­by pry­wat­ne, nie pro­wa­dzą­ce w ich mnie­ma­niu ta­kiej dzia­łal­no­ści. Po­dat­ni­cy mogą być jed­nak z tego po­dat­ku zwol­nie­ni z uwa­gi na wiel­kość uzy­ski­wa­ne­go ob­ro­tu lub ro­dzaj pro­wa­dzo­nej dzia­łal­no­ści.

Wszyst­kie li­mi­ty prze­są­dza­ją­ce o ko­niecz­no­ści wy­bo­ru for­my opo­dat­ko­wa­nia do­cho­du lub ro­dza­ju pro­wa­dzo­nej księ­go­wo­ści (o czym da­lej), okre­śla­ne były (i w więk­szo­ści nadal są) w euro i od kil­ku lat po­zo­sta­ją nie­zmie­nio­ne. Za spra­wą umac­nia­ją­cej się zło­tów­ki li­mi­ty te na lata 2005 - 2009 w prze­li­cze­niu na pol­ską wa­lu­tę ule­ga­ły nie­ste­ty co­rocz­ne­mu ob­ni­ża­niu. Spa­dek zło­tów­ko­wej war­to­ści li­mi­tów sta­no­wił znacz­ne utrud­nie­nie dla przed­się­bior­ców, zmu­szo­nych do do­dat­ko­wych czyn­no­ści z za­kre­su pla­no­wa­nia po­dat­ko­we­go. Fakt ten, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do li­mi­tu VAT, na­brał w roku 2006 cech pu­łap­ki po­dat­ko­wej. Wpa­dli w nią po­dat­ni­cy, któ­rzy prze­oczy­li spa­dek zło­tów­ko­wej war­to­ści li­mi­tów. Dla­te­go wła­śnie w li­mi­cie VAT usta­wo­daw­ca prze­szedł na sta­ły li­mit okre­śla­ny w zło­tych. Na lata 2008 i 2009 li­mit ten wy­no­sił 50 000 zł., na rok 2010 - 100 000 zł., a w la­tach 2011 - 2014 obo­wią­zu­je li­mit w wy­so­ko­ści 150 000 zł. Jest to cza­so­wa zmia­na i po roku 2014 wszyst­ko za­le­ży od ewen­tu­al­ne­go pod­wyż­sze­nia tego li­mi­tu dla ca­łej unii. Je­śli pod­wyż­ki w unii nie bę­dzie, mo­że­my na­wet wró­cić do 50 000 zł. Pol­ska od dwóch lat co­rocz­nie wy­stę­pu­je do Ko­mi­sji Eu­ro­pej­skiej o utrzy­ma­nie pod­wyż­szo­ne­go li­mi­tu VAT.

Po­dat­nik roz­po­czy­na­ją­cy dzia­łal­ność w trak­cie roku 2014 zwol­nio­ny jest z VAT do chwi­li osią­gnię­cia ob­ro­tu 150 000 zł, bez po­trze­by skła­da­nia ja­kie­go­kol­wiek oświad­cze­nia. Li­mit ten ob­li­cza się w pro­por­cji do cza­su pro­wa­dze­nia fir­my w pierw­szym roku, dla ce­lów VAT li­cząc ten okres do­pie­ro od dnia do­ko­na­nia pierw­szej czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nej (sprze­da­ży lub za­ku­pu).

Oso­by (fir­my) kon­ty­nu­ują­ce dzia­łal­ność, któ­re do koń­ca 2013 roku nie prze­kro­czy­ły w ob­ro­cie kwo­ty 150 000 zł zwol­nio­ne będą z VAT tak­że w roku 2014, aż do mo­men­tu osią­gnię­cia te­go­rocz­ne­go ob­ro­tu w wy­so­ko­ści 150 000 zł.

Je­że­li chcesz zre­zy­gno­wać ze zwol­nie­nia z VAT lub zwol­nie­nie Ci nie przy­słu­gu­je, albo Twój ob­rót zbli­ża się do wy­so­ko­ści va­tow­skie­go li­mi­tu, re­je­stru­jesz się jako płat­nik po­dat­ku VAT na dru­ku VAT-R w urzę­dzie skar­bo­wym wła­ści­wym dla miej­sca wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nych, co naj­czę­ściej po­kry­wa się z sie­dzi­bą fir­my. Je­że­li czyn­no­ści pod­le­ga­ją­ce opo­dat­ko­wa­niu wy­ko­ny­wa­ne są na te­re­nach ob­ję­tych za­kre­sem dzia­ła­nia dwóch lub wię­cej urzę­dów skar­bo­wych, dla spół­ek cy­wil­nych i han­dlo­wych wła­ści­wy jest urząd ich sie­dzi­by, a dla osób fi­zycz­nych urząd miej­sca za­miesz­ka­nia.

Re­je­stra­cji do­ko­nu­jesz przed wy­ko­na­niem pierw­szej czyn­no­ści opo­dat­ko­wa­nej VAT lub przed koń­cem mie­sią­ca (kwar­ta­łu) po­prze­dza­ją­ce­go mie­siąc (kwar­tał), od któ­re­go chce zre­zy­gno­wać z przy­słu­gu­ją­ce­go Ci zwol­nie­nia. Ko­niecz­ne jest za­zna­cze­nie we wnio­sku opcji re­zy­gna­cji ze zwol­nie­nia z VAT. Nie­za­zna­cze­nie tej opcji po­wo­du­je re­je­stra­cję po­dat­ni­ka VAT bier­ne­go. Wy­sta­wio­ne przez nie­go fak­tu­ry zo­bo­wią­zu­ją go wpraw­dzie do za­pła­ty po­dat­ku na­leż­ne­go VAT, ale nie sta­no­wią pod­sta­wy do od­li­cze­nia przez na­byw­ców po­dat­ku na­li­czo­ne­go. Jest to bar­dzo groź­ne dla oby­dwu stron ob­ro­tu, bo ni­cze­go nie­świa­do­mi na­byw­cy jesz­cze przez wie­le lat mogą na­tknąć się na tę ukry­tą minę.

