Kiedy nie warto być grzeczną Każda z nas zapewne wśród wspomnień z dzieciństwa ma takie zdarzenie: słyszysz, że powinnaś oddać lalkę młodszej siostrze, bo ona jeszcze nie rozumie", albo ustąpić w sporze o najlepszy samochodzik na placu zabaw, bo jesteś grzeczną dziewczynką i nie pchasz się przed inne dzieci". W poczuciu misji i w dodatku pogłaskana przez zadowolonego rodzica odchodzisz z placu boju bez walki. Złe zrobiłaś, mówią autorki poradnika Grzeczne dziewczynki nie negocjują Leslie Whitaker i Elizabeth Austin. Byłaś jeszcze dzieckiem, ale niestety takie zachowanie, wpojone ci w dzieciństwie, działa bardzo na twoją niekorzyść w późniejszych latach. Kobiety zarabiają mniej - to wiedzą chyba wszyscy i poza środowiskiem feministycznym nie słychać mocniejszego głosu sprzeciwu. Kobiety wykonują swoją pracę i potem wracają do domu, by tam oddać się opiece nad dziećmi, sprzątaniu, zmywaniu i gotowaniu. To ich naturalna powinność, słyszą, i jako grzeczne dziewczynki rzadko się buntują. Kobiety znoszą kontrolujące najazdy swoich teściowych i ciotek i starają się umilić czas gościom, chociaż wewnątrz aż się gotują od ich nachalnych porad. Kobiety... Dość! Autorki poradnika chcą nauczyć grzeczne dziewczynki negocjowania. To trudna sztuka, tym trudniejsza, im częściej jesteśmy aktorkami obsadzonymi w rolach wymienionych w powyższym akapicie. Łagodzimy konflikty, bo ich nie lubimy. Zgadzamy się na wszystkie warunki, bo nie czujemy się komfortowo prosząc o cokolwiek. Nie znamy swojej własnej wartości, więc przyjmujemy, co nam dają. I nigdy głośno nie protestujemy. Whitaker i Austin są jednymi z nas. Też przechodzą je ciarki na myśl, że muszą załatwić coś w urzędzie. Kiedyś dały się oszukać dilerom samochodów. Z trudem przychodziła im odmowa, mężowi w kwestii przygotowania odświętnej kolacji dla licznej rodziny czy pracodawcy w kwestii zwiększenia obowiązków bez podniesienia pensji. Ale w końcu odkryły, jak zawalczyć o swoje, pozostając nadal grzeczną dziewczynką. I napisały o tym poradnik dla innych kobiet. Najpierw należy zdać sobie sprawę z tego, że negocjowanie jest naszym chlebem powszednim. Kojarzy nam się ze światem poważnego biznesu, gdzie po wielotygodniowych rozmowach w końcu podpisuje się kontrakt opiewający na niewyobrażalną dla nas kwotę. Jednak umiejętność negocjowania przydaje się też w sytuacjach codziennych każdej z nas. Prawie codziennie robimy zakupy, sprzeczamy się z dziećmi chcącymi wyjść do kolegi, podczas gdy ich pokój wymaga natychmiastowego sprzątania. Od czasu do czasu kupujemy sprzęt AGD, nowy kostium, oddajemy buty do szewca albo wynajmujemy mieszkanie. Whitaker i Austin twierdzą, że do każdego z tych zadań powinnyśmy się przygotować, tak jak profesjonalni negocjatorzy przygotowują się do batalii o kontrakt. Poradnik ich autorstwa przygotuje nas do negocjacji. Nauczy, jak wyłączyć nadmierną empatię i powiedzieć "nie". Podsunie kilka sztuczek do wykorzystania w rozmowach rodzinnych i zawodowych, z których chcemy wyjść z jakąś osobistą korzyścią. Pokaże, jak przygotować się do rozmowy o pracę, jak uzyskać znaczący rabat w ulubionym butiku i jak poprosić o podwyżkę. A także, kiedy o nią prosić nie należy. Dla tych z nas, które stoją w obliczu poważnych decyzji, książka może stanowić pomoc na przykład w przeprowadzeniu rozwodu, sprzedaży mieszkania albo kupna samochodu. Według autorek liczy się pozytywne nastawienie, opanowanie i... odrobienie lekcji, bo przecież mimo zyskanych "biznesowych" umiejętności negocjacyjnych, nadal pozostajemy grzecznymi dziewczynkami. Tylko że tym razem potrafimy uczynić z tego atut. Autorki nie tylko podsuwają nam swoje złote rady, ale podpierają je licznymi przykładami zaczerpniętymi z własnego doświadczenia oraz z doświadczenia innych kobiet. Na ich liście są zarówno matki zajmujące się domem, jak i dyrektorki marketingu największych korporacji. Wszystkie w swoim życiu zawodowym czy rodzinnym wykorzystują techniki, o których piszą Whitaker i Austin w poradniku. Nie zawsze odnoszą sukces. Autorki wskazują wprawdzie na błędy, jakie mogły popełnić, ale jednocześnie mocno podkreślają, że często decyduje zbieg okoliczności. Przecież te same sztuczki może znać i stosować druga strona. Nigdy nie należy o tym zapominać. Na trzystu stronach możemy znaleźć ciekawe historie i przemawiające do wyobraźni przykłady, jednak trudno zapomnieć, że pochodzą one przeważnie z amerykańskiej klasy średniej. Być może czytelniczkom w Polsce wydawać się będzie śmiesznym ciągle odwoływanie się do najbardziej infantylnych, w naszym mniemaniu, elementów, tamtejszej kultury. Nigdy nie grałam w Wymarzoną randkę", ale potrafię zrozumieć, że tak jak w tej grze, w codziennym życiu ważne jest odpowiednie przygotowanie się na spotkanie ze swoim upragnionym celem. Bo ta książka nie jest tylko o negocjacjach, ale również o tym, że powinnyśmy wiedzieć, czego chcemy, i do tego dążyć w taki sposób, by pozostać w głębi duszy pogodzoną ze sobą i z otoczeniem grzeczną dziewczynką.

Gazeta Ubezpieczeniowa; Katarzyna Sosnowska, 07/2008