Temat powszechnej inwigilacji społeczeństwa, od kiedy pojawiły się odpowiednie ku temu środki techniczne, praktycznie nie znika z kart literatury. Kiedyś obecny głównie w literaturze science-fiction, teraz śmiało przekroczył granice gatunku i doskonale rozwija się na terenach literatury bardziej realistycznej. Wydaje się, że szara rzeczywistość dogania bogatą wyobraźnię twórców. Tak też jest w przypadku Bydła, w którym zawarta ponura wizja wcale nie wydaje się dziś aż tak bardzo odległa. Wobec docierających co pewien czas doniesień medialnych, z każdym rokiem wydaje się ona coraz bardziej realna.
Ataki terrorystyczne i wzrastające poczucie zagrożenia sprawiają, że ludzie są skłonni rezygnować z części przysługującego im prawa do prywatności, anonimowości. Ameryka czyni pierwszy krok w kierunku lepszej kontroli nad mieszkańcami jej terytorium - wprowadza obowiązkowe dowody osobiste. Kolejnym krokiem ma być elektroniczny system identyfikacji obywateli, zwany NSI (Narodowy System Identyfikacji). Każda osoba przebywająca na terenie Stanów Zjednoczonych ma posiadać wszczepiony elektroniczny chip umożliwiający jej natychmiastową lokalizację i identyfikację. Społeczeństwo tej światowej potęgi szykuje się więc do kolejnego przełomu technologicznego i mentalnego. Media nagłaśniają pozytywne aspekty systemu. Prawie wszyscy są „za”, a nieliczne grupki oponentów nie stanowią żadnej skutecznej przeciwwagi dla zwolenników.
Akcja książki Grega M. Sarwy zatytułowanej Bydło zaczyna się w dniach poprzedzających uruchomienie NSI. Jest wielowątkowa, zaskakująca, bardzo dynamiczna. Śledzimy powiązane ze sobą losy kilku osób w różny sposób mających związek ze sprawą NSI. Od początku wiemy, że pewne możliwości wdrażanego elektronicznego systemu są skrzętnie ukrywane, jednak autor dość sprytnie unika wyjaśnienia całej sprawy aż do końcowych stron. Odpowiednie służby, dysponując nieograniczonymi możliwościami, skutecznie uniemożliwiają ujawnienie wiedzy nieprzeznaczonej dla szerokiej publiczności. Ukazana tu teoria spiskowa potraktowana być może jako ostrzeżenie przed wszechmocą wyspecjalizowanych agencji rządowych i zwrócenie uwagi na różnorakie możliwości ukrywania przez nie niewygodnych faktów. Z jednej strony wiadomo, że państwo musi chronić swoje tajemnice, lecz co zrobić, kiedy władza zdaje się przemieniać urzędników w panów życia i śmierci obywateli?!
Pomysł na powieść jest ciekawy, choć wykonanie mogłoby być lepsze. Biorąc wszakże pod uwagę, że jest to debiut literacki Sarwy, można na pewne mankamenty życzliwie przymknąć oko. Akcja jest bardzo dynamiczna i to głównie na niej koncentruje się autor. Szwankuje psychologia postaci, brakuje trochę szerszego tła i swoistej gęstości prozy, wiele sytuacji jest potraktowanych zbyt pobieżnie. Nie znaczy to, że czyta się książkę źle, po prostu pozostawia ona pewien niedosyt. Zaletą są zawarte tu, a obecne w przestrzeni społecznej, pytania o granice władzy państwowej, o możliwość kontroli tajnych służb, o to, czy warto bezkrytycznie powierzać państwu całe swoje życie. Czy warto w imię trudno weryfikowalnych, propagandowych haseł rezygnować z tej odrobiny prywatności, jaką jeszcze mamy?
Zakończenie powieści nie jest zbyt optymistyczne, ale sporo zjawisk, o których ona mówi, też nie zawiera w sobie zbyt wiele pozytywów. Takie książki próbują nie tylko bawić, ale i w swoisty sposób edukować, ostrzegać przed naiwnym zaufaniem w urzędniczą mądrość, odpowiedzialność i chęć służenia innym. Mówią, że znacznie lepiej jest zachować zdrowy rozsądek i odpowiednią dozę podejrzliwości, niż obudzić się pewnego dnia z wszczepionym w ciało tajemniczym chipem o nieokreślonych do końca możliwościach.

zbrodniawbibliotece.pl; Damian Kopeć, 26/08/2009