Re­je­stra­cja VAT-R kosz­to­wać Cię bę­dzie 170 zł płat­ne na kon­to lub do kasy urzę­du gmi­ny, mia­sta, wła­ści­we­go dla urzę­du skar­bo­we­go, w któ­rym do­ko­nu­jesz re­je­stra­cji VAT-R. Do­wód opła­ty mu­sisz do­star­czyć do us w cią­gu 3 dni od zło­że­nia wnio­sku VAT-R.

Po­dat­ni­cy skła­da­ją­cy wnio­sek CE­IDG-1 elek­tro­nicz­nie (dys­po­nu­ją­cy kwa­li­fi­ko­wa­nym pod­pi­sem elek­tro­nicz­nym), je­że­li w tym sa­mym ter­mi­nie chcą do­ko­nać tak­że re­je­stra­cji va­tow­skiej, mogą to zro­bić skła­da­jąc VAT-R łącz­nie z CE­IDG-117. Cen­tral­na Ewi­den­cja prze­śle VAT-R do wła­ści­we­go us. Zgło­sze­nie to bę­dzie praw­nie sku­tecz­ne pod wa­run­kiem, że nie za­po­mnisz o opła­cie 170 zł. Do­wód za­pła­ty do­łą­czasz do wnio­sku w po­sta­ci pli­ku z roz­sze­rze­niem .pdf.

Od dnia do­ko­na­nia tego zgło­sze­nia masz pra­wo wy­sta­wiać fak­tu­ry VAT. W fir­mie już dzia­ła­ją­cej fak­tu­ry VAT mo­żesz wy­sta­wiać od pierw­sze­go dnia mie­sią­ca na­stęp­ne­go po mie­sią­cu, w któ­rym zre­zy­gno­wa­łeś ze zwol­nie­nia.

Po­dat­nik wy­ko­nu­ją­cy wy­łącz­nie czyn­no­ści zwol­nio­ne z VAT, np. nie­któ­re usłu­gi ko­mu­nal­ne lub nie­ma­te­rial­ne, zwol­nio­ny jest z tego po­dat­ku ob­li­ga­to­ryj­nie i to nie­za­leż­nie od wiel­ko­ści ob­ro­tu. Są też to­wa­ry i dzia­łal­no­ści, któ­rych nie obej­mu­je zwol­nie­nie z VAT nie­za­leż­nie od wiel­ko­ści ob­ro­tu (np. me­ta­le szla­chet­ne, bi­żu­te­ria, usłu­gi ju­bi­ler­skie, praw­ni­cze i rze­czo­znaw­stwo), a z dzia­łal­no­ści nie­re­je­stro­wa­nych np. sprze­daż dzia­łek bu­dow­la­nych.

Po­dat­nik wy­ko­nu­ją­cy za­rów­no czyn­no­ści pod­le­ga­ją­ce opo­dat­ko­wa­niu jak i czyn­no­ści zwol­nio­ne ma pra­wo do od­li­cze­nia po­dat­ku na­li­czo­ne­go wy­łącz­nie od za­ku­pów zwią­za­nych ze swo­ją sprze­da­żą opo­dat­ko­wa­ną. Je­że­li nie jest w sta­nie do­kład­nie ich przy­po­rząd­ko­wać do każ­dej z tych sprze­da­ży, do ob­li­cze­nia kwo­ty po­dat­ku na­li­czo­ne­go pod­le­ga­ją­ce­go od­li­cze­niu sto­su­je pro­por­cję sprze­da­ży opo­dat­ko­wa­nej w sto­sun­ku do ca­łej sprze­da­ży.

Ko­niecz­ność ob­ser­wa­cji wła­sne­go ob­ro­tu i pil­no­wa­nia mo­men­tu prze­kro­cze­nia li­mi­tu VAT jest po­wo­dem, że wszy­scy po­dat­ni­cy zwol­nie­ni z VAT z ty­tu­łu wiel­ko­ści ob­ro­tów zo­bo­wią­za­ni są, zgod­nie z art. 109 ust. 1 i 2 usta­wy va­tow­skiej, do pro­wa­dze­nia uprosz­czo­nej ewi­den­cji sprze­da­ży VAT. Do­ty­czy to nie tyl­ko osób pro­wa­dzą­cych dzia­łal­ność go­spo­dar­czą (tak­że ry­czał­tow­ców i opo­dat­ko­wa­nych wg kar­ty po­dat­ko­wej), ale rów­nież wol­ne za­wo­dy, nie­któ­rych za­trud­nio­nych na umo­wę zle­ce­nia i o dzie­ło oraz sprze­da­ją­cych wy­ko­na­ne lub za­ku­pio­ne w celu dal­szej od­sprze­da­ży to­wa­ry. W przy­pad­ku osób nie pro­wa­dzą­cych dzia­łal­no­ści za­re­je­stro­wa­nej może do­ty­czyć to tak­że czyn­no­ści wy­ko­na­nych jed­no­ra­zo­wo, je­że­li oko­licz­no­ści wska­zu­ją na za­miar wy­ko­ny­wa­nia ich w spo­sób czę­sto­tli­wy.

Po­wrót do zwol­nie­nia z VAT moż­li­wy jest już po 12 mie­sią­cach by­cia va­tow­cem, oczy­wi­ście pod wa­run­kiem, że ob­rót w tym okre­sie nie prze­kro­czył ak­tu­al­ne­go li­mi­tu VAT. Po­wrót do zwol­nie­nia z VAT jest moż­li­wy za­rów­no dla tych, któ­rzy sami zre­zy­gno­wa­li ze zwol­nie­nia, jak i tych, któ­rzy utra­ci­li je w wy­ni­ku prze­kro­cze­nia li­mi­tu ob­ro­tu.

U po­dat­ni­ków zwol­nio­nych z VAT po­da­tek ten nie wy­stę­pu­je w kwo­cie przy­cho­du ze sprze­da­ży wła­snej, na­to­miast po­nie­sio­ne kosz­ty po­dat­nik księ­gu­je w kwo­cie brut­to, łącz­nie z VAT, bez moż­li­wo­ści od­li­cze­nia tego po­dat­ku.

Je­śli masz za­miar przy­stą­pić do wy­ko­ny­wa­nia na ryn­ku we­wnątrz­w­spól­no­to­wym czyn­no­ści, któ­re wy­ma­ga­ją re­je­stra­cji VAT UE, na for­mu­la­rzu VAT-R wy­peł­niasz część C3 - Re­je­stra­cję po­dat­ni­ków VAT UE.

Z uwa­gi na kry­zys go­spo­dar­czy, na lata 2011 - 2017 usta­no­wio­ne zo­sta­ły pod­wyż­szo­ne staw­ki po­dat­ku VAT:

? staw­ka pod­sta­wo­wa 23% (po tym okre­sie 22%, choć w mię­dzy­cza­sie może zo­stać pod­wyż­szo­na na­wet do 25%),

? staw­ka ob­ni­żo­na 8% (po tym okre­sie 7%),

? staw­ka ob­ni­żo­na 5%,

? staw­ka dla rol­ni­ka ry­czał­to­we­go 7% (po tym okre­sie 6,5%),

? staw­ka dla tak­sów­ka­rza ry­czał­to­we­go 4% (po tym okre­sie 3%),

? staw­ka 0% dla WDT, eks­por­tu i przy­pad­ków szcze­gól­nych,

? "zw", czy­li zwol­nio­ne z VAT.

Za­sa­dy po­dat­ku VAT oma­wia­my sze­rzej w roz­dzia­le V. Ob­szer­ność te­ma­ty­ki va­tow­skiej, szcze­gól­nie po wej­ściu Pol­ski do Unii Eu­ro­pej­skiej, unie­moż­li­wia jej peł­ne omó­wie­nie w ra­mach tej książ­ki. Dla­te­go na­ma­wiam Cię do sko­rzy­sta­nia z po­rad­ni­ka p.t.

"ABC VAT-u" Wło­dzi­mie­rza Mar­kow­skie­go,

gdzie znaj­dziesz do­kład­ne przed­sta­wie­nie tej te­ma­ty­ki, wraz z wzo­ra­mi ewi­den­cji, wzo­ra­mi fak­tur i wszyst­kich for­mu­la­rzy va­tow­skich oraz szcze­gó­ło­wy­mi wy­ja­śnie­nia­mi i ko­men­ta­rza­mi do naj­trud­niej­szych prze­pi­sów.

Za­kup książ­ki "ABC small bu­si­ness'u" lub łącz­ny za­kup oby­dwu po­rad­ni­ków upo­waż­nia Cię do sko­rzy­sta­nia z BO­NU­SA PRO­MO­CYJ­NE­GO, co zna­czą­co ob­ni­ży koszt na­by­cia "ABC VAT-u". Szcze­gó­ły znaj­dziesz na na­szej stro­nie www.biz­nes-fir­ma-po­dat­ki.pl i na koń­cu tej książ­ki.

Mali po­dat­ni­cy i po­dat­ni­cy roz­po­czy­na­ją­cy dzia­łal­ność go­spo­dar­czą

Je­steś ma­łym po­dat­ni­kiem (wg art. 5a pkt 20 updof), je­że­li Twój ubie­gło­rocz­ny przy­chód ze sprze­da­ży brut­to (wraz z VAT) nie prze­kro­czył rów­no­war­to­ści 1 200 000 euro18. W roku 2014 jest to kwo­ta 5 068 000 zł.

Po­da­tek VAT - Mały po­dat­nik jest upraw­nio­ny do sto­so­wa­nia ka­so­wej me­to­dy19 roz­li­cza­nia po­dat­ku VAT (wy­sta­wia wte­dy fak­tu­ry VAT MP) i kwar­tal­ne­go sys­te­mu za­pła­ty po­dat­ku VAT, płat­ne­go do 25 dnia na­stęp­ne­go mie­sią­ca po za­koń­cze­niu kwar­ta­łu. Sys­tem kwar­tal­nej płat­no­ści po­dat­ku mały po­dat­nik może tak­że wy­brać bez wy­bo­ru me­to­dy ka­so­wej.

Po­da­tek do­cho­do­wy - Mały po­dat­nik jest upraw­nio­ny do sto­so­wa­nia kwar­tal­ne­go sys­te­mu wpła­ty za­li­czek na po­da­tek do­cho­do­wy, do 20 dnia na­stęp­ne­go mie­sią­ca po za­koń­cze­niu kwar­ta­łu.

Amor­ty­za­cja - Mały po­dat­nik może do­ko­ny­wać jed­no­ra­zo­wych od­pi­sów amor­ty­za­cyj­nych od środ­ków trwa­łych za­li­czo­nych do gru­py 3-8 KŚT, z wy­łą­cze­niem sa­mo­cho­dów oso­bo­wych, w roku po­dat­ko­wym, w któ­rym środ­ki te zo­sta­ły przez nie­go wpro­wa­dzo­ne do ewi­den­cji środ­ków trwa­łych, do wy­so­ko­ści łącz­nej war­to­ści od­pi­sów amor­ty­za­cyj­nych od tych środ­ków nie prze­kra­cza­ją­cej w roku po­dat­ko­wym rów­no­war­to­ści kwo­ty 50 000 euro. W roku 2014 w zło­tów­kach jest to kwo­ta 211 000 zł.

Za­sa­dę jed­no­ra­zo­wej amor­ty­za­cji mały po­dat­nik może sto­so­wać w każ­dym ko­lej­nym roku po­dat­ko­wym, co po­zwa­la na prze­no­sze­nie jed­no­ra­zo­wej amor­ty­za­cji na ko­lej­ne lata, w czę­ści któ­ra nie zmie­ści­ła się w li­mi­cie rocz­nym.

Li­mit gra­nicz­ny dla ma­łe­go po­dat­ni­ka wy­no­si 1 200 000 euro i li­czo­ny jest w kwo­cie przy­cho­du brut­to (z VAT-em), na­to­miast li­mit dla obo­wiąz­ko­we­go przej­ścia z księ­gi po­dat­ko­wej na księ­gi ra­chun­ko­we wy­no­si obec­nie tak­że 1200 000 euro, ale li­czo­ny jest od wszyst­kich przy­cho­dów net­to wraz z ewen­tu­al­ny­mi ope­ra­cja­mi fi­nan­so­wy­mi.

Po­dat­nik roz­po­czy­na­ją­cy dzia­łal­ność go­spo­dar­czą i nie bę­dą­cy ma­łym po­dat­ni­kiem (wg art. 22k ust. 7 i 11 updof) może rów­nież sto­so­wać kwar­tal­ny sys­tem wpła­ty za­li­czek na po­da­tek do­cho­do­wy, ale z wy­łą­cze­niem me­to­dy ka­so­wej. Może tak­że do­ko­ny­wać omó­wio­nych wy­żej jed­no­ra­zo­wych od­pi­sów amor­ty­za­cyj­nych, ale wy­łącz­nie w roku, w któ­rym roz­po­czął wy­ko­ny­wa­nie dzia­łal­no­ści.

Pra­wo do jed­no­ra­zo­wej amor­ty­za­cji środ­ka trwa­łe­go do­ty­czy wy­łącz­nie po­dat­ni­ka, któ­ry w roku roz­po­czę­cia dzia­łal­no­ści, a tak­że w okre­sie dwóch lat po­przed­nich nie pro­wa­dził dzia­łal­no­ści ani sa­mo­dziel­nie, ani jako wspól­nik spół­ek oso­bo­wych i dzia­łal­no­ści ta­kiej nie pro­wa­dził tak­że jego współ­mał­żo­nek, je­że­li łą­czy­ła ich wte­dy wspól­ność ma­jąt­ko­wa.

Obo­wią­zu­ją­ca do koń­ca roku 2000 bar­dzo li­be­ral­na usta­wa o dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej ogło­szo­na była na pro­gu trans­for­ma­cji na­sze­go kra­ju20. Ko­lej­ne no­we­li­za­cje oraz za­stą­pie­nie jej w 2001 roku przez Pra­wo dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej za­miast sprzy­jać roz­wo­jo­wi przed­się­bior­czo­ści bu­do­wa­ły na jej dro­dze ko­lej­ne ba­rie­ry i sprzy­ja­ły roz­wo­jo­wi ko­rup­cji.

Usta­wa o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej21

któ­ra we­szła w ży­cie 21 sierp­nia 2004 roku była pró­bą po­wro­tu do źró­deł. Cho­dzi­ło o zmniej­sze­nie biu­ro­kra­cji i ogra­ni­cze­nie in­ge­ren­cji pań­stwa w pro­ce­sy go­spo­dar­cze. W usta­wie omó­wio­no szcze­gó­ło­wo po­dej­mo­wa­nie i wy­ko­ny­wa­nie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, zmniej­szo­no ilość nie­zbęd­nych kon­ce­sji i ze­zwo­leń, ogra­ni­czo­no ilość i czas trwa­nia kon­tro­li w fir­mach, za­kre­ślo­no ramy dzia­ła­nia sa­mo­rzą­du go­spo­dar­cze­go i usta­lo­no za­da­nia or­ga­nów ad­mi­ni­stra­cji rzą­do­wej i sa­mo­rzą­do­wej.

Przy­tocz­my tu trzy waż­ne ar­ty­ku­ły usta­wy pre­cy­zu­ją­ce co jest dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą i kto to jest przed­się­bior­ca:

Art. 2. Dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą jest za­rob­ko­wa dzia­łal­ność wy­twór­cza, bu­dow­la­na, han­dlo­wa, usłu­go­wa oraz po­szu­ki­wa­nie, roz­po­zna­wa­nie i wy­do­by­wa­nie ko­pa­lin ze złóż, a tak­że dzia­łal­ność za­wo­do­wa, wy­ko­ny­wa­na w spo­sób zor­ga­ni­zo­wa­ny i cią­gły.

Art. 4.1. Przed­się­bior­cą w ro­zu­mie­niu usta­wy jest oso­ba fi­zycz­na, oso­ba praw­na jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na nie bę­dą­ca oso­bą praw­ną, któ­rej od­ręb­na usta­wa przy­zna­je zdol­ność praw­ną, pro­wa­dzą­ca we wła­snym imie­niu dzia­łal­ność go­spo­dar­czą.

2. Za przed­się­bior­ców uzna­je się tak­że wspól­ni­ków spół­ki cy­wil­nej w za­kre­sie wy­ko­ny­wa­nej przez nich dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej.

Art. 3. Prze­pi­sów usta­wy nie sto­su­je się do dzia­łal­no­ści wy­twór­czej w rol­nic­twie w za­kre­sie upraw rol­nych oraz cho­wu i ho­dow­li zwie­rząt, ogrod­nic­twa, wa­rzyw­nic­twa, le­śnic­twa i ry­bac­twa śród­lą­do­we­go, a tak­że wy­naj­mo­wa­nia przez rol­ni­ków po­koi, sprze­da­ży po­sił­ków do­mo­wych i świad­cze­nia w go­spo­dar­stwach rol­nych in­nych usług zwią­za­nych z po­by­tem tu­ry­stów.

Tak więc zgod­nie z art. 4 ust. 1 tej usta­wy je­steś przed­się­bior­cą. Ozna­cza to, że je­że­li pod­wi­nie Ci się noga, masz pra­wo do po­stę­po­wa­nia na­praw­cze­go oraz po­stę­po­wa­nia ukła­do­we­go z wie­rzy­cie­la­mi, a tak­że do ogło­sze­nia upa­dło­ści.

Dzia­łal­ność za­wo­do­wa wy­mie­nio­na w art. 2 to tak­że dzia­łal­ność w wol­nych za­wo­dach. Tak więc rad­cy praw­ni, ad­wo­ka­ci, no­ta­riu­sze, ko­mor­ni­cy, re­wi­den­ci oraz le­ka­rze, le­ka­rze sto­ma­to­lo­dzy i pie­lę­gniar­ki, któ­rzy kie­dyś mo­gli dzia­łać wy­łącz­nie w opar­ciu o swo­je prze­pi­sy bran­żo­we, obec­nie pro­wa­dzą dzia­łal­ność go­spo­dar­czą.

Or­dy­na­cja po­dat­ko­wa (art. 3 pkt 9) dla ce­lów po­dat­ko­wych po­da­je znacz­nie roz­sze­rzo­ną de­fi­ni­cję: dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą jest każ­da dzia­łal­ność za­rob­ko­wa w ro­zu­mie­niu prze­pi­sów usta­wy o swo­bo­dzie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, wy­ko­ny­wa­nie wol­ne­go za­wo­du, a tak­że każ­da inna dzia­łal­ność za­rob­ko­wa wy­ko­ny­wa­na we wła­snym imie­niu i na wła­sny lub cu­dzy ra­chu­nek, na­wet gdy inne usta­wy nie za­li­cza­ją tej dzia­łal­no­ści do go­spo­dar­czej lub oso­by wy­ko­nu­ją­cej taką dzia­łal­ność - do przed­się­bior­ców.

Tak­że dla ce­lów po­dat­ko­wych w updof, w art. 5 a, pkt 6 rów­nież zde­fi­nio­wa­no po­za­rol­ni­czą dzia­łal­ność go­spo­dar­czą. Jest to dzia­łal­ność za­rob­ko­wa pro­wa­dzo­na we wła­snym imie­niu, bez wzglę­du na jej re­zul­tat, wy­ko­ny­wa­na w spo­sób zor­ga­ni­zo­wa­ny i cią­gły, z któ­rej uzy­ska­ne przy­cho­dy nie są za­li­cza­ne do in­nych przy­cho­dów wy­mie­nio­nych w art. 10 ust. 1, pkt 1, 2 i 4-9.

Wie­lość tych de­fi­ni­cji czę­sto sta­je się przy­czy­ną nie­po­ro­zu­mień po­mię­dzy po­dat­ni­ka­mi i or­ga­na­mi skar­bo­wy­mi. Szcze­gól­nie w gru­pie sa­mo­za­trud­nia­ją­cych się przed­się­bior­ców, któ­rych licz­bę w Pol­sce sza­cu­je się na oko­ło 300 000, na­le­ży zwra­cać bacz­ną uwa­gę na art. 5b ust. 1, któ­ry wpro­wa­dza zna­czą­ce ogra­ni­cze­nie w uzna­niu wy­ko­ny­wa­nych czyn­no­ści za dzia­łal­ność go­spo­dar­czą. Je­że­li łącz­nie speł­nio­ne są trzy wa­run­ki:

? od­po­wie­dzial­ność wo­bec osób trze­cich za re­zul­tat tych czyn­no­ści oraz ich wy­ko­ny­wa­nie po­no­si zle­ca­ją­cy,

? są one wy­ko­ny­wa­ne pod kie­row­nic­twem oraz w miej­scu i cza­sie wy­zna­czo­nym przez zle­ca­ją­ce­go,

? wy­ko­nu­ją­cy te czyn­no­ści nie po­no­si ry­zy­ka go­spo­dar­cze­go zwią­za­ne­go z wy­ko­ny­wa­ną dzia­łal­no­ścią,

fi­skus nie uzna ta­kich czyn­no­ści za dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, tyl­ko za pra­cę wy­ko­ny­wa­ną w ra­mach umo­wy zle­ce­nia lub sto­sun­ku pra­cy. Ozna­cza to za­le­gło­ści po­dat­ko­we i skład­ko­we u oby­dwu stron, a tak­że od­po­wie­dzial­ność kar­no-skar­bo­wą zle­ce­nio­daw­cy. In­spek­to­rzy BHP mają obo­wią­zek po­wia­da­mia­nia or­ga­nów skar­bo­wych o stwier­dzo­nych (wg ich opi­nii) przy­pad­kach ukry­wa­nia sto­sun­ku pra­cy pod przy­kryw­ką po­zor­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej.

Po­nie­waż bar­dzo wie­le czyn­no­ści wy­ko­ny­wa­nych jest w miej­scu dzia­ła­nia zle­ce­nio­daw­cy i pod jego nad­zo­rem, naj­ła­twiej jest wy­klu­czyć pierw­szy i trze­ci wa­ru­nek. W umo­wie na­le­ży prze­wi­dzieć (je­śli to tyl­ko moż­li­we) od­po­wie­dzial­ność zle­ce­nio­bior­cy lub choć­by wspól­ną od­po­wie­dzial­ność oby­dwu stron wo­bec osób trze­cich, a tak­że okre­ślić ry­zy­ko go­spo­dar­cze zle­ce­nio­bior­cy (brak wy­na­gro­dze­nia w przy­pad­ku bra­ku po­dzle­ceń, ma­te­rial­na od­po­wie­dzial­ność zle­ce­nio­bior­cy za źle wy­ko­na­ną ro­bo­tę.

Kon­tro­le u przed­się­bior­cy. Usta­wa usta­na­wia za­kaz pro­wa­dze­nia wię­cej niż jed­nej kon­tro­li w tym sa­mym cza­sie (za wy­jąt­kiem spraw afe­ral­nych albo je­śli zgo­dzi się na to przed­się­bior­ca). Czas trwa­nia wszyst­kich kon­tro­li jed­ne­go or­ga­nu kon­tro­l­ne­go nie może być dłuż­szy w roku ka­len­da­rzo­wym, niż:

? 12 dni ro­bo­czych u mi­kro­przed­się­bior­ców,

? 18 dni ro­bo­czych u ma­łych przed­się­bior­ców,

? 24 dni ro­bo­czych u śred­nich przed­się­bior­ców,

? 48 dni ro­bo­czych u po­zo­sta­łych przed­się­bior­ców.

Prze­dłu­że­nie, na­wet o 100%, cza­su trwa­nia kon­tro­li, jest moż­li­we w przy­pad­ku stwier­dze­nia za­ni­że­nia zo­bo­wią­za­nia po­dat­ko­we­go o po­nad 10% albo stwier­dze­nia przy­pad­ku nie­zło­że­nia de­kla­ra­cji po­dat­ko­wej (po­mi­mo ta­kie­go obo­wiąz­ku). Prze­dłu­że­nie moż­li­we jest tak­że z przy­czyn obiek­tyw­nych, nie­za­leż­nych od or­ga­nu. Je­dy­nie w przy­pad­ku ra­żą­ce­go na­ru­sze­nia pra­wa stwier­dzo­ne­go w trak­cie kon­tro­li może być za­rzą­dzo­na ko­lej­na kon­tro­la w tym sa­mym za­kre­sie, nie dłuż­sza jed­nak niż 7 dni. Szcze­gó­ło­wo kon­tro­le omó­wio­ne zo­sta­ły w czę­ści "C".

Nie­któ­re ro­dza­je dzia­łal­no­ści wy­ma­ga­ją uprzed­nie­go uzy­ska­nia kon­ce­sji, li­cen­cji, ze­zwo­le­nia lub mu­szą zo­stać wpi­sa­ne na li­stę dzia­łal­no­ści re­gu­lo­wa­nej.

Kon­ce­sje udzie­la­ją wła­ści­wi mi­ni­stro­wie. Ich uzy­ska­nia wy­ma­ga­ją na­stę­pu­ją­ce ro­dza­je dzia­łal­no­ści:

? po­szu­ki­wa­nie lub roz­po­zna­wa­nie złóż ko­pa­lin, wy­do­by­wa­nie ko­pa­lin ze złóż, bez­zbior­ni­ko­we ma­ga­zy­no­wa­nie sub­stan­cji oraz skła­do­wa­nie od­pa­dów w gó­ro­two­rze, w tym w pod­ziem­nych wy­ro­bi­skach gór­ni­czych,

? wy­twa­rza­nie i ob­rót ma­te­ria­ła­mi wy­bu­cho­wy­mi, bro­nią i amu­ni­cją oraz wy­ro­ba­mi i tech­no­lo­gią o prze­zna­cze­niu woj­sko­wym lub po­li­cyj­nym,

? wy­twa­rza­nie, prze­twa­rza­nie, ma­ga­zy­no­wa­nie, prze­sy­ła­nie, dys­try­bu­cja i ob­rót pa­li­wa­mi i ener­gią,

? ochro­na osób i mie­nia,

? roz­po­wszech­nia­nie pro­gra­mów ra­dio­wych i te­le­wi­zyj­nych,

? prze­wo­zy lot­ni­cze.

Li­cen­cje wy­ma­ga­ne są do pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści:

? wy­ko­ny­wa­nia usług trans­por­tu dro­go­we­go, wy­ko­ny­wa­nie prze­wo­zów ko­le­jo­wych osób lub rze­czy oraz po­jaz­dów trak­cyj­nych;

? po­śred­nic­two w ob­ro­cie nie­ru­cho­mo­ścia­mi i za­rzą­dza­nie nie­ru­cho­mo­ścia­mi;

? pro­wa­dze­nie agen­cji pra­cy, agen­cji pra­cy tym­cza­so­wej, in­sty­tu­cji szko­le­nio­wej dla szko­le­nia za środ­ki pu­blicz­ne.

Ze­zwo­le­nia po­trzeb­ne są dla dzia­łal­no­ści okre­ślo­nych w usta­wach: o grach i za­kła­dach wza­jem­nych, o spe­cjal­nych stre­fach eko­no­micz­nych, o pu­blicz­nym ob­ro­cie pa­pie­ra­mi war­to­ścio­wy­mi, o fun­du­szach in­we­sty­cyj­nych, o fun­du­szach eme­ry­tal­nych, o dzia­łal­no­ści ubez­pie­cze­nio­wej oraz w Pra­wie ban­ko­wym, Pra­wie te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nym, Pra­wie lot­ni­czym, Pra­wie pocz­to­wym i Pra­wie far­ma­ceu­tycz­nym (z wy­jąt­kiem pro­wa­dze­nia ap­tek).

Naj­więk­sza gru­pę sta­no­wi dzia­łal­ność re­gu­lo­wa­na (ok. 45 ro­dza­jów dzia­łal­no­ści). Na­le­żą do nich mię­dzy in­ny­mi pro­wa­dze­nie prak­ty­ki le­kar­skiej, pie­lę­gniar­skiej, prze­cho­wy­wa­nie do­ku­men­ta­cji pła­co­wej i oso­bo­wej, wy­rób i roz­lew wy­ro­bów wi­niar­skich i spi­ry­tu­so­wych, usłu­gi de­tek­ty­wi­stycz­ne, pro­wa­dze­nie ośrod­ka szko­le­nia kie­row­ców, or­ga­ni­zo­wa­nie im­prez tu­ry­stycz­nych, pro­wa­dze­nie kan­to­rów, do­mów skła­do­wych, sta­cji kon­tro­li po­jaz­dów.

Wpis do re­je­stru dzia­łal­no­ści re­gu­lo­wa­nej na­stę­pu­je na­tych­miast po zło­że­niu stan­dar­do­we­go ze­sta­wu do­ku­men­tów oraz oświad­cze­nia przed­się­bior­cy, że speł­nił wszel­kie wy­ma­ga­nia (obiek­to­we, ochron­ne, tech­no­lo­gicz­ne i za­trud­nie­nio­we) obo­wią­zu­ją­ce dla okre­ślo­ne­go we wnio­sku ro­dza­ju dzia­łal­no­ści.

W art. 98 usta­wa okre­śla, kto jest mi­kro­przed­się­bior­cą, a kto ma­łym i śred­nim przed­się­bior­cą. Jest to nie­zmier­nie waż­ne usta­le­nie z uwa­gi na do­stęp­ność do środ­ków po­mo­co­wych prze­ka­zy­wa­nych z Unii Eu­ro­pej­skiej wła­śnie na ten cel.

Mi­kro­przed­się­bior­cą bę­dziesz więc, je­że­li w co naj­mniej jed­nym z dwóch ostat­nich lat ob­ro­to­wych za­trud­nia­łeś śred­nio­rocz­nie mniej niż 10 pra­cow­ni­ków oraz osią­ga­łeś rocz­ny ob­rót net­to ze sprze­da­ży to­wa­rów, wy­ro­bów i usług oraz ope­ra­cji fi­nan­so­wych nie prze­kra­cza­ją­cy rów­no­war­to­ści 2 mi­lio­nów euro, albo suma ak­ty­wów bi­lan­su spo­rzą­dzo­ne­go na ko­niec jed­ne­go z tych lat nie prze­kro­czy­ła 2 mi­lio­nów euro. Jak więc wi­dzisz, nie­za­leż­nie od od­le­gło­ści (li­czo­nej czy to w euro czy w zło­tów­kach), jaka Cię dzie­li od tej gra­ni­cy, w świe­tle pra­wa go­spo­dar­cze­go w więk­szo­ści przy­pad­ków je­steś MI­KRO­PRZED­SIĘ­BIOR­CĄ.

Ma­łym przed­się­bior­cą bę­dziesz, je­że­li ilość pra­cow­ni­ków nie prze­kro­czy 50, a Twój przy­chód (lub suma ak­ty­wów) nie prze­kro­czy rów­no­war­to­ści 10 mi­lio­nów euro.

Za śred­nie­go przed­się­bior­cę uwa­ża się za­trud­nia­ją­ce­go śred­nio mniej niż 250 pra­cow­ni­ków oraz osią­ga­ją­ce­go przy­chód rocz­ny po­ni­żej 50 mi­lio­nów euro (lub ma­ją­ce­go bi­lans rocz­ny mniej­szy od 43 mi­lio­nów euro).

Mały po­dat­nik. Mi­ni­ster fi­nan­sów, dla po­trzeb po­dat­ko­wych, wpro­wa­dził do­dat­ko­wo po­ję­cie ma­łe­go po­dat­ni­ka. Je­steś nim wte­dy, gdy war­tość Two­jej sprze­da­ży wraz z kwo­tą VAT (oraz in­nych czyn­no­ści zrów­na­nych ze sprze­da­żą, a tak­że war­tość eks­por­tu), nie prze­kro­czy­ła w po­przed­nim roku rów­no­war­to­ści 1 200 000 euro22. U ko­mi­san­ta li­mit ten do­ty­czy peł­nej war­to­ści sprze­da­ży.

Po­śred­nik jest ma­łym po­dat­ni­kiem, je­że­li uzy­ska­na pro­wi­zja nie prze­kro­czy­ła w po­przed­nim roku rów­no­war­to­ści 45 000 euro. Wszyst­ko to prze­li­cza się na zło­te wg kur­su śred­nie­go NBP ogła­sza­ne­go na pierw­szy dzień ro­bo­czy paź­dzier­ni­ka po­przed­nie­go roku po­dat­ko­we­go, w za­okrą­gle­niu do 1000 zł.

Oświad­cze­nia za­miast za­świad­czeń

W po­stę­po­wa­niu ad­mi­ni­stra­cyj­nym zwią­za­nym z czyn­no­ścia­mi pod­le­ga­ją­cy­mi opo­dat­ko­wa­niu po­dat­nik ma pra­wo do skła­da­nia wła­snych oświad­czeń, za­miast do­tych­cza­so­wych za­świad­czeń. Oczy­wi­ście pod ry­go­rem od­po­wie­dzial­no­ści kar­nej za skła­da­nie fał­szy­wych oświad­czeń.

Po­nad­to or­gan ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej nie może żą­dać za­świad­cze­nia ani oświad­cze­nia na po­twier­dze­nie fak­tów lub sta­nu praw­ne­go, je­że­li zna­ne są one or­ga­no­wi z urzę­du lub moż­li­we są do usta­le­nia przez or­gan na pod­sta­wie:

? po­sia­da­nych przez or­gan ewi­den­cji, re­je­strów lub in­nych da­nych,

? in­nych re­je­strów pu­blicz­nych do­stęp­nych in­ter­ne­tem,

? in­for­ma­tycz­nej wy­mia­ny in­for­ma­cji z in­nym pod­mio­tem pu­blicz­nym,

? przed­sta­wio­nych przez za­in­te­re­so­wa­ne­go do wglą­du do­ku­men­tów urzę­do­wych (do­wo­du oso­bi­ste­go, re­je­stra­cyj­ne­go lub in­nych)23.

Wią­żą­ce in­ter­pre­ta­cje pra­wa po­dat­ko­we­go

Naj­więk­szym hi­tem ostat­nich lat jest bez wąt­pie­nia pra­wo do uzy­ski­wa­nia wią­żą­cych in­ter­pre­ta­cji pra­wa po­dat­ko­we­go24. Po­cząt­ko­wo wy­da­wa­ły je urzę­dy skar­bo­we i w mia­rę po­trze­by ko­ry­go­wa­ły izby skar­bo­we wła­ści­we dla miej­sca dzia­ła­nia lub sie­dzi­by po­dat­ni­ka. Od 1 lip­ca 2007 roku in­ter­pre­ta­cje te wy­da­je wy­łącz­nie mi­ni­ster fi­nan­sów, a w jego imie­niu upo­waż­nio­ne przez nie­go biu­ra Kra­jo­wej In­for­ma­cji Po­dat­ko­wej. Scen­tra­li­zo­wa­nie wy­da­wa­nia in­ter­pre­ta­cji mia­ło na celu ujed­no­li­ce­nie sto­so­wa­nia pra­wa po­dat­ko­we­go, bo oka­za­ło się że sta­no­wi­ska po­szcze­gól­nych izb skar­bo­wych wie­lo­krot­nie róż­ni­ły się mię­dzy sobą.

Od 1 stycz­nia 2012 r. oprócz in­ter­pre­ta­cji w spra­wach in­dy­wi­du­al­nych, na wnio­sek za­in­te­re­so­wa­nych stron są wy­da­wa­ne tak­że in­ter­pre­ta­cje ogól­ne.

Wią­żą­ce in­ter­pre­ta­cje omó­wio­ne są szcze­gó­ło­wo w czę­ści C.

Kra­jo­wa In­for­ma­cja Po­dat­ko­wa

Nie­za­leż­nie od wią­żą­cych in­ter­pre­ta­cji Kra­jo­wa In­for­ma­cja Po­dat­ko­wa udzie­la po­dat­ni­kom te­le­fo­nicz­nie od­po­wie­dzi na te­mat sto­so­wa­nia prze­pi­sów i pro­ce­dur pra­wa po­dat­ko­we­go w bar­dzo sze­ro­kim za­kre­sie: po­dat­ku do­cho­do­we­go, VAT, po­dat­ku od czyn­no­ści cy­wil­no­praw­nych, od spad­ków i da­ro­wizn, a tak­że w za­kre­sie obo­wią­zu­ją­cych sys­te­mów pra­wa po­dat­ko­we­go. Mimo że nie są to wią­żą­ce in­ter­pre­ta­cje, dzię­ki wy­so­kiej ja­ko­ści ofe­ro­wa­nych usług cie­szą się one wy­jąt­ko­wym za­in­te­re­so­wa­niem po­dat­ni­ków (w cią­gu roku 600 000 py­tań).

W po­stę­po­wa­niu po­dat­ko­wym po­dat­nik, dla swo­jej obro­ny, może po­słu­gi­wać się wy­łącz­nie od­po­wie­dzia­mi lub in­ter­pre­ta­cja­mi otrzy­ma­ny­mi na pi­śmie. Wszel­kie wy­ja­śnie­nia uzy­ska­ne ust­nie od pra­cow­ni­ków or­ga­nów skar­bo­wych nie dają po­dat­ni­ko­wi żad­nej gwa­ran­cji. Nie ma zresz­tą żad­nej pew­no­ści czy po­dat­nik po­dał pra­wi­dło­wo stan fak­tycz­ny spra­wy, czy zro­zu­miał udzie­lo­ne mu wy­ja­śnie­nie.

Ce­lem unik­nię­cia nie­po­ro­zu­mień oraz dla za­pew­nie­nia więk­szej pew­no­ści po­dat­ni­ków od 2011 roku wszyst­kie roz­mo­wy z KIP są na­gry­wa­ne. W ko­niecz­nych przy­pad­kach, w ra­zie kwe­stio­no­wa­nia po­stę­po­wa­nia po­dat­ni­ka, moż­li­we bę­dzie spraw­dze­nie, jaką od­po­wiedź uzy­skał on od pra­cow­ni­ka KIP.

Kra­jo­wa In­for­ma­cja Po­dat­ko­wa jest do­sko­na­łym uzu­peł­nie­niem sfor­ma­li­zo­wa­ne­go i dość dro­gie­go dla po­dat­ni­ków sys­te­mu wią­żą­cych in­ter­pre­ta­cji pra­wa po­dat­ko­we­go.

In­for­ma­cja dzia­ła pod nu­me­rem 0-801-055-055 dla te­le­fo­nów sta­cjo­nar­nych i nu­me­rem 22-330-03-30 dla te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych.

Usta­wą z dnia 20 sierp­nia 1997 roku usta­no­wio­ny zo­stał

Kra­jo­wy Re­jestr Są­do­wy

Spół­ki pra­wa han­dlo­we­go: spół­ki jaw­ne, part­ner­skie, ko­man­dy­to­we, ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­ne, spół­ki z ogra­ni­czo­na od­po­wie­dzial­no­ścią i ak­cyj­ne pod­le­ga­ją re­je­stra­cji w Kra­jo­wym Re­je­strze Są­do­wym25. Dane re­je­stro­we spół­ek zo­sta­ją za­miesz­czo­ne w Cen­tral­nej In­for­ma­cji KRS.

Od­dzia­ły Cen­tral­nej In­for­ma­cji KRS umiej­sco­wio­ne są przy są­dach go­spo­dar­czych wcho­dzą­cych w skład miej­sco­wych są­dów re­jo­no­wych. W Cen­tral­nej In­for­ma­cji za­miesz­czo­ne są: